Pháp luật hình sự vị thành niên Đức bị chỉ trích sau vụ tấn công Berlin Pride

Ngày Berlin Pride diễn ra trong không khí hoà bình thì một vụ tấn công bằng xe hơi xảy ra, khiến một phụ nữ tử vong và 31 người bị thương, trong đó có nhiều người bị thương nặng. Thủ phạm được xác định là Abdul Ballout, một thanh niên 21 tuổi gốc Lebanon sinh ra và lớn lên tại Đức, người đã từng có ý định gia nhập tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Syria nhưng bị bắt giữ ở Lebanon và bị trục xuất về Đức.

Trở lại Đức, Ballout bị truy tố về tội chuẩn bị thực hiện hành vi bạo lực nghiêm trọng chống Nhà nước và bị xét xử theo pháp luật hình sự vị thành niên, dù đã 21 tuổi tại thời điểm xét xử nhưng phạm tội khi mới 20 tuổi. Tòa án kết án anh ta 22 tháng tù nhưng với bản án được hoãn thi hành, cho phép Ballout được tạm tha với điều kiện thử thách kéo dài sáu tháng. Vài tuần sau, anh ta thực hiện vụ tấn công Berlin Pride và bị cảnh sát tiêu diệt sau khi cố gắng chống trả khi bị bắt.

Pháp luật Đức cho phép áp dụng hình phạt vị thành niên cho người từ 14 đến 20 tuổi nhằm xử lý các đối tượng có sự phát triển não bộ chưa hoàn thiện và nhằm thúc đẩy mục tiêu giáo dục và tái hòa nhập xã hội. Các chuyên gia pháp lý và tội phạm học như Frieder Dünkel giải thích rằng, các tòa án có quyền linh hoạt trong việc áp dụng hình phạt, từ cảnh cáo đến tù giam, tùy theo hoàn cảnh từng trường hợp.

Song, vụ việc của Ballout đã làm dấy lên sự tranh luận về tính nghiêm minh của luật hình sự vị thành niên đối với các đối tượng cực đoan. Chuyên gia chống khủng bố Peter Neumann nhận định hình phạt hiện tại quá nhẹ và luật vị thành niên thường bị áp dụng quá rộng, bỏ qua yếu tố bảo vệ an toàn cộng đồng. Tuy nhiên, theo ông Dünkel, luật này không phải để phòng ngừa trước khi phạm tội mà chỉ can thiệp khi tội phạm đã xảy ra. Mức án nghiêm khắc như án tù 15 năm cũng được áp dụng cho tội giết người dưới luật này.

Ballout được hưởng chế độ "thử thách sơ bộ" trong vòng 6 tháng, một hình thức tương đối mới ở Đức, nhằm đánh giá và hướng dẫn người phạm tội theo con đường đúng đắn thông qua giám sát và chỉ đạo nghiêm ngặt. Anh ta tham gia một chương trình hỗ trợ rút khỏi chủ nghĩa cực đoan nhưng chỉ mới tham dự 2 cuộc họp sơ bộ trước khi xảy ra vụ tấn công.

Một điểm trăn trở nữa là việc Trung tâm phối hợp chống khủng bố Đức (GTAZ) từng đánh giá Ballout là đối tượng nguy hiểm nhưng thông tin này không được chuyển đến tòa án xét xử tại Berlin. Nếu thông tin được chia sẻ đầy đủ, Ballout có thể đã bị tiếp tục giam giữ thay vì được thả ra. Về phía cảnh sát, sau thời gian giám sát không phát hiện hành vi đáng ngờ nào nên cũng buông lỏng theo dõi.

Tuy Bộ trưởng Nội vụ Đức Alexander Dobrindt muốn xem xét cải tổ luật hình sự vị thành niên để xử lý nghiêm hơn các đối tượng cực đoan, nhưng nhiều chuyên gia phản biện rằng hình phạt nặng không nhất thiết mang lại an ninh tốt hơn và có thể khiến các đối tượng trẻ tuổi cực đoan hóa nhanh hơn. Konstantin von Notz, người phụ trách nội vụ của đảng Xanh, nhấn mạnh rằng án tù dài có thể phản tác dụng, thậm chí đẩy nhanh quá trình cực đoan hóa.

Những luồng ý kiến này phản ánh sự khó khăn trong cân bằng giữa bảo vệ an ninh công cộng và mục tiêu giáo dục, phục hồi các thanh thiếu niên trong hệ thống pháp luật Đức.