Cộng đồng Hồi giáo Đức bày tỏ lo ngại sau vụ tấn công khủng bố tại Berlin nhắm vào sự kiện CSD

Tối thứ Bảy tuần trước, một cuộc tấn công khủng bố diễn ra tại lễ hội Christopher Street Day (CSD) ở Berlin, sự kiện thường niên ủng hộ quyền của cộng đồng LGBTQ+. Thủ phạm được xác định là Abdul B., 21 tuổi, người sau đó đã bị các lực lượng an ninh bắn chết vào tối Chủ nhật khi đối đầu. Trong thời gian đầu, truyền thông và chính trị gia chỉ dùng cụm từ "nghi phạm" và "động cơ được cho là" trước khi các điều tra viên xác nhận đây là một kẻ cực đoan có liên hệ với nhóm Nhà nước Hồi giáo (IS).

Đây là một trong những cuộc tấn công Hồi giáo cực đoan gây chấn động tại Đức gần đây, khiến giới chức và công chúng lo ngại về nguy cơ an ninh. Các chính trị gia và lực lượng an ninh đang thảo luận về việc siết chặt pháp luật và mở rộng quyền giám sát để phòng chống hành động tương tự trong tương lai. Bộ trưởng Nội vụ liên bang Alexander Dobrindt, thuộc Liên minh Xã hội Cơ đốc giáo (CSU), chịu trách nhiệm chính trong lĩnh vực này.

Ngay sau sự kiện, Hội đồng Imam Berlin đã lên tiếng thể hiện sự đau buồn sâu sắc và lên án hành vi bạo lực tại lễ hội CSD. Hội đồng bày tỏ sự đồng cảm với nạn nhân và gia đình họ, đồng thời gửi lời cảm ơn đến lực lượng khẩn cấp tham gia ứng phó. Họ nhấn mạnh rằng hành động tấn công này là hậu quả bi thảm từ hận thù và sự thù địch với những người khác biệt, đồng thời lên án mạnh mẽ những hành động như vậy.

Hai ngày sau khi thủ phạm được xác nhận là một kẻ cực đoan Hồi giáo, Hội đồng Imam Berlin tiếp tục phát đi tuyên bố khẳng định rằng chủ nghĩa cực đoan tôn giáo là mối đe dọa thực sự đối với xã hội. Hội đồng nhấn mạnh rằng khủng bố, thù hận và bạo lực không có sự biện minh nào về mặt tôn giáo. Họ cũng trực tiếp lên án "mọi hành vi bạo lực đối với cộng đồng LGBTQ+ và các nhóm thiểu số khác", điều ít khi xuất hiện trong các tuyên bố tương tự.

Tuy vậy, Hội đồng Imam Berlin từng bị chỉ trích bởi một số chính trị gia và chuyên gia, cho rằng tổ chức này có quan điểm không phù hợp với hệ thống hiến pháp dân chủ của Đức.

Hội đồng Imam nhận định rằng quá trình cực đoan hóa không xảy ra một cách đột ngột mà thường biểu hiện dần dần qua Internet và mạng xã hội. Họ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp cận giới trẻ từ sớm để cung cấp hướng dẫn, tạo cảm giác thuộc về và hy vọng về tương lai. Một mình một tổ chức không đủ khả năng đảm nhận nhiệm vụ này.

Trước đó, một imam từng chia sẻ với DW rằng Internet đã trở thành "nhà thờ thực sự" của nhiều bạn trẻ, nơi ảnh hưởng lớn đến quan điểm và tư tưởng của họ.

GS Mouhanad Khorchide - hiệu trưởng sáng lập Trung tâm Thần học Hồi giáo tại Đại học Münster, cho rằng nhiều người Hồi giáo không muốn dùng từ “Islamism” (chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan) vì lo sợ nó làm ảnh hưởng đến hình ảnh Hồi giáo. Tuy nhiên, Khorchide nhấn mạnh rằng sự phủ nhận mối liên hệ này chỉ khiến cho việc giải quyết vấn đề trở nên khó khăn hơn.

Ông phân tích rằng các phần tử Hồi giáo cực đoan thường dựa vào kinh sách Hồi giáo và tự nhận nói thay cho Hồi giáo. Do đó, cần phải có một cách tiếp cận đa chiều để tước bỏ tính thuyết phục của các ý thức hệ cực đoan trong dài hạn, thay vì chỉ khẳng định chúng không đại diện cho Hồi giáo.

Cộng đồng Hồi giáo Ahmadiyya tại Berlin thuộc phong trào cải cách với hơn một thế kỷ lịch sử, thường bị các nhóm Hồi giáo cực đoan coi là dị giáo và bị khủng bố. Sau vụ tấn công, cộng đồng này tổ chức nhiều sự kiện đối thoại và một buổi cầu nguyện mở về chủ đề chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan để tuyên truyền chống bạo lực và tương tác với cộng đồng.

Burhan Kesici, Chủ tịch Hội đồng Hồi giáo Liên bang Đức, cũng lên án mạnh mẽ vụ tấn công và bày tỏ sự đồng cảm với nạn nhân, đồng thời khẳng định người Hồi giáo tại Đức luôn hướng đến hòa bình.

Hội đồng Trung ương Hồi giáo Đức (KRM) cũng ra tuyên bố dài bày tỏ sự "rung động sâu sắc" trước vụ tấn công, đồng thời lên án mọi hình thức bạo lực, cực đoan, khủng bố và sự khinh thường con người. Họ kết luận rằng vụ việc là điển hình cho việc một số ý thức hệ cực đoan lợi dụng tôn giáo để biện minh cho hành vi thù hận và bạo lực.

Tuy KRM tránh sử dụng từ “queer” trong tuyên bố, họ nhấn mạnh không ai nên trở thành mục tiêu bạo lực vì xu hướng tình dục của mình và thừa nhận động cơ Hồi giáo cực đoan đằng sau vụ tấn công.

GS Khorchide nhận định nhiều tổ chức, các imam và cộng đồng Hồi giáo còn giữ thái độ phòng thủ, cố gắng phủ nhận mối liên hệ giữa Hồi giáo và bạo lực cực đoan mà không muốn công khai thảo luận sâu về vấn đề này. Điều này, theo ông, không đủ để giải quyết những thách thức thực tế.

Một số imam tránh đặt vấn đề rõ ràng về chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan vì các quan điểm bảo thủ về vấn đề giới tính và vai trò trong xã hội, mặc dù không ủng hộ bạo lực. Tuy nhiên, chính điều này cũng đòi hỏi họ phải thực hiện những phản tỉnh và đối thoại tự phê bình để cung cấp tiếng nói Hồi giáo có sức thuyết phục.

Eren Güvercin, Phó chủ tịch Hội Alhambra, tổ chức cổ xúy cho Hồi giáo đa nguyên và có xu hướng tự do, chỉ trích việc nhiều tổ chức Hồi giáo không dám công khai nêu rõ động cơ cực đoan Hồi giáo chống lại cộng đồng LGBTQ+ và sự kiện CSD là mục tiêu tấn công.

Güvercin nhấn mạnh việc thiếu thảo luận nghiêm túc về chủ nghĩa Hồi giáo, sự kỳ thị người đồng tính và chủ nghĩa bài Do Thái trong cộng đồng Hồi giáo khiến các tổ chức không đủ khả năng định hướng tích cực, khiến cho giới trẻ dễ bị lôi kéo bởi các nhân vật cực đoan trên mạng.