Aurora Orchestra mang Mahler lần đầu biểu diễn nhớ lòng với sân khấu kịch độc đáo

Năm 2014, Aurora Orchestra đã thực hiện một điều chưa từng có tại Proms khi biểu diễn Giao hưởng số 40 của Mozart hoàn toàn bằng trí nhớ. Đó là thách thức lớn với các nhạc công, khiến họ phải tập dượt kéo dài từ gần một giờ đồng hồ trước giờ trình diễn để đảm bảo không bị quên nhạc. Một thành viên của dàn, người chơi bassoon, Amy Harman, ví cảm giác biểu diễn như "nhảy dù mà không có dù", nhưng theo một cách tích cực. Kết quả là sự lo lắng biến thành hưng phấn khi họ bước lên sân khấu mà không gặp sự cố nào.

Tiếp tục thành công đó, việc biểu diễn nhớ lòng trở thành đặc trưng của Aurora Orchestra tại Proms. Ba năm trước, họ chấp nhận thử thách mới khi thể hiện "The Rite of Spring" của Stravinsky - một tác phẩm rất phức tạp và dài hơi. Chương trình được chia làm hai phần: phần đầu kể câu chuyện ra đời và ý nghĩa của tác phẩm qua văn bản, phân tích âm nhạc, múa dàn nhạc và diễn xuất, phần sau là trình diễn toàn bộ tác phẩm. Nhiều yếu tố mới mẻ như video và sự tham gia của các diễn viên Charlotte Ritchie và Karl Queensborough được đưa vào để làm sống động câu chuyện âm nhạc.

Sau đó, họ tiếp tục phát triển hình thức này với việc giới thiệu tác phẩm của Beethoven và Shostakovich trong các buổi biểu diễn sau đó, các phần giới thiệu không chỉ là lời dẫn mà mang tính nghệ thuật như kịch hoặc sân khấu hòa nhạc. Dàn nhạc cũng lựa chọn các tác phẩm không chỉ vì câu chuyện hấp dẫn mà còn do thách thức bộ nhớ và niềm vui khi biểu diễn nhớ lòng.

Tác giả kịch bản và nhạc công trưởng của Aurora Orchestra, người đọc nhiều nghiên cứu lịch sử và tâm lý về các nhà soạn nhạc, chia sẻ quá trình sáng tạo bắt đầu bằng việc tìm hiểu sâu về tác giả và hoàn cảnh sáng tác. Ví dụ, tác phẩm "The Rite of Spring" có nhiều lời kể về quá trình ra đời, trong khi Beethoven để lại các cuốn sổ ghi chú đàm thoại cho thấy chính ông không muốn lời giải thích nào thêm vào. Đối với Shostakovich, do ít tài liệu từ chính ông, việc hiểu được ông rất hạn chế.

Họ hợp tác chặt chẽ với chỉ huy dàn nhạc Nicholas Collon, cùng đạo diễn James Bonas để dàn dựng màn trình diễn sao cho nghệ thuật và dễ hiểu, tránh những thuật ngữ chuyên môn gây khó hiểu. Mỗi năm, nhóm đều đắm mình trong thế giới âm nhạc của một nhà soạn nhạc khác nhau, giúp mọi người có trải nghiệm âm nhạc thú vị và sâu sắc hơn.

Năm nay, chủ đề của Aurora Orchestra là Giao hưởng số 1 của Gustav Mahler. Ban đầu, thành viên dàn nhạc cảm thấy âm nhạc của Mahler là một thế giới vừa quen thuộc vừa không thể nắm bắt hoàn toàn, với những biểu cảm cảm xúc mãnh liệt và các thay đổi động lực bất ngờ. Khác với Shostakovich, Mahler để lại nhiều từ ngữ thể hiện sự phân tích nội tâm và cảm xúc sâu sắc của ông.

Bản giao hưởng này chứa đựng nhiều kỷ niệm của Mahler: tiếng lính trong rừng thời thơ ấu, tiếng chim cu kêu ngoài cửa sổ, những bài hát về tình yêu và trò chơi trẻ em. Tuy nhiên, khi ra mắt tại Budapest năm 1889, tác phẩm bị chỉ trích gay gắt và khiến Mahler cảm thấy bị hiểu lầm và tổn thương.

Điều thú vị là Mahler từng hẹn gặp Sigmund Freud vào năm 1910 để thảo luận về các vấn đề tương tự trong biểu đạt nghệ thuật và sự thấu hiểu của công chúng. Cuộc gặp gỡ đó đã truyền cảm hứng để Aurora Orchestra xây dựng kịch bản kể lại hành trình sáng tác, biểu diễn và nhận những phản ứng trái chiều mà Mahler trải qua.

Kịch bản vở kịch, cùng sự tham gia của ca sĩ Natalie Lewis và diễn viên Jack Bardoe, Sarah Twomey, được dàn dựng kỹ lưỡng với phần âm thanh phức tạp và những di chuyển, vũ đạo nghiêm ngặt trong toàn bộ dàn nhạc. Dàn nhạc chỉ có một ngày rưỡi để tập luyện phần kịch trước khi trình diễn, do đó yêu cầu một kế hoạch tổ chức nghiêm ngặt, có tên "flat-packing", để giúp các thành viên tin tưởng và phối hợp nhịp nhàng trên sân khấu.

Thử thách lớn này khiến ban tổ chức đôi lúc lo lắng về giới hạn của các thành viên, nhưng sự tin tưởng và kinh nghiệm đã giúp chương trình diễn ra thành công trong các mùa trước.

Nhạc trưởng và nghệ sĩ chia sẻ họ muốn mang đến cho khán giả trải nghiệm hòa nhạc sống động tương tự như những gì họ cảm nhận khi chơi trong dàn nhạc, với vị trí trung tâm giúp nghe rõ mọi cuộc đối thoại và chuyển động âm thanh trong tác phẩm. Đây là cách để khán giả cảm nhận sâu sắc và gần gũi hơn với âm nhạc.

Bên cạnh đó, dù có nền tảng âm nhạc sâu rộng và nhiều năm kinh nghiệm, người sáng tạo vẫn cảm thấy hiểu biết về âm nhạc chưa đủ, và việc thể hiện thông tin, bối cảnh lịch sử qua các vở kịch hòa nhạc giúp nâng cao sự thấu hiểu và kết nối của khán giả với tác phẩm.

Chương trình của Aurora Orchestra vừa giới thiệu vừa biểu diễn tác phẩm âm nhạc theo cách sáng tạo, nhằm “trao chìa khóa vương quốc” cho người xem có thể khám phá sâu hơn thế giới âm nhạc. Họ mời khán giả đến thưởng thức tại Royal Albert Hall, London hoặc qua sóng radio vào cuối tuần này.