Andy Burnham tiếp nhận thách thức lớn khi trở thành Thủ tướng Anh mới

Vào ngày thứ Hai vừa qua, Keir Starmer chính thức nhường vị trí lãnh đạo đảng Lao động Anh và Thủ tướng cho Andy Burnham, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng sau khi Starmer từng thắng lớn trong cuộc bầu cử năm 2024. Tuy nhiên, dưới sự quản lý của Starmer, tỷ lệ ủng hộ dành cho đảng liên tục giảm mạnh từ gần 30% xuống chỉ còn 17% trong vòng chưa đầy 18 tháng, tình trạng này còn bị trầm trọng hơn sau kết quả bầu cử địa phương mùa xuân đầy thất vọng. Một phần đáng kể trong sự sụt giảm này được cho là do sự chuyển đổi phiếu bầu sang Reform UK - đảng cực hữu do Nigel Farage dẫn đầu.

Andy Burnham nhậm chức trong bối cảnh quốc gia Anh đối mặt với sức ép kinh tế nặng nề. Tăng trưởng kinh tế ở mức thấp trong khi lạm phát vẫn duy trì ở mức cao, gây áp lực lớn lên đời sống người dân và ngân sách nhà nước. Điều này càng trở nên khó khăn khi nguồn lực tài chính đang hạn chế, trong khi sự kỳ vọng từ cánh tả trong nội bộ đảng đối với Burnham rất lớn, đòi hỏi ông phải đáp ứng các vấn đề do toàn cầu hóa và chủ nghĩa tư bản tự do gây ra như gia tăng bất bình đẳng, suy giảm công nghiệp ở nhiều khu vực và khó khăn về chi phí sinh hoạt cho người dân, bao gồm năng lượng, nước, giao thông và nhà ở.

Burnham đưa ra một kế hoạch tái cơ cấu sâu rộng nhằm ứng phó với các thách thức trước mắt. Các ưu tiên của ông bao gồm tái công nghiệp hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và mở rộng việc làm, đầu tư mạnh vào nhà ở xã hội và các công trình hạ tầng. Trọng tâm của chương trình là giảm chi phí sinh hoạt, qua đó thu hút sự ủng hộ từ các nhóm bị ảnh hưởng bởi các chính sách kinh tế trong quá khứ. Ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức, Burnham đã thực hiện các hành động cụ thể như bãi bỏ thuế VAT 20% đối với năng lượng và tới thăm một trung tâm hỗ trợ người vô gia cư, nhằm gửi đi tín hiệu mạnh mẽ về sự thay đổi chính sách so với đường lối của Thatcher và con đường thứ ba thời Tony Blair.

Mặc dù chương trình của Burnham mang tính đột phá, việc thực hiện mà không làm gián đoạn tài chính công là bài toán nan giải. Tình trạng áp lực chi tiêu ngày càng tăng từ các lĩnh vực như quốc phòng, chăm sóc người cao tuổi và chuyển đổi khí hậu khiến việc cân bằng ngân sách thêm phần khó khăn. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) trong báo cáo tháng 5 cảnh báo rằng Anh đứng trước hạn chế về không gian tài khóa và chi phí vay nợ ngày càng cao. Dự báo về thâm hụt ngân sách công vẫn ở mức 5,4% GDP năm 2025 và chỉ giảm nhẹ còn 4,5% vào năm 2027, trong khi nợ công dự kiến tăng từ 102% GDP năm 2025 lên 105% trong năm kế tiếp.

Trước áp lực từ thị trường tài chính, với lãi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm vượt 5%, Burnham đã bổ nhiệm John Healy làm Bộ trưởng Tài chính, một nhân vật trung dung được kỳ vọng sẽ giúp ổn định niềm tin và kiểm soát chi tiêu công. Con đường lãnh đạo của Burnham bị đánh giá là chật hẹp, đầy thử thách và nguy cơ rủi ro cao, tương tự những gì Starmer từng đối mặt trước đây.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.