Đức trải qua nửa đầu năm 2026 trong tình trạng hạn hán nghiêm trọng

Nửa đầu năm 2026 tại Đức tiếp tục là một giai đoạn khô hạn nghiêm trọng, không khác biệt nhiều so với năm trước. Theo báo cáo của Deutscher Wetterdienst (DWD), ngay từ mùa đông, lượng precipitation (mưa và tuyết) giảm mạnh so với trung bình nhiều năm. Điều này đã dẫn đến tình trạng khô hạn lan rộng tại nhiều khu vực, đặc biệt ở miền Nam nước Đức. Mùa xuân vừa qua, lượng mưa ở vùng này chỉ đạt dưới 50% mức trung bình, trong khi một số vụ mưa lớn như khu vực giáp dãy Alps hay vùng cực Tây Bắc không thể bù đắp đủ lượng thiếu hụt.

Đặc biệt, khu vực Brandenburg dù từng được xem là điểm nóng về hạn hán vẫn có lượng mưa đạt khoảng 84% so với mức trung bình nhiều năm. Toàn quốc, giai đoạn tháng 3 đến tháng 5 vừa qua ghi nhận lượng mưa tổng cộng chỉ đạt 126 lít trên mỗi mét vuông, thấp hơn rất nhiều so với trung bình giai đoạn từ năm 1991 đến 2020 vốn đã khô hơn mức bình thường lịch sử.

Chỉ số Dürremonitor do Helmholtz-Zentrum für Umweltforschung (UFZ) tại Leipzig thực hiện, cho thấy mức độ ẩm trong đất sụt giảm nghiêm trọng trên diện rộng. Dữ liệu dựa trên các trạm thời tiết cho biết độ ẩm đất ở các tầng mặt (dưới 25 cm) rất thấp, ảnh hưởng tiêu cực trực tiếp đến sự phát triển của cỏ, cây bụi và cây trồng mùa xuân. Do lượng nước trong tầng đất trên ít, hạt giống nảy mầm khó khăn, nhiều cây nhỏ cũng phát triển chậm hoặc ngừng sinh trưởng.

Sự tồn tại và khả năng giữ nước của đất còn phụ thuộc vào cấu trúc đất. Đất với nhiều lỗ rỗng nhỏ có thể giữ nước lâu hơn, còn đất với các lỗ lớn thì khả năng giữ nước kém, làm nước thoát nhanh hơn, kém bổ sung cho mực nước ngầm. Mực nước ngầm phụ thuộc vào độ ẩm tổng thể xuống tới khoảng 1,8 mét dưới bề mặt. Tuy trạng thái hạn hán không nhất thiết đồng nghĩa với việc đất khô nứt nẻ cực đoan, nhưng được định nghĩa khi độ ẩm đất thấp hơn 80% so với các năm trước đó.

Andreas Marx, lãnh đạo Trung tâm Khí hậu Trung Đức thuộc UFZ, giải thích rằng mặc dù trong các vùng thường có lượng mưa lớn như Rừng Bavarian hay Schwarzwald, cây cối vẫn bị tổn thương do thiếu nước – điều này cho thấy hạn hán không chỉ là vấn đề của các vùng khô hạn mà còn ảnh hưởng tại các khu vực vốn ẩm ướt. Mùa đông khô hạn kéo dài làm mực nước ngầm không được phục hồi đầy đủ, gây lo ngại cho nguồn cung cấp nước trong các mùa tiếp theo.

Theo Peter Hoffmann, nhà khí tượng học tại Viện Nghiên cứu Tác động Khí hậu Potsdam, nhiệt độ trung bình tại Đức đã tăng khoảng 2 độ C so với 100 năm trước, nâng cao tốc độ bốc hơi nước. Ngoài ra, những tuần thời tiết nắng nhiều kèm gió mạnh góp phần đẩy nhanh quá trình làm khô đất, làm giảm hiệu quả hấp thụ nước sâu các tầng đất. Ví dụ tại vùng Berlin-Brandenburg, khoảng 90% lượng mưa mùa hè bị bay hơi trở lại.

Một điều đáng lưu ý là các chu trình thời tiết truyền thống của Đức, vốn được điều khiển bởi biển Đại Tây Dương, hiện đang thay đổi. Theo Hoffmann, các vùng mưa thường xuyên bị chặn lại bởi các áp cao ổn định, ví dụ áp cao trên quần đảo Anh khiến những đợt mưa chuyển hướng sang phía Địa Trung Hải, làm cho Bắc và Đông Đức càng trở nên khô hạn hơn.

Tháng 6 năm nay, một hiện tượng thời tiết gọi là Omega-Wetterlage xuất hiện, tạo điều kiện thuận lợi cho không khí nóng từ Bắc Phi tràn vào Đức, tăng thêm sự khô hạn và làm cho lượng nước trong các con sông lớn như Elbe, Donau và Rhein xuống thấp cực kỳ nghiêm trọng. Cục Địa chất và Nước Đức dự báo tình trạng khô hạn sẽ duy trì trong suốt mùa hè năm nay.

Bavaria ghi nhận mùa xuân khô hạn nhất kể từ khi bắt đầu lưu trữ dữ liệu năm 1881. Thời tiết nóng và thiếu nước ảnh hưởng mạnh mẽ đến cây lúa mì và cây cải dầu, theo báo cáo của Hiệp hội Nông dân Bayern. Khu vực tiền Alpy, vốn thường có lượng mưa cao do chịu ảnh hưởng địa hình và khí hậu biển, cũng không tránh khỏi ảnh hưởng xấu từ thời tiết khô nóng.

Sự gia tăng các hiện tượng cực đoan như vậy theo các chuyên gia liên quan chặt chẽ tới biến đổi khí hậu. Theo Peter Hoffmann, mô hình khí hậu hiện nay đang cho thấy sự xen kẽ đáng kể giữa các năm ẩm ướt và khô hạn bất thường, làm mất đi sự ổn định cần thiết cho môi trường và sản xuất nông nghiệp.

Những dữ liệu thực tế kèm theo các phân tích chuyên sâu, bản đồ cũng như các đồ thị về hiện trạng độ ẩm đất và lượng mưa, được cập nhật hàng ngày, góp phần rất lớn trong việc cảnh báo, hoạch định chính sách ứng phó với hạn hán đang ngày càng nghiêm trọng tại Đức.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.