Tòa án Liên bang Đức củng cố quyền lợi người Afghanistan trong các vụ kiện visa

Tòa án Hiến pháp Liên bang Đức (Bundesverfassungsgericht) thông báo rằng chính phủ không thể ngừng hoàn toàn các chương trình tiếp nhận người Afghanistan chỉ dựa trên quyết định chung chung. Thay vào đó, mỗi trường hợp xin visa phải được xem xét riêng biệt, các yếu tố cá nhân của người xin visa phải được xem xét và cân nhắc kỹ lưỡng. Quyết định này liên quan đến chương trình tiếp nhận mang tên "Menschenrechtsliste" (Danh sách nhân quyền), vốn đã bị ngừng lại trước đó.

Vụ kiện được đưa ra bởi một người phụ nữ Afghanistan cùng hai con trai chưa thành niên của bà, hiện đang cư trú tại Pakistan. Họ đã nhận được lời hứa nhập cư từ Đức vào năm 2021 nhưng đã bị thu hồi vào cuối năm 2025. Tòa án Hành chính Cấp cao Berlin-Brandenburg trước đó đã phủ nhận quyền được cấp visa của gia đình này. Tuy nhiên, Tòa án Hiến pháp tại Karlsruhe đã lật lại quyết định đó, cho rằng tòa cấp dưới đã hiểu sai về phạm vi của nguyên tắc cấm tùy tiện theo Hiến pháp Đức (Az. 2 BvR 319/26).

Tòa án đã trả hồ sơ vụ việc về cho Tòa án Hành chính Cấp cao để tiếp tục xem xét, bao gồm các yêu cầu của người khiếu kiện về việc yêu cầu chính phủ Đức tiếp tục hỗ trợ gia đình bà trong thời gian chờ cấp visa. Theo phán quyết, Tòa án Hành chính Cấp cao sẽ phải xem xét việc bắt buộc Đức tiếp tục hỗ trợ người phụ nữ và các con của bà tại Pakistan cho đến khi visa được cấp hoặc có tuyên bố chấm dứt hợp pháp các chương trình tiếp nhận từ Bộ Nội vụ Đức.

Trong thời gian này, chính phủ Đức cũng phải bảo đảm với chính quyền Pakistan không giam giữ hoặc trục xuất gia đình này về lại Afghanistan. Việc ngừng hỗ trợ tùy tiện là vi phạm Hiến pháp, chính phủ Đức bị cấm tự ý chấm dứt sự hỗ trợ này.

Hồi tháng 8 năm 2021, Taliban tái chiếm chính quyền Afghanistan sau khi lực lượng quốc tế rút đi. Chính phủ Đức từng cam kết tiếp nhận các nhân viên địa phương từng làm cho các tổ chức Đức cũng như những người được xem là đối tượng nguy hiểm đặc biệt. Nhiều người trong số này phải chờ đợi visa trong thời gian dài tại Pakistan.

Đến tháng 5 năm 2025, chính phủ Đức do liên minh đen-đỏ đã tạm ngừng các chương trình tiếp nhận. Đến tháng 12 năm 2025, Bộ Nội vụ Đức rút lại mọi cam kết với người Afghanistan trong chương trình chuyển tiếp và Danh sách nhân quyền, đồng thời tuyên bố không còn quan tâm chính trị đến việc tiếp nhận họ.

Theo luật cư trú của Đức, người nước ngoài có thể được cấp phép cư trú vì lý do nhân đạo hoặc luật quốc tế. Cụ thể, luật quy định rằng giấy phép cư trú phải được cấp nếu Bộ Nội vụ hoặc đơn vị được Bộ này ủy quyền tuyên bố việc tiếp nhận nhằm bảo vệ lợi ích chính trị của Đức.

Theo tổ chức Gesellschaft für Freiheitsrechte (GFF), vụ kiện này là một trong 31 đơn kiện Hiến pháp được nộp với sự hỗ trợ của họ. Quyết định của Tòa án có thể ảnh hưởng đến khoảng 400 người Afghanistan khác, đa phần là các gia đình và phụ nữ đơn thân có con nhỏ.

Những người này hiện đang sinh sống tại nơi ở do Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức quản lý tại Pakistan, chờ được phép nhập cảnh Đức. GFF cảnh báo nếu có phán quyết bất lợi, họ có nguy cơ bị trục xuất về Afghanistan, nơi họ có thể phải đối mặt với bắt giữ, tra tấn hoặc bị thiệt mạng. Người phụ nữ đứng ra kiện trong vụ này từng hoạt động bảo vệ quyền phụ nữ ở Afghanistan và bị Taliban đe dọa đặc biệt.

Theo quyết định của Tòa án, quyền lợi của những người xin visa trong chương trình tiếp nhận phải được bảo vệ nghiêm ngặt, đồng thời chính phủ Đức không được phép rút lại các cam kết tùy tiện, tạo tiền lệ quan trọng về mặt pháp lý trong việc bảo vệ người xin tị nạn Afghanistan tại châu Âu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.