Hạn hán lịch sử tại Creuse đe dọa nông nghiệp: 'Khí hậu đang đảo lộn mọi quy luật'

Tại vùng Creuse, hiện tượng hạn hán kéo dài từ mùa xuân với quy mô chưa từng thấy đã khiến đồng cỏ mất đi màu xanh mát thường thấy. Thay vì vàng rơm như các mùa hè trước, cỏ đồng bây giờ chuyển sang màu trắng khô giòn dưới chân, thể hiện sự mất nước trầm trọng. Bầu trời có thể nhìn thấy những cột khói đen của các đám cháy bụi rậm liên tiếp xuất hiện tại các khu vực trong tỉnh.

Tại Mazeirat, vùng ngoại ô Guéret, ánh nắng gay gắt làm cho bề mặt máy kéo nóng đến mức không thể chạm tay, trong khi gió nóng như máy sấy quét qua các cánh đồng gây khô hạn càng thêm nghiêm trọng. Các con suối trong khu vực đã ngừng chảy, báo hiệu dấu hiệu khô hạn trầm trọng tại đây.

Trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, nông dân Pascal Mareix, 58 tuổi, đã phải thay đổi toàn bộ kế hoạch làm việc của mình. Ông là chủ một trang trại gia súc quy mô với gần 200 héc-ta, nuôi 90 con bò, cùng vợ điều hành theo mô hình hợp tác nông nghiệp (GAEC) từ năm 1992. Theo ông, nghề chăn nuôi hiện đòi hỏi sự đam mê sâu sắc hoặc một phần sự mạo hiểm, đặc biệt dưới áp lực khí hậu càng ngày càng khắc nghiệt.

Ông Mareix cho biết, trong suốt hơn 30 năm làm nghề, chưa từng chứng kiến một đợt hạn hán nghiêm trọng như hiện tại. Để thích ứng, mọi công việc phải được dời lên đầu ngày khi trời còn mát mẻ, bởi vào giữa trưa và chiều, thời tiết nóng đến mức không thể làm việc. Từ khoảng 10 năm trước, các biến động khí hậu ngày càng diễn ra nhanh và mạnh, khiến công việc nông nghiệp trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Ông bày tỏ lo ngại cho thế hệ trẻ kế tiếp, khi mà bệnh dịch, thủ tục hành chính đã là gánh nặng, nay còn phải đối mặt với biến đổi khí hậu gây xáo trộn toàn bộ.

Dưới mái hiên kho chứa, khoảng 930 cuộn rơm tròn đã được thu gom làm dự trữ thức ăn cho cả năm. Tuy nhiên, Pascal Mareix dự đoán số lượng này sẽ không đủ để đảm bảo nguồn thức ăn cho đàn bò. Ông đã phải chi khoảng 10.000 euro để mua thêm rơm bù đắp cho sự thiếu hụt do ảnh hưởng của thời tiết. Mùa gặt cỏ năm nay diễn ra sớm hơn hẳn so với năm ngoái, khi kết thúc từ ngày 16/6 thay vì giữa tháng 7 như các năm trước.

Trang trại phải huy động khoảng 15.000 đến 18.000 lít nước mỗi ngày để đáp ứng nhu cầu uống cho đàn vật nuôi. Nước được bơm từ con sông Creuse vì các suối nhỏ đã khô cạn, đồng thời nước phải được vận chuyển đến những khu vực đồng cỏ để tưới tiêu – một công việc vất vả và tốn kém. Gia đình ông vẫn theo dõi các khu vực đất bị nứt nẻ dưới bóng mát như lời cảnh báo về mức độ nghiêm trọng của khô hạn.

Hiện tượng khô hạn không chỉ xảy ra tại trang trại của Pascal Mareix mà lan rộng khắp toàn tỉnh. Sau bốn tháng thiếu mưa và đợt nóng gay gắt cuối tháng 6, nguồn nước trên các con sông và suối trong khu vực giảm mạnh đến mức Ủy ban Quản lý Tài nguyên Nước tỉnh Creuse họp ngày 1/7 dưới sự chủ trì của Chủ tịch Jean-Philippe Legueult đã thừa nhận tình hình trở nên nghiêm trọng.

Toàn bộ tỉnh Creuse đã được đặt mức cảnh báo "khủng hoảng" về nguồn nước. Các quy định quản lý được áp dụng để hạn chế các hoạt động sử dụng nước, đồng thời chính quyền kêu gọi người dân cùng có trách nhiệm giảm thiểu tiêu thụ nước nhằm ngăn ngừa hậu quả lâu dài.

Sự thiếu hụt nước đáng kể có nguyên nhân từ đặc điểm địa chất đặc biệt của vùng Limousin, trong đó có khu vực Creuse. Mặt đất ở đây dựa trên các tầng ngậm nước nông và phân mảnh gọi là "nước nền socle", theo giải thích của chuyên gia thủy văn David Ratheau thuộc Văn phòng Nghiên cứu Địa chất và Khoáng sản (BRGM).

Những tầng nước này nhỏ lẻ và nông, khó có khả năng giữ nước lâu dài. Theo số liệu nghiên cứu, tình trạng năm nay còn nghiêm trọng hơn cả năm 2022 vốn đã được xem là một năm bất thường về thời tiết. Điều này làm cho nguồn nước ngầm càng thêm cạn kiệt, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và sản xuất của người dân địa phương.

Ông Pascal Lerousseau, Chủ tịch Hội Nông nghiệp Creuse và cũng là chủ sở hữu 500 con bò tại Gioux, khẳng định ông chưa từng chứng kiến Creuse trong tình trạng khô hạn nghiêm trọng đến vậy. Các nguồn nước mà cha mẹ ông đã từng thấy chưa từng khô cạn nay đã khô hạn từ đầu tháng 6 dù mùa xuân trước đó có lượng mưa khá lớn.

Ông cảnh báo rằng đợt nắng nóng kéo dài và diễn ra quá sớm trong năm đã khiến cỏ đồng và đất nứt nẻ. Ông nhấn mạnh công tác dự trữ nước vào mùa đông cần được tăng cường để giữ lại lượng mưa khi có mưa lớn nhằm sử dụng cho mùa hè khô hạn sau đó.

Ngoài ra, ông lo ngại một số nông dân có thể phải từ bỏ nghề khi đối mặt với áp lực ngày càng lớn. Việc mất đàn vật nuôi sẽ dẫn đến tăng diện tích đất bỏ hoang, kéo theo nguy cơ cháy rừng và đất hoang hóa cao hơn. Ông cũng nhấn mạnh vai trò quan trọng của nông dân trong việc phòng chống cháy rừng, khi họ góp phần ngăn chặn cháy với hoạt động canh tác của mình.

Những khó khăn hiện nay cho thấy sự cần thiết trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu và quản lý nguồn tài nguyên nước hiệu quả để bảo vệ nông nghiệp và môi trường địa phương.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.