Phát hiện kho báu Byzantine khổng lồ hơn 1200 năm ở đắm tàu dưới biển Địa Trung Hải

Cuối tháng 7 vừa qua, Viện Bảo Tồn Croatia (Hrvatski restauratorski zavod - HRZ) công bố phát hiện khảo cổ đặc biệt liên quan đến đế chế Byzantine - giai đoạn của Đế quốc La Mã Đông, tồn tại đến năm 1453 sau Công nguyên với sự kiện Constantinopla thất thủ. Từ năm 2004, HRZ phối hợp cùng nhiều đơn vị khác tiến hành khảo sát trên vùng biển Adriatic, đặc biệt là gần đảo Mljet của Croatia, nơi đã phát hiện tổng cộng 20 xác tàu chìm thuộc các giai đoạn từ thế kỷ II trước Công nguyên tới thế kỷ XVI.

Trong số này, xác tàu Byzantine có độ tuổi từ thế kỷ VII đến thế kỷ VIII được đánh giá là quý giá nhất nhờ sự đa dạng và độ hiếm của hàng hóa trên tàu. Đây có thể xem là một trong những khám phá khảo cổ quan trọng bậc nhất của thời kỳ Byzantine trên khu vực Địa Trung Hải.

Thông qua các chiến dịch khảo sát dưới nước từ năm 2015, nhóm nghiên cứu phát hiện nhiều hiện vật có giá trị cao, trong đó có các đồ trang sức làm bằng vàng khắc họa tinh xảo với các đá quý như ngọc lục bảo, ruby và ngọc trai. Đáng chú ý, một số bộ phụ kiện thắt lưng vàng, khóa thắt lưng và đầu trang trí với các viên đá quý, được tin dùng bởi các quan chức quyền cao chức trọng của đế chế Byzantine, lần đầu tiên được phát hiện tại đáy biển Địa Trung Hải.

Bên cạnh đó, các đồng tiền vàng từ triều đại các hoàng đế thuộc nhà Heraclius, cai trị Byzantine giữa năm 610 và 711 sau Công nguyên, cũng được khai quật. Một chiếc nhẫn vàng mô tả hình ảnh một trong bốn vị hoàng đế này được tìm thấy, đặt ra giả thuyết về danh tính một hành khách trên tàu. Chiếc nhẫn này có thể là vật sở hữu cá nhân hoặc quà tặng ngoại giao dành cho cán bộ cấp cao có quyền ký niêm phong các văn bản hoàng gia, cho thấy tầm quan trọng của người sở hữu cũng như giá trị của hàng hóa trên tàu.

Ngoài các đồ trang sức, các nhà khảo cổ còn thu hồi được nhiều mặt hàng thương mại giá trị như cân đo thương mại, các món đồ làm từ ngà voi, các bình chứa dạng ánfor và các loại đồ gốm như bát đĩa, bình chai, phục vụ nhu cầu sinh hoạt hoặc lưu trữ hàng hóa.

Đợt nghiên cứu năm nay tiếp tục được thực hiện với sự hỗ trợ của các chuyên gia quốc tế. Đội khảo cổ từ Đại học Stanford do giáo sư Justin Leidwanger dẫn đầu đang cùng phân tích các mặt hàng ánfor và vật dụng gốm thu thập được. Các chuyên gia hàng đầu khác như giáo sư Falko Daim và tiến sĩ Levante Samu đảm nhiệm việc nghiên cứu kỹ thuật chế tác và hoa văn trang trí trên bộ phụ kiện thắt lưng vàng, trong khi các đồng tiền được phân tích bởi tiến sĩ Željko Demo.

Xác định nguyên nhân tàu đắm, các nhà khảo cổ cho biết rất có thể do thời tiết xấu trong khu vực. Mljet nằm trên một trong những tuyến đường biển chủ chốt nối liền phần đông và tây của vùng Địa Trung Hải trong nhiều thế kỷ. Tàu được tin là đang tìm nơi trú ẩn tại vịnh Polača, bên cạnh các di tích có giá trị lịch sử như cung điện từ thời kỳ cổ đại muộn, vốn là nơi an toàn cho tàu thuyền tránh trú khi trời mưa bão.

Đây không chỉ là khám phá lớn về di sản văn hóa của Croatia mà còn góp phần làm sáng tỏ về thương mại và chính trị trong đế chế Byzantine, đồng thời cung cấp cái nhìn sâu sắc về cuộc sống của tầng lớp thượng lưu cũng như hoạt động vận tải trong vùng biển Địa Trung Hải thời trung cổ.