Tòa án Hình sự quốc tế cách chức công tố viên Karim Khan, Israel hoan nghênh và yêu cầu hủy lệnh bắt Netanyahu

Các cáo buộc nhằm vào ông Khan liên quan đến hành vi tình dục không phù hợp đối với một nhân viên trong đội của ông. Ông đã phủ nhận hoàn toàn những cáo buộc này. Trước đó, ông Khan đã tạm ngừng công tác từ tháng 5/2025 khi đang chờ đợi một cuộc điều tra nội bộ và bị đình chỉ chính thức vào tháng 6 cùng năm theo quyết định của văn phòng hội đồng thành viên.

Ông Khan, 56 tuổi, khẳng định không có bất kỳ hành vi sai trái nào và cho rằng các cáo buộc là sai lệch. Đội ngũ pháp lý của ông phản đối quyết định cách chức, cho rằng quy trình thiếu công bằng và không tuân thủ các cơ sở pháp lý hợp lệ. Họ cảnh báo rằng quyết định này có thể làm suy yếu tính độc lập của công tố viên trong tương lai và tạo điều kiện cho các áp lực mang tính chính trị.

Israel ngay lập tức hoan nghênh việc cách chức này, coi đó là chiến thắng đối với vị thế phản đối các cuộc điều tra của ICC. Bộ trưởng Ngoại giao Israel, Gideon Sa'ar, gọi đây là "quyết định đã được mong chờ lâu", đồng thời cáo buộc ông Khan tìm cách che đậy hành vi của mình bằng việc truy tố các lãnh đạo Israel. Ông cũng mô tả các lệnh bắt giữ đối với Thủ tướng Benjamin Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant là "chính trị và nhục nhã", đồng thời kêu gọi tòa án hủy bỏ ngay lập tức các lệnh này.

Tuy nhiên, các nguồn tin pháp lý cho biết các lệnh bắt giữ không tự động mất hiệu lực khi công tố viên bị cách chức vì chúng được ban hành theo phán quyết của một hội đồng xét xử sơ bộ và chỉ có các thẩm phán của tòa án dựa trên các căn cứ pháp lý mới có quyền hủy bỏ.

Năm 2024, ông Khan đã trở thành tâm điểm quốc tế khi yêu cầu phát hành lệnh bắt giữ các lãnh đạo của Israel vì cáo buộc tội ác chiến tranh tại Dải Gaza, hành động này đã gây ra phản ứng dữ dội từ Tel Aviv và Washington, dẫn đến việc Hoa Kỳ áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với ông và một số quan chức của ICC.

Hiện nay, Tòa án Hình sự quốc tế đang chịu áp lực lớn từ Hoa Kỳ, khi Washington tuyên bố sẽ tiến hành một chiến dịch ngoại giao nhằm làm suy yếu hoặc tháo dỡ tòa án. Dù vậy, ICC vẫn giữ quan điểm xác nhận quyền tài phán của mình đối với các vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng từ năm 1967, bao gồm Gaza, Bờ Tây và Đông Jerusalem.

Hội đồng các quốc gia thành viên sẽ sớm bắt đầu quy trình lựa chọn người thay thế ông Khan, dự kiến sẽ mất nhiều thời gian. Theo các nhà quan sát, việc chọn công tố viên mới sẽ là thử thách đại diện cho tính độc lập và sức mạnh của tòa án trong bối cảnh các mối đe dọa từ bên ngoài.

Phía các cuộc điều tra liên quan đến các tội ác xảy ra tại Palestine hiện đang ở trạng thái chờ đợi công tố viên mới và hướng tiếp cận pháp lý của người này. Trong khi đó, các lệnh bắt giữ hiện tại vẫn có hiệu lực, duy trì khả năng truy tố các lãnh đạo Israel tại các quốc gia thành viên Công ước Rome.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.