Eugenia Zandoli: Cách kiểm soát stress hiệu quả để tránh ảnh hưởng lâu dài

Khi 19 tuổi, Eugenia Zandoli được chẩn đoán mắc hội chứng buồng trứng đa nang. Quá trình từ khi xuất hiện triệu chứng cho đến khi được xác định bệnh và điều trị đã khiến cô tìm hiểu sâu về các quá trình nội tiết trong cơ thể. Sự quan tâm này khiến Zandoli quyết định theo học và tốt nghiệp chuyên ngành Health Coach chuyên về sức khỏe nội tiết tại Institute for Integrative Nutrition ở New York. Với chuyên môn này, cô hỗ trợ người khác đạt được mục tiêu cụ thể như cải thiện chế độ ăn, quản lý stress hay tăng năng lượng thông qua thay đổi bền vững trong lối sống bao gồm thói quen, ăn uống và tư duy. Đồng thời, cô hợp tác cùng bác sĩ để đảm bảo bệnh nhân thực hiện đúng phác đồ điều trị.

Eugenia giải thích stress là phản ứng tự nhiên và thích nghi của cơ thể trước các kích thích từ bên ngoài hoặc bên trong, giúp vượt qua nguy cơ hoặc thử thách. Stress không phải là điều xấu cần loại bỏ hoàn toàn mà chỉ cần tránh trở thành trạng thái mãn tính. Khi stress kích hoạt đúng lúc, cơ thể sẽ trở lại trạng thái bình thường, nhưng nếu stress liên tục và kéo dài sẽ gây ra các triệu chứng và ảnh hưởng tiêu cực về lâu dài. Tuy nhiên nhiều người có xu hướng quen với trạng thái căng thẳng kéo dài mà không nhận ra nguy cơ.

Bên cạnh các sự kiện nghiêm trọng như mất việc hay chia tay, nhiều yếu tố thường ngày ít được chú ý cũng kích thích stress. Ví dụ như giấc ngủ kém, tự nói chuyện tiêu cực với bản thân, các mối quan hệ độc hại hoặc không chắc chắn, chế độ ăn nhiều đường và thức ăn chế biến sẵn, dành nhiều thời gian trước màn hình điện tử hay làm việc vội vàng thiếu tập trung. Tất cả đều là những tác nhân kích thích phản ứng stress của cơ thể.

Tác động của stress thường ảnh hưởng rõ nét nhất ở hệ tiêu hóa và sinh sản. Ở phụ nữ, stress có thể gây rối loạn kinh nguyệt, mất kinh hoặc các vấn đề nội tiết khác như đau bụng kinh, mụn trứng cá. Phụ nữ nhạy cảm hơn nam giới vì nội tiết tố của họ rất tinh tế và chịu ảnh hưởng nhiều từ môi trường. Với hệ tiêu hóa, stress gây ra các triệu chứng như trào ngược, khó tiêu, thay đổi cân nặng rõ rệt. Ngoài ra, stress còn dẫn đến mất ngủ, rối loạn da và lo âu kéo dài. Việc chú ý lắng nghe cơ thể là điều quan trọng để nhận diện những dấu hiệu ban đầu này.

Zandoli tập trung phân tích hormon cortisol trong cuốn sách "La hormona del estrés" của mình. Cortisol, thường gọi là hormone stress, ngoài việc tăng cao khi cơ thể chịu stress, còn đảm nhận các chức năng khác như điều hòa hệ miễn dịch, giấc ngủ và phản ứng viêm mãn tính. Khi stress tác động, cortisol làm ức chế quá trình tiêu hóa, tăng nhạy cảm giác quan và tăng nhịp tim để chuẩn bị cho phản ứng chiến đấu hoặc bỏ chạy. Hormone oxytocin, còn gọi là hormone tình yêu và kết nối, giúp giảm cortisol qua các cử chỉ thân mật như ôm hoặc nói chuyện với người thân. Serotonin, hormone hạnh phúc do 80% được sản xuất tại ruột, cũng hỗ trợ kiểm soát stress.

Sự sản sinh serotonin phụ thuộc vào sức khỏe của đường ruột, trong khi mức đường huyết liên quan trực tiếp đến cortisol. Vì vậy, giảm lượng đường trong khẩu phần ăn rất quan trọng. Việc nhịn ăn kéo dài cũng làm cơ thể phản ứng như bị stress, cố gắng bảo vệ cơ thể. Bổ sung thức ăn giàu protein, chất béo lành mạnh và thực phẩm tươi nguyên như rau củ, trái cây, thịt, trứng sẽ cung cấp nhiên liệu tốt cho cơ thể và giúp cân bằng nội tiết.

Điều chỉnh nhịp sinh học qua tiếp xúc ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng giúp đồng bộ đồng hồ sinh học. Kiểm soát các suy nghĩ tiêu cực, tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, pilates hoặc yoga, dành thời gian ngoài thiên nhiên đều góp phần giảm stress. Kỹ thuật grounding (đi chân trần trên cỏ hoặc đất) được khuyến khích để thư giãn cơ thể và hệ thần kinh.

Khi cảm thấy căng thẳng cao độ, hai cách giúp giảm ngay là vận động để giải phóng năng lượng tích tụ và kỹ thuật tập trung vào năm giác quan để trở về trạng thái hiện tại, giảm cảm giác lo âu. Phương pháp shaking gồm rung lắc tay chân hoặc nhảy để làm dịu các cơ căng thẳng. Ngoài ra, thiền cũng rất hữu ích nhưng với người stress nặng thì việc vận động trước có thể dễ dàng hơn.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.