Nhà nghiên cứu Đức chỉ ra tác động của tin tiêu cực lên tâm lý xã hội

Horst Opaschowski, nhà nghiên cứu tương lai đến từ Hamburg, nhận định rằng kể từ khi bắt đầu khủng hoảng Covid-19, một tâm trạng bi quan ngày càng lan rộng trong xã hội Đức. Ông nhấn mạnh rằng nhiều người dân hiện không còn biết điều gì sẽ khiến họ cảm thấy vui vẻ, trước bối cảnh nhiều khó khăn kéo dài. Trong suốt nhiều thập kỷ, Opaschowski đã tiến hành các khảo sát đại diện nhằm đo lường tâm trạng xã hội, từ đó có cái nhìn sâu sắc về xu hướng này.

Theo Opaschowski, truyền thông có trách nhiệm góp phần làm tăng sự hoang mang và lo sợ trong dân chúng. Việc lan truyền hàng loạt tin tức tiêu cực, thậm chí tin giả, đã tạo nên nỗi sợ về tương lai trong phần lớn cộng đồng. Các khảo sát phối hợp với Viện Ipsos trong giai đoạn từ 2020 đến 2024 cho thấy khoảng ba phần tư người tham gia đồng tình với nhận định này. Nhà nghiên cứu ví việc liên tục đưa tin cảnh báo và khủng hoảng như là "chất kích thích đám cháy", khiến cảm giác lo lắng càng gia tăng.

Opaschowski cũng lưu ý rằng người dân không phải là đối tượng dễ bị lừa dối hay thiếu thông tin. Họ mong muốn được thông báo và giải thích kỹ càng về tình hình. Tuy nhiên, họ cũng cần nghe những tin tốt lành và các đề xuất giải pháp từ chính trị và truyền thông. Việc chỉ tập trung vào tin xấu mà không đưa ra hướng giải quyết khiến người dân cảm thấy áp lực và tiêu cực quá mức. Ông cho rằng nhiều người có cảm giác truyền thông thích khai thác các câu chuyện bi quan hơn là những tin tức tích cực.

Tiếng vang tiêu cực càng rõ nét hơn khi tin giả (fake news) là nguyên nhân gây nghi ngờ ngày càng tăng về thông tin trên Internet. Một khảo sát đại diện hồi tháng 5/2026 thể hiện 76% người Đức đồng ý rằng tin giả làm họ hoài nghi các nguồn tin qua mạng. So với năm 2024, tỷ lệ này đã giảm từ 84%. Opaschowski đặt câu hỏi liệu sự giảm sút này có phải do người dân đã tỉnh táo hơn hoặc đang thích nghi với lượng thông tin giả phát tán hay không.

Mức độ ảnh hưởng của tin giả cũng có sự khác biệt giữa các khu vực. Người dân bang Bayern hiện cảm thấy ít bị ảnh hưởng bởi tin giả hơn với 74%, trong khi ở bang Nordrhein-Westfalen tỉ lệ này lên đến 90%. Ở các bang khác, số liệu không có sự biến động đột biến hoặc không thể phân tích do hạn chế mẫu khảo sát.

Những phát hiện này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tác động tâm lý của truyền thông trong xã hội Đức mà còn đưa ra cảnh báo cho việc cân bằng giữa cung cấp thông tin và duy trì sức khỏe tâm thần cộng đồng.