Những điều cần biết trước khi mua cổ phiếu cá nhân

Khi SpaceX của Elon Musk chào sàn thị trường chứng khoán, hơn 100.000 nhà đầu tư cá nhân tại Anh đã nộp đơn đăng ký mua cổ phần trị giá gần 1 tỷ USD, khiến hình thức đầu tư tự mình chọn cổ phiếu trở nên thu hút. Tuy vậy, đầu tư trực tiếp vào cổ phiếu công ty riêng biệt không chỉ hứa hẹn lợi nhuận mà còn mang rủi ro cao, đặc biệt với những nhà đầu tư có nguồn vốn hạn chế, vì họ sẽ khó đa dạng hóa đầu tư hơn so với việc góp vốn vào các quỹ đầu tư.

Nhiều nhà đầu tư sau khi tích lũy kinh nghiệm từ các quỹ đầu tư để bắt đầu chọn lựa những cổ phiếu riêng lẻ, xây dựng danh mục đầu tư theo cách riêng, hoặc đơn giản là muốn tự mình điều hành vốn.

Việc tham gia vào các đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) nổi tiếng như SpaceX là cơ hội thu hút sự quan tâm lớn từ các nhà đầu tư cá nhân. Tuy vậy, điều quan trọng là cần chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt phân tích tài chính và hiểu biết về công ty trước khi xuống tiền.

Tỷ lệ P/E cho biết nhà đầu tư sẵn sàng trả bao nhiêu tiền cho mỗi 1 bảng Anh lợi nhuận của công ty. Giá trị P/E được tính bằng cách lấy giá cổ phiếu hiện tại chia cho lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS). Theo Jemma Slingo, chuyên gia đầu tư tại Fidelity International, không có con số P/E nào là tốt hay xấu tuyệt đối vì nó còn phụ thuộc ngành nghề và so sánh với đối thủ cùng lĩnh vực. Trung bình, các công ty thuộc FTSE 100 có P/E khoảng 12. Một tỷ lệ P/E thấp có thể phản ánh cổ phiếu giá rẻ nhưng cũng có thể là dấu hiệu của kỳ vọng tăng trưởng thấp trong tương lai.

Victoria Scholar, giám đốc đầu tư của Interactive Investor, cho biết nhiều người lấy P/E 15 làm mốc tham khảo: dưới 15 có thể là giá rẻ tương đối, tuy nhiên tỷ giá biến động tùy ngành nghề.

Tỷ lệ này so sánh giá thị trường của cổ phiếu với giá trị tài sản ròng trên mỗi cổ phiếu, phản ánh liệu cổ phiếu đó đang bị định giá cao hay thấp. Số dưới 1 có thể là cổ phiếu bị định giá thấp, trên 1 là cổ phiếu bị định giá cao. Đây là chỉ số quan trọng với các công ty sở hữu nhiều tài sản vật chất và tiền mặt, như ngân hàng.

Sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 và đại dịch, các ngân hàng từng có tỷ lệ P/B thấp, thể hiện sự thận trọng từ nhà đầu tư, nhưng những thay đổi tích cực từ cuối 2023 đến đầu 2024 đã nâng số liệu này trên mức 1 ở nhiều ngân hàng lớn tại Anh.

ROE đo lường hiệu quả sử dụng vốn của cổ đông để tạo ra lợi nhuận, thường được đánh giá tốt khi từ 15-20%, nhưng cũng phụ thuộc ngành nghề. Lấy ví dụ, Halma - công ty công nghệ y tế - có ROE trung bình 17% trong 5 năm qua.

Tỷ lệ D/E cho thấy mức độ sử dụng nợ để tài trợ hoạt động kinh doanh, điều này làm tăng ROE nhưng tiềm ẩn rủi ro cao nếu vượt mức. Vì vậy, nhà đầu tư nên cân nhắc kỹ khi đánh giá ROE cùng với D/E.

Lợi suất cổ tức là phần trăm lợi nhuận công ty chi trả cho cổ đông so với giá cổ phiếu hiện tại, là chỉ số quan trọng cho nhà đầu tư tìm kiếm thu nhập ổn định. Tuy nhiên, chỉ số cao đôi khi cảnh báo về khả năng duy trì cổ tức của công ty không chắc chắn.

Metro Bank là ngân hàng duy nhất trong nhóm khảo sát không trả cổ tức.

Dòng tiền thể hiện sự lưu chuyển tiền mặt trong công ty, cực kỳ quan trọng để đánh giá sức khỏe tài chính và khả năng đầu tư phát triển hoặc chi trả cho cổ đông. Procter & Gamble nổi bật với 70 năm liên tục tăng cổ tức và dòng tiền mạnh giúp duy trì các khoản chi trả này.

Dữ liệu nợ ròng cung cấp cái nhìn về độ ổn định tài chính. Công ty có dòng tiền mạnh và nợ thấp thường được xem là bền vững hơn và có thể vượt qua khó khăn tài chính dễ dàng hơn.

Ví dụ, từ mức giá cổ phiếu dưới 100p, Marks & Spencer đã hồi phục và hiện đạt khoảng 390p nhờ giảm nợ và cải thiện hoạt động kinh doanh trong mảng thực phẩm, thời trang và mỹ phẩm.

Aidan, một nhà đầu tư cá nhân tại Suffolk, chia sẻ kinh nghiệm tự đầu tư hơn một thập kỷ, tập trung vào chất lượng quản lý doanh nghiệp khi chọn cổ phiếu. Ông xem xét hồ sơ công việc, kinh nghiệm và phù hợp chiến lược của lãnh đạo công ty.

Ông đã đầu tư vào nhiều loại hình từ quỹ, ETF cho đến cổ phiếu riêng lẻ, với lợi nhuận đáng chú ý từ các công ty như Hill & Smith, Avingtrans và Hargreaves Services, lần lượt đạt tổng lợi nhuận 217%, 287% và 124% trên các giai đoạn đầu tư khác nhau.

Ông cho biết việc đọc các nguồn tin như Financial Times và Investors’ Chronicle thường là bước đầu để tìm hiểu và bắt đầu đầu tư cổ phiếu mới.

Nhìn chung, việc lựa chọn cổ phiếu cá nhân đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về tài chính cũng như kiến thức thị trường để hạn chế rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận.