Trung Quốc xây dựng tàu hậu cần khổng lồ, nâng tầm dự báo sức mạnh quân sự

Một con tàu có chiều dài khoảng 885 feet đang được xây dựng gần Quảng Châu, Trung Quốc, được cho là thiết kế để tiếp nhiên liệu, tiếp đạn và tiếp tế cho các nhóm tàu sân bay Trung Quốc hoạt động ở vùng biển xa bờ. Nếu hoàn thành, nó có thể trở thành tàu tiếp tế hải quân chuyên dụng lớn nhất thế giới, đánh dấu bước tiến quan trọng trong khả năng duy trì sức mạnh trên biển của Trung Quốc.

Bài học từ quân đội toàn cầu nhấn mạnh vai trò của hậu cần: "vũ khí thu hút sự chú ý, nhưng hậu cần quyết định ai có thể duy trì cuộc chiến". Chiếc tàu này không báo hiệu chiến tranh sắp xảy ra, nhưng phản ánh xu hướng quân sự Trung Quốc tăng cường cả về công nghiệp lẫn công nghệ để hấp thụ đòn kinh tế, bù đắp tổn thất ở chiến trường và duy trì quyền lực lâu dài khi xung đột bắt đầu, đặc biệt trước nguy cơ xung đột tại Đài Loan.

Về mặt năng lượng, Trung Quốc đang duy trì khoảng 1,2 tỷ thùng dầu thô trên đất liền, đủ để cung cấp cho 109 ngày nhập khẩu dầu bằng đường biển. Dự trữ này giúp Bắc Kinh giảm thiểu ảnh hưởng từ biến động thị trường do khủng hoảng tại Iran. Đồng thời, Hải quân Trung Quốc cũng đang mở rộng với các tàu mới, như tàu đổ bộ phóng được máy bay không người lái và trực thăng đang trong giai đoạn thử nghiệm trên biển.

Quân đội Trung Quốc đang phát triển hệ thống hậu cần toàn cầu và các căn cứ ở nước ngoài. Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết Bắc Kinh thiết lập các cơ sở cố định, chia sẻ, hoặc tạm thời ở những cảng nước ngoài, như trung tâm hậu cần chung tại căn cứ hải quân Ream ở Campuchia khai trương từ tháng 4 năm 2025, cùng các nỗ lực tiếp cận tuyến đường biển qua eo biển Malacca, Hormuz, châu Phi và Trung Đông.

Trung Quốc không chỉ sở hữu nhiều tàu chiến, mà còn xây dựng được hệ thống công nghiệp mạnh mẽ để sản xuất và sửa chữa. Điều tra của Đại diện Thương mại Mỹ ghi nhận thị phần đóng tàu của Trung Quốc đã tăng từ dưới 5% năm 1999 lên trên 50% năm 2023. Đơn hàng thương mại đảm bảo sự ổn định cho các nhà máy đóng tàu, nhà máy sản xuất thép và cơ sở sửa chữa, đồng thời củng cố hải quân nước này.

Trung Quốc còn đẩy mạnh sản xuất máy bay chiến đấu hiện đại, như chiến đấu cơ tàng hình J-20 nâng cấp, với khoảng 120 chiếc mỗi năm từ cuối năm 2025 và khoảng 500 chiếc giao hàng đến giữa năm 2026 theo đánh giá nguồn mở. Việc sản xuất hàng loạt chiến đấu cơ tiên tiến cho thấy công nghệ và năng lực sản xuất của Bắc Kinh đã vượt xa giai đoạn thử nghiệm.

Ngày 6/7, tàu ngầm hạt nhân Trung Quốc phóng thử tên lửa đạn đạo tầm xa xuống Thái Bình Dương, mở rộng khả năng tấn công hạt nhân trên biển và khiến Mỹ phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn khi can thiệp trong các cuộc xung đột khu vực.

Trung Quốc nắm vị trí dẫn đầu trong tinh luyện 19 trên 20 khoáng sản chiến lược do Cơ quan Năng lượng Quốc tế theo dõi với thị phần khoảng 70%. Đây là nguồn cung cấp thiết yếu cho pin, lưới điện, động cơ phản lực và hệ thống quốc phòng. Kiểm soát các nguyên liệu này sẽ quyết định khả năng sản xuất vũ khí trong trường hợp xung đột kéo dài.

Song song đó, ngành bán dẫn Trung Quốc đã tăng từ 19% công suất sản xuất chip logic cơ bản năm 2015 lên 33% năm 2023. Các chip này là thành phần quan trọng trong thiết bị quân sự, giao tiếp và phương tiện cơ giới, dù không phải loại chip tiên tiến nhất.

Trong chiến lược phát triển sức mạnh, Trung Quốc cũng tập trung phát triển trí tuệ nhân tạo và công nghệ vũ trụ. Tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới ở Thượng Hải, Chủ tịch Tập Cận Bình quảng bá mô hình AI nguồn mở, hợp tác quốc tế và thành lập liên minh hợp tác AI toàn cầu nhằm chuẩn hóa công nghệ trong khu vực toàn cầu Nam bán cầu.

Quân đội Mỹ cho biết Trung Quốc kết thúc năm 2025 với hơn 1.353 vệ tinh trên quỹ đạo, trong đó có hơn 510 vệ tinh đa năng phục vụ tình báo, giám sát và trinh sát, giúp Bắc Kinh tăng cường khả năng định vị các tàu sân bay, theo dõi lực lượng Mỹ và hỗ trợ mục tiêu tấn công tầm xa.

Hệ thống thanh toán xuyên biên giới của Trung Quốc đã có 210 thành viên trực tiếp và hơn 1.600 thành viên gián tiếp. Dù đồng nhân dân tệ chưa thể thay thế đô la Mỹ trên thị trường dự trữ toàn cầu (chiếm 1,99% trong quý 1 năm 2026), hệ thống này giúp duy trì thương mại quan trọng nếu các kênh tài chính phương Tây bị đóng cửa.

Bên cạnh đó, trong tháng 6, Bộ Tư pháp và FBI Mỹ đã ngăn chặn 13 trang web mạo danh công ty tư vấn được cho là do tình báo Trung Quốc hậu thuẫn, nhằm tiếp cận các quan chức, cựu sĩ quan và nhân viên an ninh tại Mỹ, đặc biệt là những người có quyền truy cập thông tin mật.

Dù có nhiều tiến bộ, Trung Quốc vẫn đối mặt với những khó khăn đáng kể như giảm dân số 3,39 triệu người trong năm 2025, thị trường bất động sản ảm đạm và thiếu kinh nghiệm chiến đấu hiện đại do không tham gia chiến tranh kể từ năm 1979. Đồng nhân dân tệ vẫn chưa thách thức được đô la Mỹ về vị thế đồng tiền dự trữ.

Tuy nhiên, những yếu điểm này không phủ nhận chiến lược dài hạn của Bắc Kinh, mà trái lại nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng các tuyến đệm về năng lực kinh tế và quân sự trước khủng hoảng lớn.

Mỹ hiện chia nhỏ các vấn đề như đóng tàu thuộc Bộ Hải quân, bán dẫn thuộc Bộ Thương mại, khoáng sản là vấn đề thương mại, gián điệp do FBI xử lý và Đài Loan thuộc Ban chỉ huy Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, trong khi Trung Quốc xem đó là một cuộc đối đầu toàn diện.

Mỹ cần phải xây dựng kho dự trữ vật tư chiến lược lớn hơn, duy trì đầu tư vào đóng tàu và sửa chữa, đảm bảo chuỗi cung ứng đồng minh, củng cố mạng lưới không gian và truyền thông, tăng cường hợp tác với Nhật Bản, Australia, Hàn Quốc, Philippines, Đài Loan và châu Âu. Ngoài ra, phải cảnh báo những người từng và đang giữ chức vụ về các phương thức tuyển mộ của Trung Quốc mà không phân biệt nghi ngờ người Mỹ gốc Hoa.

Chiếc tàu hậu cần khổng lồ gần Quảng Châu có thể không tạo sự chú ý truyền hình như một quả tên lửa hay máy bay tàng hình phô diễn sức mạnh, nhưng nó phản ánh kế hoạch lâu dài và toàn diện của Trung Quốc nhằm duy trì quyền lực, thay thế tổn thất và hoạt động vượt ra ngoài khả năng ngăn chặn nhanh của Mỹ.

Câu hỏi cấp bách là liệu Mỹ có đang chuẩn bị tương tự để đối đầu trong cuộc cạnh tranh dài hạn này hay không, bởi những quốc gia thua trong cuộc đua này sẽ ít có cơ hội tiếp tục dẫn dắt trong tương lai. Bắc Kinh đang tận dụng từng năm Mỹ do dự để xây dựng lợi thế của mình, và Washington vẫn còn thời gian thu hẹp khoảng cách nhưng không nhiều.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.