Ý nghĩa sâu sắc của cụm từ Latin 'Gens Una Sumus' dưới huy hiệu cờ vua toàn cầu

Ký ức đầu tiên của tôi với cờ vua bắt đầu khi mới bảy tuổi, trong lần đầu tham dự giải quốc tế. Khi bước vào sảnh thi đấu, tay nắm lấy tay mẹ, tôi dừng lại dưới huy hiệu của Liên đoàn Cờ vua Thế giới (FIDE). Ba từ Latin "Gens Una Sumus" hiện lên trước mắt, ngôn ngữ mà tôi chưa từng hiểu. Mẹ tôi sau đó giải thích rằng đây có nghĩa là "Chúng ta là một gia đình". Từ đó, dù có thi đấu ở đâu trên thế giới, tôi luôn nhìn thấy và nhớ về thông điệp đó, cảm nhận sự gắn bó chung của cộng đồng cờ vua toàn cầu.

Cụm từ "Gens Una Sumus" có xuất xứ từ nhà thơ La Mã Claudian cách đây hơn 1.500 năm. Sau này, nó được thế giới cờ vua chấp nhận và sử dụng như một biểu tượng tinh thần. Ý nghĩa đã biến đổi từ mô tả một dân tộc thành sự nhắc nhở rằng, qua cờ vua, tất cả chúng ta trở thành một gia đình chung, vượt qua mọi ranh giới và khác biệt.

Cờ vua là một trong số ít các môn thể thao mà gần như bất kỳ ai cũng có thể thi đấu trên cùng một sân chơi, bất kể tuổi tác, giới tính hay thể trạng. Không cần thiết bị đắt tiền, bàn cờ chuẩn giống nhau ở mọi nơi từ Reykjavik đến Chennai. Luật chơi cũng không thay đổi dù giải đấu được tổ chức tại khách sạn sang trọng, nhà thi đấu trường học hay hội trường cộng đồng.

Điều đặc biệt là các giải mở thường chào đón mọi đối thủ, từ các tài năng trẻ mới học vài năm đến những kỳ thủ kỳ cựu hàng thập kỷ. Tôi từng trải qua trận đấu kéo dài hơn 5 tiếng tại một thị trấn ở dãy núi Alps nước Áo, đối đầu với một người đàn ông ngoài 50 tuổi - chúng tôi không hề nhường nhau dù mệt mỏi hay thời gian đã quá nửa đêm.

Bên bàn cờ, các đối thủ ngồi sát nhau, cùng quan sát từng diễn biến, hơi thở, động tác tay, và những khoảnh khắc căng thẳng hay tự tin. Khi ván đấu kết thúc, họ bắt tay, sắp lại quân cờ và thường ngồi chung để cùng phân tích các nước đi, nhằm hiểu rõ những sai sót hay bước ngoặt của ván cờ.

Từ đối thủ cạnh tranh, họ trở thành cộng sự tìm kiếm tri thức chung trong môn thể thao mà mình chia sẻ. Khoảnh khắc này thể hiện rõ tinh thần "Gens Una Sumus" - dù vừa tranh đấu quyết liệt nhưng cuối cùng là một gia đình kết nối bằng tình yêu với cờ vua.

Mặc dù các giải đấu vẫn tồn tại sự ganh đua, thất vọng hay đôi khi là bất đồng, nhưng cờ vua đặt các con người hoàn toàn xa lạ ngồi xuống đối diện nhau và đòi hỏi sự tôn trọng lẫn nhau. Trong giây phút thi đấu, đối phương không còn là quốc tịch, tuổi tác hay thành tích, mà là một cộng sự được trân trọng qua từng nước đi.

Khi tôi mới bảy tuổi nhìn thấy lần đầu ba từ Latin ấy, tôi không biết rằng chúng đã tồn tại qua nhiều thế kỷ và rồi được các kỳ thủ toàn thế giới đón nhận trân trọng. Nhưng giờ đây, sau nhiều năm trải nghiệm, tôi hiểu sâu sắc hơn ý nghĩa của thông điệp ấy trong từng giải đấu - đó là gia đình cờ vua lớn mạnh từ 64 ô vuông, nơi mỗi ván cờ kết thúc, lại thêm một sự kết nối giữa những con người trên toàn thế giới.

Aarav Dengla , kiện tướng cờ vua 83 của Ấn Độ, là người chia sẻ câu chuyện và quan sát sắc sảo về lịch sử cũng như văn hóa cờ vua trong bối cảnh thế giới.