Lãnh đạo mới của Hamas thúc đẩy đàm phán với Mỹ và Israel trong bối cảnh Gaza ghi nhận hơn 1.000 dân thường tử vong từ ngưng bắn

Hôm 23/7/2026, Hamas công bố Jalil al Hayya, sinh năm 1960, được bầu làm lãnh đạo mới của cánh chính trị trong một cuộc bỏ phiếu kín. Đây là bước đi đầu tiên sau gần hai năm tổ chức này hoạt động dưới sự lãnh đạo tạm quyền kể từ khi Yahya Sinwar, nhân vật chủ chốt và một trong những kiến trúc sư của cuộc tấn công ngày 7/10/2023, bị sát hại bởi Israel. Các chi tiết về cuộc bỏ phiếu không được tiết lộ nhiều, nhưng rõ ràng xu hướng theo đuổi một chính sách thực dụng đã thắng thế trước phe có quan điểm cứng rắn với Israel.

Jalil al Hayya nổi tiếng với sự thực dụng và kỹ năng đàm phán, từng đóng vai trò quan trọng trong việc thương lượng lệnh ngừng bắn giữa Qatar và Ai Cập trong cuộc tấn công của Israel tại Dải Gaza. Tuy nhiên, các quan chức thân cận với ông nhấn mạnh ông không dễ bị khuất phục dù có tư duy thực dụng.

Kể từ khi Sinwar qua đời, al Hayya đã tham gia vào ban lãnh đạo tạm thời của tổ chức và nay chính thức tiếp quản sau cuộc bỏ phiếu. Các nhà phân tích nhận định quyết định này cho thấy Hamas vẫn muốn duy trì vị thế chính trị và thể chế dù đã giải thể chính phủ tại Gaza. Cách đây vài tuần, tổ chức Palestine đề xuất chuyển giao quyền lực cho Ban Quốc gia Quản lý Gaza (CNAG), một ban kỹ trị được thành lập trong khuôn khổ đàm phán ngừng bắn do Mỹ dẫn dắt. Tuy nhiên, chính phủ kỹ trị này hiện vẫn bị Israel cấm nhập cảnh Gaza, làm dấy lên nhiều nghi ngại về tương lai lệnh ngừng bắn.

Việc Jalil al Hayya lên nắm quyền được kỳ vọng sẽ thúc đẩy các cuộc đàm phán đang đình trệ với Mỹ và Israel liên quan đến lệnh ngừng bắn và giải quyết xung đột lâu dài tại Gaza. Kể từ khi lệnh ngừng bắn được tuyên bố cách đây chín tháng, Tel Aviv và Washington đã bác bỏ nhiều đề xuất của Hamas về cách thức tiến triển ngừng bắn. Trong khi Hamas trao quyền cho chính phủ kỹ trị, tổ chức này vẫn kiên quyết không từ bỏ vũ khí cho tới khi Israel rút quân khỏi Gaza.

Jalil al Hayya nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu của Hamas là chấm dứt hoàn toàn các hành động quân sự của Israel. Ông cam kết hoạt động mạnh mẽ trên mọi mặt trận ở Gaza, Bờ Tây, Jerusalem và vì các tù nhân Palestine. Cùng lúc đó, ông cũng nỗ lực thúc đẩy sự đoàn kết dân tộc giữa các phe phái Palestine, mở rộng lời mời hợp tác với mọi phía.

Ông al Hayya cũng khẳng định Hamas sẽ phấn đấu để xây dựng lại cuộc sống xứng đáng cho người dân Gaza, điều mà ông gọi là quyền cơ bản và bẩm sinh của người Palestine. Với bề dày kinh nghiệm chính trị kéo dài từ khi Hamas bước chân vào chính trường Gaza năm 2006, al Hayya hiểu rõ các chia rẽ chính trị và những thách thức đối với phong trào này trong mối quan hệ với Fatah, liên minh hiện cầm quyền ở Bờ Tây.

Sinh ra tại Gaza năm 1960 trong một gia đình bảo thủ và có tính chính trị cao, Jalil al Hayya chứng kiến những tác động của cuộc chiến Ả Rập-Israel 1967 và các cuộc tấn công của Israel nhằm vào thành viên gia đình ông làm nền tảng cho quan điểm chính trị của mình. Năm 1980, ông gặp Sheikh Ahmed Yassin, người sáng lập và lãnh đạo tinh thần của Hamas, đánh dấu bước ngoặt lớn trong sự nghiệp chính trị của ông.

Trong những năm đầu tham gia nhóm, al Hayya từng nhiều lần bị quân đội Israel bắt giữ. Đầu những năm 2000, ông chuyển đến Qatar, nơi Hamas mở văn phòng chính trị. Năm ngoái, ông thoát chết trong một cuộc tấn công của Israel ở Doha khiến sáu thành viên Hamas thiệt mạng. Bốn con trai của ông, tất cả đều là thành viên Hamas, đã hy sinh trong các cuộc tấn công của Israel suốt thập kỷ qua, đợt thiệt hại gần nhất xảy ra vào tháng 5 năm nay trong thời gian lệnh ngừng bắn khi một cuộc không kích vào nhà của Azzam al Hayya cướp đi sinh mạng gia đình ông. Al Hayya tuyên bố dù có nhiều mất mát đau thương nhưng tinh thần của họ không hề bị khuất phục trước những hành động của Israel.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.