Chile tìm kiếm thị trường đồng mới bên ngoài Trung Quốc với kế hoạch khai thác 100 tỷ USD

Chile, quốc gia sản xuất đồng lớn nhất thế giới, đang tìm cách mở rộng danh sách các quốc gia nhập khẩu đồng ngoài Trung Quốc đồng thời thu hút khoảng 100 tỷ USD đầu tư vào ngành khai thác trong vòng 10 năm tới. Bộ trưởng Ngoại giao Francisco Perez Mackenna đưa ra phát biểu này tại hội nghị thượng đỉnh Bloomberg ở Singapore, trong khuôn khổ chuyến công du châu Á - Thái Bình Dương nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế song phương.

Ông Perez Mackenna cho biết thị trường đồng hiện đang bị tập trung quá mức khi Trung Quốc chiếm tới gần 58% tiêu thụ đồng toàn cầu và nhập khẩu hơn một nửa lượng đồng mà Chile xuất khẩu. Việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu được xem là cần thiết để giảm thiểu rủi ro phụ thuộc quá nhiều vào một đối tác duy nhất, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Chile sản xuất khoảng 5,3 triệu tấn đồng trong năm 2025, tương đương khoảng một phần tư sản lượng toàn cầu, là nguồn cung không thể dễ dàng thay thế trên thị trường quốc tế. Theo số liệu của Ngân hàng Trung ương Chile đến tháng 6 năm nay, sự phụ thuộc xuất khẩu chủ yếu rơi vào quặng đồng chưa tinh chế.

Trong năm vừa qua, Chile xuất khẩu quặng đồng cô đặc trị giá 19,05 tỷ USD, trong đó Trung Quốc chiếm 11,63 tỷ USD. Ngược lại, xuất khẩu đồng tinh luyện đạt 9,29 tỷ USD với Mỹ là thị trường nhập khẩu lớn nhất, trị giá 5,25 tỷ USD, trong khi Trung Quốc chỉ nhập hơn 1,16 tỷ USD. Bộ trưởng Perez Mackenna cho rằng phát triển xuất khẩu đồng tinh luyện sẽ giúp Chile giảm sự lệ thuộc vào các nhà tinh luyện Trung Quốc hiện thống lĩnh khâu chế biến.

Trung Quốc đã nhanh chóng mở rộng công suất tinh luyện đồng, gây áp lực lên các hợp đồng cung cấp hàng năm và làm dấy lên sự cạnh tranh khốc liệt trong lĩnh vực quặng đồng. Các công ty khai thác lớn như Antofagasta Plc thuộc tập đoàn Luksic đang đề xuất điều chỉnh hợp đồng xuất khẩu theo chỉ số giá thị trường thay vì các khoản phí cố định truyền thống.

Mối quan hệ thương mại giữa Chile với Mỹ và Trung Quốc đang chịu ảnh hưởng bởi các tranh cãi liên quan đến an ninh. Chính quyền Chile nhiệm kỳ mới dưới thời Tổng thống Jose Antonio Kast đang tìm cách cân bằng quan hệ để duy trì lợi ích thương mại với cả hai cường quốc. Vụ tranh cãi liên quan đến cáp cáp quang ngầm nối Chile với Hong Kong do China Mobile quản lý đã khiến Mỹ áp đặt hạn chế visa với quan chức Chile và làm lu mờ các cuộc đàm phán hợp tác thương mại.

Trong khi đó, nhiều dự án hỗ trợ bởi Trung Quốc tại Chile cũng bị đình chỉ vì lo ngại an ninh, điển hình là việc hủy bỏ dự án xuất khẩu điện mặt trời Antipodas và ngừng xây dựng đài quan sát thiên văn có sự tham gia của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc. Những diễn biến này cho thấy sự phân hóa phức tạp trong mối quan hệ đa phương.

Chile hiện vẫn là đối tác thương mại lớn của Trung Quốc khi khoảng 37% hàng hóa xuất khẩu của nước này đi đến Trung Quốc, bao gồm đồng, lithium, chanh và anh đào. Ngược lại, Chile nhập khẩu một phần tư tổng lượng tiêu dùng từ Trung Quốc. Giá trị thương mại song phương tăng trưởng trung bình 7% một năm trong giai đoạn 2020-2025, đạt 65,33 tỷ USD năm 2025.

Tuy nhiên, Chile chưa có cơ chế kiểm soát đầu tư dựa trên các cân nhắc về an ninh quốc gia, điều này đã được Bộ Ngoại giao nước này thừa nhận trước quốc hội vào tháng 3 năm nay và đang đề xuất các biện pháp khắc phục.

Nhà lãnh đạo Jose Antonio Kast cam kết duy trì quan hệ thương mại ổn định với cả Trung Quốc và Mỹ, xem đây là điều không mâu thuẫn, nhằm vừa bảo vệ lợi ích quốc gia vừa thúc đẩy đầu tư và xuất khẩu.

Đồng thời, chính phủ còn phải đối mặt với các thách thức về quản lý an ninh do tình trạng trộm cắp đồng quy mô lớn diễn ra với mạng lưới vận chuyển đồng trộm trị giá ước tính 917 triệu USD qua cảng Iquique chuyển tới Trung Quốc.

Những động thái đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tăng cường đầu tư khai thác đồng được kỳ vọng sẽ giúp Chile củng cố vị thế trên thị trường toàn cầu, đồng thời giảm thiểu các rủi ro địa chính trị và kinh tế liên quan đến sự lệ thuộc nặng nề vào một thị trường truyền thống duy nhất.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.