Christfluencer tại Đức: Sứ mệnh tôn giáo giữa dòng đời hiện đại và chính trị hóa

Christfluencer là thuật ngữ mô tả những influencer chuyên chia sẻ và truyền bá đức tin Cơ đốc trên các nền tảng mạng xã hội. Họ nói về những chủ đề như nhà thờ, Chúa Jesus, gia đình, cuộc sống thường nhật, sự hoán cải, những hoài nghi, thiên đàng, địa ngục, tình yêu hay quỷ dữ. Những nội dung này thường được một lượng người trẻ theo dõi và bình luận sôi nổi, tạo nên một cộng đồng tín hữu kỹ thuật số đặc thù.

Đáng chú ý, trong bối cảnh ngày càng nhiều người Đức rời khỏi các nhà thờ truyền thống, Christfluencer lại đi ngược xu hướng đó bằng cách công khai thừa nhận và lan tỏa đức tin của mình. Họ thực hiện sứ mệnh truyền giáo một cách công khai và kiên trì ngay cả khi đây là lựa chọn khiến họ trở thành những người ngoại đạo trong xã hội hiện đại.

Nhiều Christfluencer được biết đến với những quan điểm đạo đức bảo thủ, đối nghịch với phần lớn dư luận Đức hiện nay. Họ coi việc quan hệ tình dục trước hôn nhân là tội lỗi, tin rằng tình dục chỉ hợp pháp giữa nam và nữ, phản đối việc phá thai và xem LGBTQ như một hệ tư tưởng xa rời Kinh Thánh. Đôi khi họ bày tỏ quan điểm này theo cách thức gay gắt hoặc mang tính khinh miệt.

Điều này đặt ra nhiều câu hỏi trong công chúng, đặc biệt về mức độ chính trị của Christfluencer tại Đức và liệu họ có liên hệ chặt chẽ với phe cánh hữu mới hay đảng AfD hay không. Những câu hỏi nhỏ hơn nhưng cũng quan trọng như điểm phân định giữa quan điểm chính thống và cực đoan, hay giới hạn cho phép trong tranh luận về tôn giáo và xã hội cũng được đặt ra.

Jana Highholder, tên thật là Hochhalter, là Christfluencer nổi tiếng nhất tại Đức. Lớn lên trong môi trường nhà thờ tự do (Freikirche), cô từng tham gia vào phong trào poetry slam và hoạt động trên mạng xã hội, đồng thời xuất bản nhiều cuốn sách. Năm 2018, Giáo hội Tin Lành Đức (Evangelische Kirche) chọn cô làm influencer trẻ tuổi nhằm thu hút thanh niên trở lại nhà thờ.

Highholder gây ấn tượng với phong cách nói chuyện thân thiện, hóm hỉnh và gần gũi, thường chia sẻ các cuộc đối thoại đến từ nhiều góc độ khác nhau trong đời sống. Tuy nhiên, cô cũng bị chỉ trích là quá bảo thủ. Năm 2019, trong chương trình "Jana glaubt," cô bày tỏ quan điểm coi người đàn ông là chủ gia đình theo lời Kinh Thánh Ephesians 5:22 và sẵn sàng tuân phục người chồng đó nếu ông ấy đối xử công bằng, yêu thương như Đức Chúa Jesus yêu Giáo hội.

Cùng với khách mời là một nữ mục sư tiến bộ, hai người đã có cuộc đối thoại thẳng thắn về nhiều vấn đề, trong đó có sự đa dạng trong khuôn khổ gia đình và cộng đồng LGBTQ. Cuộc trao đổi này được đánh giá là mở rộng tầm nhìn và đề cao sự tôn trọng lẫn nhau.

Tuy nhiên, nữ mục sư này sau đó công khai cáo buộc Highholder có quan điểm "biblizistisch und evangelikal" (thuộc nhóm bảo thủ cực đoan tôn giáo) và nghi ngờ rằng cô là "ngựa thành Troy" thâm nhập vào cộng đồng Tin Lành Đức, ám chỉ sự tác động tiêu cực của Highholder đối với duy trì chủ nghĩa tự do trong nhà thờ.

Đến năm 2020, Giáo hội Tin Lành Đức chấm dứt hợp tác với cô, với lý do tài chính. Hiện Highholder có khoảng 90.000 người theo dõi trên mạng và cùng với Jasmin Friesen vận hành một podcast chuyên truyền tải các quan điểm bảo thủ không khoan nhượng về đức tin Cơ đốc, chỉ trích "thời đại thấu cảm" và các quan điểm tôn giáo cấp tiến.

Leonard Jäger, có hơn 590.000 người đăng ký trên Youtube, là một trường hợp nổi bật – anh này tự gọi mình là "Ketzer der Neuzeit" (kẻ dị giáo thời hiện đại). Jäger từng là một influencer theo quan điểm cực hữu và đã chuyển sang truyền giáo Cơ đốc một cách chiến lược, nhằm duy trì lượng người theo dõi trên nền tảng mạng xã hội.

Jäger gây chú ý khi xuống đường phản đối các hoạt động Pride, bằng cách khiêu khích những người tham gia cho đến lúc họ phản ứng cực đoan, rồi đăng tải video để chế nhạo. Trên Youtube, anh liên tục trò chuyện với các nhân vật cánh hữu, bao gồm các chính trị gia của đảng AfD và nhà tư vấn doanh nghiệp có quan điểm chống chủ nghĩa xã hội, đồng thời chia sẻ những lý thuyết âm mưu liên quan đến các hành vi xấu trong xã hội.

An ninh nội địa Đức đã để mắt đến Jäger vì các hoạt động có thể gây chia rẽ xã hội. Trong đêm tái tranh cử tổng thống của Donald Trump, Jäger có mặt và bắt tay với ông, đồng thời bán các sản phẩm áo thun với nội dung phản ánh các giá trị bảo thủ tôn giáo và chống phong trào LGBT.

Jäger cũng từng mời Highholder tham gia chương trình của mình, và cả hai đều tỏ ra hài hước khi đối mặt với các chỉ trích từ giới truyền thông về việc liên kết với các nhân vật cánh hữu.

Bên cạnh Highholder và Jäger, Michelle Gollan, với tên mạng Eingollan và 300.000 người theo dõi trên Youtube, cũng tham gia vào mạng lưới Christfluencer với các nội dung mang đậm phong cách quốc gia-christianism.

Ba nhân vật này không biểu hiện sự hung hăng, mà thường rất thân thiện, dí dỏm và gần gũi khi trao đổi về đức tin và ý nghĩa cuộc sống. Họ hướng đến một mẫu người trẻ có định hướng rõ ràng trong đức tin, truyền đạt tư tưởng mang tính cứng rắn, phân biệt rõ ràng thế giới thành "chúng ta" và "họ", đồng thời sẵn sàng đấu tranh cho những giá trị mà họ tin là chân lý tuyệt đối.

Một ví dụ điển hình là Jäger khi lên tiếng phê phán Berlin là "xuống cấp", cho rằng hệ thống chính trị chỉ giả vờ là một nền dân chủ, và nhắc đến sự hiện diện của các hành vi xấu như "lạm dụng nghi lễ" ám chỉ thuyết âm mưu QAnon.

Tuy vậy, cộng đồng người theo dõi họ dường như ít nhận ra hoặc không phản đối quan điểm cô lập và tự cho mình là đúng tuyệt đối trong thế giới quan phân đôi mà các Christfluencer này xây dựng.

Dự án nghiên cứu Redicon cùng các nhà khoa học Đại học Bochum đang khảo sát ảnh hưởng của Christfluencer đối với khán giả trẻ. Ariane Kovac, một nhà nghiên cứu, cho biết các tín đồ xem các video trên mạng xã hội như một hình thức thực hành đời sống đức tin, giúp họ hiểu cách áp dụng các giá trị tôn giáo vào các khía cạnh trong cuộc sống như mối quan hệ, hôn nhân hay quy tắc đạo đức cá nhân.

Dù chưa phát hiện ai được truyền đạo trực tiếp qua mạng xã hội, nhiều người chịu ảnh hưởng mạnh mẽ, ví dụ như thay đổi quan điểm về phá thai thành phản đối do tiếp xúc với các nội dung này.

Những nhân vật Christfluencer tại Đức đang tạo ra một phong trào truyền giáo hợp thời, đồng thời kích thích các tranh luận gay gắt về lòng khoan dung, tự do tôn giáo và vai trò của đạo trong xã hội hiện đại.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.