Mỹ đề xuất cấm sử dụng robot hình người Trung Quốc trong quân đội giữa cuộc chạy đua công nghệ Mỹ-Trung

Hạ viện Hoa Kỳ vừa phê chuẩn Luật Ủy quyền Quốc phòng Quốc gia (NDAA) năm nay, một dự luật chính sách quân sự thường niên gồm các điều khoản chặn việc Quân đội Mỹ sử dụng robot hình người do các quốc gia được coi là "đối thủ nước ngoài" sản xuất, đặc biệt là Trung Quốc, Nga và Iran. Theo Mục 163 trong dự luật này, Lầu Năm Góc sẽ không được phép mua, thuê hoặc vận hành các hệ thống robot hình người bị liệt kê liên quan đến những quốc gia trên.

Điều này xuất phát từ những lo ngại về an ninh quốc gia và bảo mật dữ liệu, khi mà robot hình người ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực quân sự và tự động hóa. Dự luật nhấn mạnh tầm quan trọng phải giữ vững lợi thế công nghệ và ngăn chặn việc các thiết bị được giám sát có thể trở thành lỗ hổng an ninh.

Dự luật NDAA năm nay bao gồm những điểm chính của Đạo luật Bảo vệ Mỹ trước sự thống trị Robot Đối thủ (GUARD Act), do Hạ nghị sĩ John Moolenaar - Chủ tịch ủy ban đặc biệt về cạnh tranh với Trung Quốc - đưa ra vào mùa hè năm ngoái, tuy nhiên không áp dụng đầy đủ tất cả các biện pháp mạnh nhất của đề xuất đó.

Ví dụ, theo toàn bộ khung luật GUARD, các robot hình người và robot bốn chân hình chó (robot dog) do Trung Quốc sản xuất sẽ được xem xét để đưa vào "Danh sách Bảo vệ" của Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC). Mục đích của việc này là tước bỏ giấy phép cho các thiết bị liên lạc không dây của chúng, qua đó cấm bán các sản phẩm này trên toàn thị trường Mỹ.

Song dự luật NDAA hiện chỉ giới hạn áp dụng trong phạm vi mua sắm quân sự, chưa mở rộng sang thị trường thương mại, do đó các hoạt động bán hàng robot hình người Trung Quốc cho mục đích dân dụng vẫn chưa bị ảnh hưởng.

Ngay sau khi Hạ viện thông qua các hạn chế, Hạ nghị sĩ John Moolenaar bày tỏ sự ủng hộ đối với các biện pháp nhằm hạn chế quân đội Mỹ sử dụng robot của các đối thủ cạnh tranh, đồng thời nhấn mạnh rằng Mỹ không thể để robot của các đối thủ này trở nên chiếm ưu thế tại quốc gia mình.

Thực tế, Trung Quốc ngày càng khẳng định vị trí thống lĩnh trên thị trường toàn cầu về robot hình người. Một báo cáo từ Counterpoint Research công bố đầu năm 2024 cho thấy khoảng 80% số robot hình người trên thế giới được sản xuất và xuất khẩu bởi các công ty Trung Quốc.

Cụ thể, hãng Unitree Robotics của Trung Quốc cho biết trong năm 2025 họ đã xuất xưởng hơn 5.500 robot hình người, trong khi đối thủ AgiBot cung cấp khoảng 5.168 robot, theo số liệu từ công ty nghiên cứu Omdia công bố tháng 1 năm nay. Trong khi đó, các hãng phát triển hàng đầu của Mỹ như Figure AI, Agility Robotics và Tesla chỉ giao khoảng 150 robot mỗi hãng trong năm vừa qua.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.