Nguy cơ từ bác sĩ ảo AI lan truyền thông tin y tế sai lệch trên TikTok

Một nghiên cứu mới đây của Hallam, công ty tiếp thị kỹ thuật số tại Anh, đã chỉ ra sự gia tăng đáng lo ngại của các video do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra hoặc hỗ trợ trên nền tảng TikTok, đặc biệt trong lĩnh vực y tế. Những video này thường giả mạo các bác sĩ, chiếm tới 40% trong số những video y tế được xem nhiều nhất trên ứng dụng. Một số chủ đề tìm kiếm như "mẹo sức khỏe" có tới 84% nội dung được xác định là do AI sản xuất hoặc trợ giúp.

Những nhân vật bác sĩ ảo này đã lan truyền các thông tin sai lệch, chẳng hạn như tuyên bố lò vi sóng thức ăn trong hộp nhựa, dùng chất khử mùi hoặc đặt điện thoại bên cạnh giường có thể gây ung thư. Tuy nhiên, những thông tin này đã bị Cancer Research UK bác bỏ hoàn toàn. Các tài khoản AI còn quảng bá các phương pháp trị liệu kỳ quặc như hỗn hợp Coca-Cola và hành tây dùng để giảm đau hay sản phẩm giả mạo "Hyalethinap Plus Pro Max" với tác dụng chống lão hóa và ngăn ngừa các vấn đề về da và tóc mà không có bằng chứng khoa học xác thực.

Đức Emma Runswick, Phó Chủ tịch Hội đồng Hiệp hội Y khoa Anh (British Medical Association), cảnh báo rằng các tài khoản giả mạo bác sĩ do AI tạo ra đang "bán những huyền thoại y học và quảng bá các phương pháp chữa trị kỳ diệu không có cơ sở". Bà nhấn mạnh rằng các nền tảng như TikTok cần hành động mạnh mẽ hơn để ngăn chặn sự gia tăng của các lời khuyên y tế giả mạo, nếu không hậu quả sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và thậm chí tính mạng của người dân.

Tương tự, Giáo sư Frankie Swords, Giám đốc Y tế quốc gia của NHS England, bày tỏ lo ngại về sự gia tăng của thông tin y tế sai lệch trên mạng. Bà cho biết nhiều nhân viên y tế ghi nhận sự hoang mang và lo lắng tăng cao ở bệnh nhân do những lời khuyên sai lệch nhằm mục đích thu hút lượt xem. Bà Victoria Tzortziou Brown, Chủ tịch Viện Bác sĩ đa khoa Hoàng gia, cũng đồng tình với nhận định về nguy cơ thật sự từ các nội dung AI gây hiểu lầm.

Nghiên cứu của Hallam tiến hành phân tích 1.198 video liên quan đến ngành y tế trên TikTok, chọn ra 50 video hàng đầu dựa trên các từ khóa phổ biến như "mẹo sức khỏe" và "lời khuyên bác sĩ". Các nội dung do AI tạo ra hoặc trợ giúp này trung bình thu hút 2,5 triệu lượt xem mỗi video. Một số tài khoản giả bác sĩ được thiết kế rất tinh vi, tương tác và khiến người xem khó nhận ra được sự giả mạo.

Alex Ruani, nhà nghiên cứu về thông tin sai lệch y tế tại Đại học College London (UCL), nhận xét rằng sự xuất hiện dày đặc các video bác sĩ ảo thể hiện mức độ khai thác lòng tin của người dùng một cách công nghiệp và đáng lo ngại. Kết quả khảo sát năm ngoái của Savanta thực hiện trên gần 7.500 người ở Anh cho thấy khoảng 20% trong số họ sử dụng mạng xã hội làm nguồn tham khảo về sức khỏe, dẫn đến nguy cơ bị dẫn dắt bởi thông tin không chính xác.

Đại diện TikTok phản hồi rằng những phát hiện từ nghiên cứu của Hallam, một công ty tiếp thị có lợi ích thương mại, không phản ánh chính xác thực tế trên nền tảng. TikTok khẳng định họ có các biện pháp gỡ bỏ kịp thời các nội dung thông tin sai lệch nguy hại đến sức khỏe, bao gồm cả các video do AI tạo ra. Họ cũng hợp tác với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và NHS trong việc cung cấp thông tin y tế đáng tin cậy trên ứng dụng, đồng thời đầu tư liên tục vào công nghệ nhận diện và phân loại nội dung AI nhằm tăng cường nhận thức cho người dùng về trí tuệ nhân tạo.

Kết quả nghiên cứu và cảnh báo từ các chuyên gia y tế Anh một lần nữa nhấn mạnh sự cần thiết về việc kiểm soát chặt chẽ hơn các nền tảng mạng xã hội trong việc ngăn chặn thông tin sai lệch, nhất là trong lĩnh vực sức khỏe, tránh gây những hậu quả đáng tiếc cho cộng đồng.