Khó khăn chồng chất tại nhà máy chế tạo máy bay FADEA ở Córdoba do chậm trả lương

Tại Córdoba, tình hình tài chính tại Fábrica Argentina de Aviones (FADEA) trở nên căng thẳng nhất trong nhiều năm gần đây khi nhà máy phải đối mặt với việc trì hoãn trả lương. Toàn bộ 650 công nhân được cho phép không phải đến làm việc do công ty còn nợ tới 40% tiền lương tháng 6. Bộ Kinh tế đã chuyển tiền nhằm chi trả lương nhưng phụ thuộc vào Bộ Quốc phòng, và chỉ tới thứ Tư vừa qua mới hoàn tất các khoản chuyển tiền.

Trước bối cảnh này, các cuộc biểu tình của công đoàn diễn ra nhằm yêu cầu việc trả lương được đảm bảo. Liên đoàn Lao động Hàng không (Sindicato de Trabajadores Aeronáuticos) đã tổ chức diễu hành từ nhà máy tới quảng trường San Martín ở trung tâm thành phố.

Vào đầu tháng, ban lãnh đạo của FADEA có sự thay đổi khi ông Óscar López được bổ nhiệm làm chủ tịch mới. Với sự thay đổi này, công ty đặt mục tiêu thúc đẩy "quá trình chuyển đổi thể chế, chỉnh đốn hoạt động và củng cố chiến lược" nhằm tạo ra sự ổn định, giảm thiểu mất cân đối tài chính và tăng cường năng lực công nghiệp quốc phòng cũng như phát triển hàng không Argentina.

FADEA hiện đang phụ thuộc vào các khoản trợ cấp đặc biệt từ Kho bạc Nhà nước để chi trả lương. Trong tháng này, Bộ Kinh tế chỉ giải ngân 60% ngân sách cần thiết mà không đưa ra thời hạn rõ ràng cho phần còn lại, trong khi Bộ Quốc phòng cũng chưa có thông tin cụ thể về tiến trình tiếp theo nhưng hy vọng sẽ nhận thêm hỗ trợ tài chính trong tuần.

FADEA, thành lập năm 1927 dưới tên gọi Fábrica Militar de Aviones, từng được xem là động lực mạnh mẽ thúc đẩy công nghiệp hóa quốc gia trong thập niên 40 và đầu 50. Sau khi trở thành một phần của Tổ hợp Công nghiệp Hàng không và Cơ khí Nhà nước (IAME), nhà máy không chỉ sản xuất máy bay mà còn chế tạo các loại thiết bị như máy kéo, ô tô, xe máy, tàu thuyền và máy móc nông nghiệp. Năm 1952, công nhân tại đây lên tới 11.000 người, tương đương tổng số nhân lực ngành công nghiệp ô tô Argentina thời điểm đó.

FADEA còn ghi dấu ấn với những dự án hàng không quy mô như dòng máy bay phản lực Pulqui I bay lần đầu năm 1947, được ghi nhận là máy bay phản lực đầu tiên thiết kế và chế tạo tại Mỹ Latinh. Ba năm sau đó, Pulqui II ra đời, nằm trong số những chiến đấu cơ tiên tiến nhất thời kỳ ấy. Nhà máy tiếp tục sản xuất các mẫu máy bay nổi tiếng như Calquín, Guaraní, Pucará và IA-63 Pampa, đồng thời phát triển mạng lưới nhà cung cấp kim loại cơ khí rộng khắp.

Đến năm 1995, công ty chuyển sang quản lý của Tập đoàn Lockheed Martin (Mỹ) theo hợp đồng nhượng quyền 25 năm với mục tiêu biến Córdoba thành trung tâm hàng không vũ trụ khu vực. Tuy nhiên hoạt động chủ yếu sau đó tập trung vào bảo trì máy bay quân sự. Năm 2009, nhà nước Argentina tái tiếp nhận FADEA với cam kết phục hồi ngành công nghiệp hàng không nội địa, nhưng điều này vẫn chưa thành hiện thực.

Chính quyền dưới thời tổng thống Macri từng cố gắng tái cấu trúc FADEA, cải thiện tài chính và thêm các hợp đồng mới, nhưng vẫn phụ thuộc vào nguồn ngân sách nhà nước. Dưới chính phủ của Javier Milei, nhà máy vẫn được giữ lại trong danh sách các doanh nghiệp nhà nước không bị tư nhân hóa. Có lúc xuất hiện ý tưởng bàn giao FADEA cho chính quyền Córdoba nhằm xử lý khoản nợ với quốc gia song kế hoạch này không được thực hiện.

Mặc dù FADEA có một số dự án bảo trì bên ngoài nhà nước, nguồn thu chính vẫn đến từ hợp đồng với Không quân Argentina. Một năm trước, ban giám đốc đã đề cập đến việc tiến hành một "quá trình tăng vốn" nhưng chưa có bước tiến nào mới.

Việc trì hoãn trả lương và tình hình tài chính bất ổn khiến tương lai FADEA tiếp tục bị đặt câu hỏi, dù các chuyên gia vẫn đánh giá cao năng lực công nghiệp và trình độ nhân viên của nhà máy. Hoạt động sản xuất hiện chỉ còn hạn chế ở mức tối thiểu so với trước đây.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.