Nợ xấu đang kìm hãm động lực tăng trưởng kinh tế của Argentina

Tình trạng nợ xấu ở Argentina vẫn tiếp tục gia tăng, dập tắt hy vọng rằng những khó khăn kinh tế kéo dài do các chính sách thắt chặt tài khóa của Tổng thống Javier Milei sẽ sớm qua đi. Mặc dù kể từ khi nhậm chức vào năm 2023, ông Milei đã giảm đáng kể lạm phát từ mức ba con số và đưa nền kinh tế Argentina trở lại tăng trưởng, việc đẩy mạnh cải cách kinh tế đã đưa quốc gia này nhận được nhiều nâng hạng tín nhiệm chủ quyền, gần đây nhất là từ Moody's Ratings, nhưng vẫn giữ ở mức có tính rủi ro cao.

Chính phủ Argentina từng kỳ vọng sự bùng nổ của tín dụng tiêu dùng sẽ là động lực thúc đẩy tiêu dùng trong nước, từ đó tạo đà cho quá trình phục hồi dựa trên xuất khẩu, giúp tăng sức tiêu dùng hộ gia đình và góp phần củng cố cơ hội tái đắc cử của ông Milei trong cuộc bầu cử khó khăn vào năm 2027. Thế nhưng, tác động của mức lãi suất tăng vọt trong năm ngoái lại khiến tỷ lệ trễ hạn nợ trên các khoản vay tiêu dùng, bao gồm vay thẻ tín dụng, mua ô tô và các tài sản tiêu dùng khác liên tục tăng 17 tháng liền, đạt mức cao nhất kể từ hai thập kỷ trước với 12,1% tính đến tháng 4 theo số liệu mới nhất từ Ngân hàng Trung ương Argentina.

Công ty tư vấn địa phương 1816 Economía & Estrategia ước tính có hơn một phần tư người đi vay hiện không đủ điều kiện tín dụng, khiến việc mở rộng vai trò của người tiêu dùng trong nền kinh tế còn hạn chế, trái ngược với các nền kinh tế khu vực như Brazil, nơi tín dụng hộ gia đình chiếm tỷ trọng lớn và đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng.

Ông Miguel Kiguel, cựu Thứ trưởng Tài chính Argentina và hiện là Giám đốc điều hành của công ty tư vấn EconViews, nhận xét: “Các chính sách kích thích kinh tế đã gần như cạn kiệt. Kích thích tài khóa không khả thi vì thiếu ngân sách, trong khi tín dụng bị thắt chặt do tỷ lệ nợ xấu tăng.”

Các nhà chức trách Ngân hàng Trung ương dự đoán tỷ lệ nợ xấu có thể đã chạm đỉnh vào tháng 6 nhờ sự ổn định gần đây của lãi suất, song giới chuyên gia kinh tế và ngân hàng cho rằng sự phục hồi sẽ rất chậm chạp, ít có khả năng tín dụng tiêu dùng sẽ trở thành động lực kinh tế trước cuộc bầu cử tháng 10/2027.

Ngân hàng Argentina đã tăng cường cho vay khi nền kinh tế bắt đầu ổn định từ năm đầu tiên ông Milei nhậm chức, nhưng sự bùng nổ tín dụng này lại kéo theo hệ quả nợ xấu tăng cao. Tỷ lệ nợ xấu các khoản vay tiêu dùng chưa từng cao đến mức này kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính 2001-2002. Điều này khiến lợi nhuận ngành ngân hàng suy giảm rõ rệt, đồng thời ảnh hưởng tiêu cực đến cổ phiếu tài chính.

Bộ trưởng Kinh tế Luis Caputo thừa nhận ngành ngân hàng đang phục hồi hoạt động thận trọng hơn sau một thời gian chỉ đơn thuần nhận tiền gửi để cho Kho bạc Nhà nước và Ngân hàng Trung ương vay. Lãi suất cao vào năm ngoái khiến tỷ lệ trễ hạn tăng, song giờ đây với vai trò mới, các ngân hàng phải chú trọng hơn đến chất lượng tín dụng.

Ban đầu, các ngân hàng kỳ vọng tình trạng nợ xấu chỉ là nhất thời, nhưng họ liên tục trì hoãn thời điểm dự kiến cải thiện chất lượng tín dụng và ngày càng chặt chẽ trong việc lựa chọn khách hàng vay vốn.

Giám đốc Tài chính của Grupo Financiero Galicia, ông Gonzalo Fernández Covaro, cho biết trên cuộc gọi báo cáo thu nhập tháng 5 rằng các phân khúc vay cá nhân vẫn trong tình trạng xấu do thu nhập hộ gia đình đình trệ. Ông hy vọng trong năm nay cùng với việc lạm phát tiếp tục giảm và nền kinh tế phát triển, ngân hàng có thể mở rộng tín dụng cho nhiều khách hàng hơn nhưng hiện chưa thấy dấu hiệu khả quan.

Để hỗ trợ các bên vay gặp khó khăn, các ngân hàng nhà nước như Banco Nación và Banco Ciudad đã triển khai chương trình tái cơ cấu nợ với mục tiêu kéo dài thời gian trả nợ và giảm chi phí vay, trong khi Bộ trưởng Kinh tế Caputo cũng khen ngợi các ngân hàng tư nhân theo đuổi chính sách tương tự.

Đại diện ngành kinh tế cho rằng áp lực từ nợ xấu phản ánh quá trình chuyển đổi hiếm hoi của hệ thống tài chính Argentina từ một mô hình phụ thuộc chủ yếu vào tài trợ công và chịu ảnh hưởng nặng nề bởi lạm phát kinh niên sang một mô hình ngân hàng hoạt động theo cơ chế đánh giá rủi ro tín dụng và cho vay dựa trên năng lực thanh toán của cá nhân và doanh nghiệp.

Từ lâu, áp lực lạm phát cao khiến người dân và ngân hàng Argentina e ngại cho vay, tạo ra một hệ thống ngân hàng ít phát triển về tín dụng nhất trong khu vực. Phần lớn thu nhập ngân hàng đến từ phí dịch vụ và tài trợ công hơn là cho vay tiêu dùng hay doanh nghiệp.

Mức lạm phát hiện khoảng 30% hàng năm vẫn cao nếu so với Mỹ ở mức gần 3,5%, nhưng đã giảm mạnh so với mức hơn 200% năm 2024. Điều này tạo ra sự thay đổi đáng kể về cách thức xử lý các khoản nợ bởi người vay, khiến họ phải điều chỉnh thói quen vay và trả nợ.

Theo ông Marcelo De Gruttola, nhà phân tích của Moody's Ratings tại Buenos Aires, sự thay đổi kinh tế vĩ mô nhanh và đáng kể đã tác động mạnh đến hành vi vay trả của người dân, khiến những dự báo trước đây trở nên khó đoán.

Người vay có nhiều nợ chủ yếu sống ở các tỉnh xa thành phố Buenos Aires, nơi chỉ có 16% người trưởng thành trễ hạn trả nợ, trong khi một số tỉnh thành khác tỷ lệ này gấp đôi, theo công ty tư vấn Equilibria.

Việc tăng trưởng lương chậm và thị trường lao động yếu kém khiến nhiều hộ gia đình khó có khả năng trả nợ, trong khi các ngân hàng lại thắt chặt tiêu chuẩn cho vay và ưu tiên cấp tín dụng cho các khách hàng doanh nghiệp có rủi ro thấp hơn, khiến tín dụng tiêu dùng chỉ đóng góp rất nhỏ vào sự phục hồi kinh tế.

Dù tín dụng tiêu dùng đã gần như tăng gấp đôi kể từ khi ông Milei nắm quyền nhưng vẫn chỉ chiếm khoảng 12% GDP, thấp hơn nhiều so với Brazil với tỷ lệ gần 80%.

Các nhà đầu tư từng kỳ vọng hệ thống ngân hàng Argentina sẽ hưởng lợi lớn từ sự ổn định kinh tế vĩ mô, bởi tiềm năng mở rộng tín dụng khi các bảng cân đối tài chính hộ gia đình hồi phục. Tuy nhiên, sự lạc quan này đã giảm sút khi các ngân hàng trong nước không theo kịp đà tăng điểm của chỉ số Merval, vốn bị kéo bởi các cổ phiếu ngành năng lượng, do những khó khăn từ chất lượng tín dụng suy giảm và bầu cử sắp tới.

Ông Ola El-Shawarby, quản lý danh mục đầu tư cổ phiếu tại VanEck, New York, cho biết: “Ngân hàng thường nhạy cảm với biến động kinh tế và chính trị. Dù chúng tôi vẫn duy trì quan điểm dài hạn tích cực, nhưng hiện tại, chúng tôi nhìn thấy cơ hội tốt hơn ở lĩnh vực tài nguyên.”

Những khó khăn của ngành ngân hàng và ảnh hưởng đến kinh tế Argentina hiện là chủ đề đang được nhiều chuyên gia và nhà đầu tư quan tâm, bởi tín dụng tiêu dùng từng được kỳ vọng sẽ trở thành động lực chính trong quá trình phục hồi.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.