Cựu Tổng thống Obasanjo phản bác cựu Thống đốc Osoba về chính trường Nigeria năm 2003

Theo ông, Osoba không hề được tham gia vào nhiều cuộc đàm phán chính trị nhạy cảm giữa ông và các lãnh đạo Afenifere cũng như AD, do nhiều chuyện được những người kỳ cựu của phong trào chính trị Yoruba xử lý. "Có nhiều chuyện mà ông không biết hay không hiểu, bởi đó là những chuyện vượt quá tầm của ông, do các trưởng lão thuộc AD và Afenifere giải quyết", ông Obasanjo chia sẻ.

Obasanjo bảo vệ kết quả bầu cử tranh cãi ở các bang phía Tây Nam năm 2003, khi đảng Dân chủ Nhân dân (PDP) giành chiến thắng ở 5 trong số 6 bang vốn do AD kiểm soát. Ông cho rằng thất bại của các thống đốc AD phản ánh đúng tâm trạng của cử tri vùng này. "Thất bại của các ông tại sáu bang năm 2003 là thực sự, ngoại trừ một bang nơi kết quả được thay đổi một cách bạo lực", ông nói và dẫn lời cựu người đứng đầu dịch vụ bang Lagos, ông Tinubu, báo cáo lên ông về vụ gian lận đó.

Obasanjo cũng tố cựu Thống đốc Osoba gần như không vận động tranh cử và chỉ lên truyền hình xin lỗi người dân Ogun vì thái độ kiêu ngạo trong chiến dịch, gọi đó là nguyên nhân thất bại.

Đáng chú ý, cựu Tổng thống Nigeria gây chấn động khi cáo buộc Phó Tổng thống đương nhiệm hồi đó, Atiku Abubakar, đứng sau kế hoạch luận tội nhằm lật đổ ông trong nhiệm kỳ thứ nhất, âm thầm phối hợp với một số nhân vật chính trị để ngăn cản ông tái đắc cử năm 2003. Ông Obasanjo tiết lộ rằng vụ luận tội bắt đầu vào một ngày thứ sáu khi ông vắng mặt tại văn phòng, lúc Atiku triệu tập Chủ tịch Hạ viện Ghali Na’Abba đến gặp và trao cho ông N5 triệu Naira để khởi động tiến trình luận tội. Toàn bộ sự việc được báo cáo cho ông bởi Chánh văn phòng, một sĩ quan tình báo chuyên nghiệp.

Obasanjo mô tả: "Có vẻ như Osoba không biết hoặc ngu dốt khi nhắc tới vụ luận tội, hoặc có thể là đồng lõa. Nhưng việc luận tội bắt đầu ngay từ Phó Tổng thống, người tôi từng đưa từ chức Thống đốc lên làm Phó Tổng thống. Từ ngày đầu nhiệm kỳ, anh ta đã bắt đầu chuẩn bị cho chiến dịch tranh cử Tổng thống. Đó là âm mưu của một người muốn giành quyền lực bằng mọi giá." Ông còn cho biết Tổng thống Shagari từng hỏi về diễn tiến vụ luận tội và ông tin rằng không có gì trái pháp luật để nản lòng.

Điều đáng chú ý, sau khi thất bại trong nỗ lực luận tội, ông Atiku tiếp tục theo đuổi một kế hoạch chính trị khác hướng tới 6 thống đốc AD. "Anh ta có hai kế hoạch: một là hợp tác với Alex Ekwueme để Ekwueme chuyển giao quyền lực cho Atiku trong năm thứ ba nhiệm kỳ Tổng thống; hai là đảm bảo sáu thống đốc AD không bị đối thủ cạnh tranh trong năm 2003 để chuẩn bị cho cuộc chuyển giao quyền lực cho Atiku vào năm 2007. Một âm mưu phi dân chủ mà các thống đốc đã tin theo", Obasanjo cho biết.

Obasanjo kể lại quá trình ông tái tham gia chính trường sau khi mãn hạn tù, ban đầu chỉ muốn tập trung vào gia đình và việc học hành của con cái, nhưng đã được nhiều nhóm chính trị mời gọi trở lại. Ông cho biết đã gặp các đại diện ở nhiều khu vực, trong đó có các lãnh đạo Yoruba như Lawan Katsina, S.M. Afolabi, Dr Martins Kuye và những nhân vật kinh điển như Meredith Akinloye, Bola Ige, Richard Akinjide, Sunday Awoniyi, Adamu Ciroma, Anezi Okoro và Arthur Mbanefo để thăm dò ý kiến trước khi gia nhập đảng PDP.

Ông nhấn mạnh quan điểm chính trị không nên gây thù hằn vĩnh viễn và đưa ra ví dụ về mối quan hệ thân thiết giữa ông và cố Phó Tổng thống Alex Ekwueme dù từng là đối thủ chọn ứng viên tổng thống PDP. Về mối quan hệ với lãnh đạo Afenifere Abraham Adesanya, Obasanjo cho biết dù ba lần đến thuyết phục, ông Adesanya vẫn quả quyết rằng người Yoruba sẽ không bầu cho ông và đề nghị ông gia nhập AD, nhưng ông từ chối vì cho rằng AD là đảng bản sắc dân tộc không phát triển.

Obasanjo bảo vệ quyết định kết hợp thành phần AD vào chính phủ liên minh sau năm 1999, lý giải đây là để thúc đẩy sự đoàn kết quốc gia, không phải vì yếu thế chính trị. Ông cho biết ngay sau khi nhậm chức đã bổ nhiệm các ứng viên thống đốc PDP thất bại ở Tây Nam vào các vị trí liên bang và bắt đầu tiếp xúc với các lãnh đạo AD có ảnh hưởng.

Ông còn cho hay ó là nhờ sự thuyết phục của mình mà bà Mobolaji Osomo đã gia nhập PDP. "Quan điểm của tôi là người Yoruba đã bị xem nhẹ quá lâu, cần phải được đưa vào dòng chính trị quốc gia," ông nói.

Để bác bỏ đề xuất Osoba rằng ông cần sự hỗ trợ của sáu thống đốc AD để ổn định quyền lực, Obasanjo nói rằng với 21 thống đốc PDP, 9 thống đốc APP cùng Quốc hội và Hội đồng Bộ trưởng, khó có thể để 6 thống đốc đối lập chi phối chính trường đất nước. "Sáu người chống lại ba mươi là điều phi lý. Tôi có Hội đồng Bộ trưởng, Quốc hội, đảng lớn và nhiều người đồng hành," ông nhấn mạnh.

Ông Obasanjo cũng lên án nhóm Afenifere vì không thể vượt ra khỏi chủ nghĩa dân tộc bản sắc, coi đó là lý do nhóm không ủng hộ ông. "Dù phải học nhiều bài học lẫn nhau, tôi đã không mang trong mình sự đắng cay mà chỉ là sự khoan dung và chấp nhận. Afenifere và đảng chính trị của họ dừng lại ở ngõ cụt sắc tộc. Một bài học cho tất cả. Nếu bạn không theo đường lối tôi, bạn sẽ bị coi là kẻ dối trá hay kẻ thù. Tôi không tin vào chính trị sắc tộc," ông nói.

Ông cũng tiết lộ một số lãnh đạo Afenifere đã từng bày tỏ sự hối tiếc với ông trước khi qua đời về sự phát triển của tổ chức này.

Dù chỉ trích nhiều, Obasanjo vẫn ghi nhận công lao của Osoba khi bàn giao đất xây dựng Thư viện Tổng thống Olusegun Obasanjo tại Abeokuta, gọi đó là đóng góp quan trọng nhất của ông cho bang Ogun. Ông kêu gọi người tiền nhiệm hãy giữ sự khiêm tốn và biết ơn, đồng thời nhấn mạnh rằng chính trị không nên phá hủy các mối quan hệ cá nhân bền vững. "Chưa kết thúc cho đến khi thực sự kết thúc, và luôn còn chỗ cho sự khiêm tốn và biết ơn. Trong chính trị, không ai nên bị bỏ qua, nhưng chính trị có thể chấm dứt còn mối quan hệ thì sống mãi," ông nói.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.