Phát hiện ung thư da lây truyền giữa cá ở hồ Mỹ-Canada, liệu người có nguy cơ?

Năm 2012, các ngư dân đánh bắt cá tại hồ Memphremagog nằm giữa biên giới Mỹ-Canada ghi nhận nhiều cá chép lùn xuất hiện các biến đổi rõ rệt trên da, với tỉ lệ gần một phần ba số cá bị ảnh hưởng. Qua khảo sát, các nhà khoa học xác định đây là các khối u ung thư trên da cá.

Các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Vermont tiến hành phân tích sâu các khối u melanoma trên cá. Công trình nghiên cứu được đăng trên tạp chí khoa học Nature tiết lộ rằng các tế bào ung thư giữa các cá thể không chỉ tương đồng mà còn có mối quan hệ di truyền gần hơn so với tế bào chủ của từng con cá bị nhiễm. Điều này cho thấy một dạng ung thư truyền nhiễm, khi tế bào ung thư từ cá đầu tiên phát triển và truyền sang các cá thể cá khác trong hồ thông qua môi trường nước.

Nếu giả thuyết này được xác minh, đây sẽ là bằng chứng đầu tiên ghi nhận ung thư lây truyền qua các cá thể cá, vốn là hiện tượng cực kỳ hiếm gặp trong giới động vật. Trước đó, có một số bệnh liên quan đến ung thư truyền nhiễm như ung thư vùng mặt đang đe dọa tuyệt chủng loài gấu Tasmanian, bệnh ung thư do quan hệ tình dục lây truyền ở chó và bệnh giống bạch cầu ở một số loài trai, nhưng chưa từng phát hiện ở cá.

Các nhà khoa học cho biết hiện tượng ung thư lan truyền có thể liên quan mật thiết đến hành vi sinh sản của cá. Bệnh chỉ xảy ra ở cá trong độ tuổi sinh sản, khi chúng tập trung đông đúc ở vùng nước nông và tiếp xúc thể xác gần nhau trong quá trình đẻ trứng, tạo điều kiện cho các tế bào ung thư phát tán từ con bệnh sang con khỏe qua môi trường nước.

Câu hỏi đặt ra là, nếu cá, trai và chó đều có thể mắc các dạng ung thư truyền nhiễm, liệu con người có nguy cơ hay không? Elizabeth Murchison, chuyên gia về ung thư truyền nhiễm tại Đại học Cambridge, chia sẻ với New York Times rằng cho đến nay chưa có nhiều nghiên cứu cho thấy các khối u lan truyền trực tiếp giữa người với người qua tế bào ung thư. Tuy nhiên, cô đánh giá khả năng bệnh như vậy xuất hiện trong tương lai là có thể, đồng thời nghiên cứu trên cá chép lùn càng khẳng định rằng các dạng ung thư truyền nhiễm có thể tồn tại ở nhiều loài, thậm chí có nguy cơ xảy ra với con người.

Mặc dù chưa phát hiện bằng chứng cho thấy cá mắc ung thư là mối nguy hiểm đối với con người khi tiêu thụ, các tác giả nghiên cứu và chuyên gia thủy sản như Peter Emerson đều khuyến nghị người dân không nên ăn những con cá bị bệnh để phòng ngừa rủi ro. "Chúng tôi chưa có bằng chứng cho thấy cá ung thư không an toàn, nhưng đây là biện pháp phòng ngừa an toàn cho cộng đồng", ông Emerson nói với New York Times.

Từ phát hiện bất ngờ này, các nhà khoa học đang tiếp tục nghiên cứu rõ hơn cơ chế lây lan cũng như ảnh hưởng của ung thư truyền nhiễm trong môi trường tự nhiên, đồng thời theo dõi nguy cơ phát sinh tình trạng tương tự ở các loài khác và cả con người trong tương lai.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.