Trung Quốc áp dụng lệnh cấm xuất cảnh đối với vi phạm kiểm soát xuất khẩu và chuyển giao công nghệ

Ngày 15/9 tới đây, Trung Quốc sẽ bắt đầu thực thi quy định mới cho phép chính phủ áp đặt lệnh cấm xuất cảnh đối với công dân có hành vi vi phạm các quy tắc kiểm soát xuất khẩu hoặc chuyển giao công nghệ. Đây là quyết định được Hội đồng Nhà nước Trung Quốc, cơ quan nội các nước này, công bố vào ngày thứ Sáu tuần trước.

Theo đó, Bộ Thương mại cùng các cơ quan liên quan có thẩm quyền áp đặt lệnh cấm xuất cảnh đối với những cá nhân bị xác định gây nguy hại đến an ninh công nghiệp hoặc công nghệ quốc gia. Ngoài ra, các quy định mới cũng cho phép áp dụng lệnh cấm đối với quan chức bị phát hiện xin quốc tịch hoặc cư trú nước ngoài cũng như công dân Trung Quốc phạm tội tại nước ngoài.

Quy định trên càng được chú ý khi Trung Quốc áp dụng thêm nhiều giới hạn kiểm soát xuất khẩu cho các mặt hàng quan trọng như khoáng sản chiến lược, đất hiếm và các sản phẩm có cả ứng dụng dân sự và quân sự. Bắc Kinh gia tăng cuộc chiến chống buôn lậu các khoáng sản then chốt, tận dụng vị thế thống lĩnh trong khai thác và chế biến.

Vào tháng 5 năm ngoái, Trung Quốc phát động chiến dịch liên ngành với sự phối hợp của cảnh sát, hải quan và cơ quan tình báo cao nhất để đấu tranh phòng chống buôn lậu khoáng sản quan trọng. Báo cáo công tác năm nay của Viện Kiểm sát Tối cao Trung Quốc cho biết đã có 9.874 người bị kết án vì liên quan đến việc xuất khẩu bất hợp pháp các loại khoáng sản.

Các vụ việc gần đây thể hiện rõ quyết tâm của chính phủ. Tháng 5 năm nay, cơ quan chức năng bắt giữ hai công dân Nhật Bản tại thành phố cảng Đông Bắc Đại Liên nghi liên quan đến việc buôn lậu đất hiếm bị hạn chế.

Tháng 12 năm ngoái, một tòa án tại Thâm Quyến kết án 27 người vì vận chuyển trái phép hơn 166 tấn antimon ra nước ngoài, trong đó kẻ cầm đầu lĩnh án 12 năm tù, các thành viên khác bị phạt từ bốn tháng tạm giam đến năm năm tù giam.

Quy định mới cũng nhắm tới việc ngăn chặn việc chuyển giao công nghệ, giữ lại các bí quyết trong những ngành được Bắc Kinh coi là trọng yếu như trí tuệ nhân tạo và chip máy tính. Chiến lược này được thể hiện rõ qua việc chính quyền Trung Quốc ngăn chặn thương vụ thâu tóm trị giá 2 tỷ USD của Meta đối với công ty khởi nghiệp AI Manus, công ty đã chuyển trụ sở sang Singapore năm ngoái.

Tháng 3 năm nay, các nhà chức trách cấm hai nhà sáng lập công ty xuất cảnh trong khi kiểm tra liệu thương vụ có vi phạm quy định đầu tư hay không.

Trong khi lâu nay các quan chức chính quyền và quân nhân đã chịu nhiều hạn chế về du lịch và quan hệ nước ngoài, quy định mới gia tăng mức độ quản lý. Các cơ quan dịch vụ trung gian xuất nhập cảnh bị cấm thực hiện các thủ tục nếu phát hiện vi phạm. Khi nhận được yêu cầu vi phạm, họ phải từ chối và báo cáo ngay với cơ quan giám sát.

Việc đưa quân nhân vào diện bị kiểm soát xuất cảnh cùng với các công chức phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh trong việc tăng cường lòng trung thành chính trị trong Quân đội Giải phóng Nhân dân đồng thời tiếp tục chiến dịch chống tham nhũng kéo dài. Ngoài ra, quy định mới cũng nhằm ngăn chặn rò rỉ thông tin tình báo.

Công dân Trung Quốc phạm tội ở nước ngoài nếu hành vi của họ gây tổn hại đến an ninh quốc gia hoặc lợi ích quốc gia có thể bị cấm xuất cảnh từ sáu tháng đến ba năm sau khi trở về nước. Đây là các biện pháp chưa từng có tiền lệ, trong bối cảnh Trung Quốc đang thực hiện chiến dịch tổng lực chống các mạng lưới lừa đảo trên mạng xuyên quốc gia, đã bắt giữ hàng chục nghìn nghi phạm và xử tử các thủ lĩnh băng nhóm.