Volker Turk tái đắc cử nhiệm kỳ thứ hai làm Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc bất chấp phản đối từ Mỹ và Israel

Ngày 11/10, cộng đồng các quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc đã bỏ phiếu để tái bổ nhiệm Volker Turk giữ chức Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ thứ hai, với 144 phiếu thuận, 10 phiếu chống và 13 phiếu trắng. Ông Turk, một luật sư người Áo, sẽ tiếp tục dẫn dắt văn phòng quyền con người của Liên Hợp Quốc trong 4 năm tới, trở thành người đầu tiên tại vị hai nhiệm kỳ liên tiếp kể từ khi văn phòng được thành lập năm 1993.

Bất chấp sự ủng hộ rộng rãi, Mỹ, Israel, Nga, Triều Tiên và sáu quốc gia khác đã phản đối việc tái bổ nhiệm ông. Các phản đối này đến từ những quan ngại về cách ông Turk xử lý và tiếp cận các vấn đề nhân quyền, đặc biệt là các cáo buộc liên quan đến Israel và Gaza.

Volker Turk nổi tiếng trong vai trò một tiếng nói chỉ trích các hoạt động quân sự của Israel, đặc biệt là chiến dịch tại dải Gaza và các đợt tấn công vào Lebanon. Ông nhiều lần kêu gọi Israel tuân thủ luật quốc tế nhân đạo và chịu trách nhiệm về những vi phạm nhân quyền trong các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng. Điều này đã khiến ông gây không ít căng thẳng với chính phủ Israel.

Israel từng chỉ trích dữ dội Turk và văn phòng ông đứng đầu. Bộ Ngoại giao Israel cáo buộc rằng dưới sự dẫn dắt của Turk, Văn phòng Cao ủy Nhân quyền đã "xóa nhòa những tội ác ngày 7 tháng 10", sử dụng sai mục đích nguồn tài trợ và mất tính trung lập theo tinh thần của Liên Hợp Quốc khi nghiêng về các phong trào chính trị cực đoan.

Mỹ cũng lên tiếng phản đối mạnh mẽ việc tái đắc cử của Turk. Đại diện Mỹ tại Liên Hợp Quốc của ban Quản lý và Cải cách, ông Jeff Bartos, cho rằng hệ thống nhân quyền của LHQ đã mất uy tín trong nhiều thập kỷ và việc tái bổ nhiệm Turk đồng nghĩa với việc đưa hệ thống này đến “giai đoạn cuối cùng”. Mỹ là đồng minh quân sự và là nhà cung cấp vũ khí hàng đầu của Israel, nên các quan điểm này góp phần làm dấy lên những căng thẳng trong nội bộ Liên Hợp Quốc.

Chưa hết, Bộ Ngoại giao Mỹ gọi cuộc bỏ phiếu diễn ra nhanh chóng là “một ví dụ điển hình khác về sự tham nhũng và bất tài vốn có của Liên Hợp Quốc” và chỉ trích Turk “nhắm mắt làm ngơ trước những tội ác thực sự và theo đuổi một chương trình nghị sự theo tư tưởng cực đoan”.

Ngược lại, phái đoàn Liên minh Châu Âu tại Liên Hợp Quốc hoan nghênh việc tái bổ nhiệm ông Turk, khẳng định sẽ tiếp tục làm việc cùng văn phòng của ông để thúc đẩy và bảo vệ quyền con người trên toàn cầu. Bản thân ông Turk bày tỏ sự biết ơn sâu sắc khi được tiếp tục nhiệm vụ và cam kết nỗ lực vì quyền của mọi người ở mọi nơi.

Ông được biết đến là một luật sư từng làm việc lâu năm trong Liên Hợp Quốc, bao gồm một số vị trí tại Cơ quan Liên Hợp Quốc về người tị nạn (UNHCR). Sự kiện ông tái bổ nhiệm đánh dấu cột mốc quan trọng khi chưa từng có Cao ủy Nhân quyền nào giữ chức hai nhiệm kỳ liên tiếp trong suốt lịch sử kể từ năm 1993.

Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres, người có nhiệm kỳ sẽ kết thúc vào tháng 12 năm nay, cũng đối mặt với phản ứng trái chiều khi ông thúc đẩy cuộc bỏ phiếu trong thời gian ngắn sau khi thông báo ý định tái bổ nhiệm Turk cho các nhóm khu vực của Liên Hợp Quốc. Cách xử lý này cũng gây tranh cãi trong phạm vi nội bộ Liên Hợp Quốc.

Việc Turk được tái bổ nhiệm dù có nhiều tiếng nói phản đối phản ánh những bất đồng sâu sắc trong cách các thành viên Liên Hợp Quốc tiếp cận và đánh giá các vấn đề nhân quyền, nhất là ở Trung Đông và các khu vực xung đột khác.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.