Tổng thống Trump đối mặt áp lực trước sự bùng nổ mô hình AI Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đứng trước áp lực lớn từ nhiều phía liên quan đến sự bùng nổ của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) do Trung Quốc phát triển, các mô hình này đang dần được các công ty ưu tiên lựa chọn thay vì các sản phẩm đắt tiền hơn từ các công ty Mỹ như Anthropic hoặc OpenAI. Sự kiện này trở nên nổi bật trong tuần khi công ty Moonshot giới thiệu sản phẩm Kimi K3, bị cáo buộc phát triển dựa trên việc sao chép các tính năng của mô hình mạnh nhất của Anthropic thông qua một quá trình gọi là "distillation" (chưng cất). Quy trình này vốn được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp AI, nhưng giới chức Mỹ cho rằng các công ty Trung Quốc đã tận dụng quy mô lớn để sao chép trái phép hệ thống sở hữu trí tuệ của Mỹ.

Ngày 22/7, Michael Kratsios, Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng, lên án mạnh mẽ hành vi này và cho rằng Moonshot còn vi phạm các lệnh kiểm soát xuất khẩu về chip AI mạnh mẽ của Nvidia để phát triển sản phẩm. Văn phòng Công nghiệp và An ninh thuộc Bộ Thương mại Mỹ cũng đang mở cuộc điều tra chính thức đối với các công ty Trung Quốc như Moonshot về việc sử dụng các loại chip này, theo một phát ngôn viên của tờ The Information.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent trong tuần qua cảnh báo về việc áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với Trung Quốc, đồng thời xuất hiện thông tin Mỹ đang cân nhắc việc cấm hoặc hạn chế các mô hình mã nguồn mở do nước ngoài sản xuất, những mô hình này thường được xây dựng theo phương pháp distillation. Trước đó trong năm 2026, Anthropic đã gửi thư tới các nhà lập pháp Mỹ, cảnh báo về việc các công ty Trung Quốc như Moonshot, DeepSeek và MiniMax tiến hành distillation quy mô công nghiệp đối với các mô hình Claude của họ.

Sarah Heck, Trưởng bộ phận chính sách công của Anthropic, khẳng định việc distillation trái phép là hành vi trộm cắp sở hữu trí tuệ và gián điệp công nghiệp, đồng thời tạo ra những rủi ro an ninh nghiêm trọng cho Mỹ và các đồng minh dân chủ.

Các mô hình mã nguồn mở, hay còn gọi là open-weight, có chi phí thấp hơn và sử dụng mã nguồn mở để lập trình viên có thể tùy chỉnh, đặc biệt phù hợp với các startup và công ty không muốn phụ thuộc vào các mô hình có phí từ Anthropic, OpenAI hay Google. Tuy nhiên, một số nhà vận động hành lang kêu gọi chính quyền Washington xem các mô hình AI mở nguồn như một mối đe dọa an ninh, trong khi cộng đồng startup lại phản đối mạnh mẽ các kế hoạch cấm hoặc hạn chế nghiêm ngặt các mô hình do nước ngoài sản xuất, vì điều này sẽ làm giảm cạnh tranh và gây bất lợi về chi phí.

Bill Gurley, cựu nhà đầu tư mạo hiểm, bình luận trên The Washington Post rằng điều này không phải là một mối đe dọa an ninh mà là sự cạnh tranh lành mạnh cần được hoan nghênh. Ngày 22/7, nhóm 179 startup đã gửi thư tới chính quyền Trump đề nghị xem xét kỹ lưỡng trước khi thực hiện bất kỳ lệnh cấm nào nhằm tránh làm tổn hại đến các doanh nghiệp trẻ và gây điều kiện thuận lợi cho các tập đoàn lớn hiện tại.

David Sacks, cựu Trưởng phụ trách chính sách AI của Nhà Trắng, lên tiếng khuyên ngăn việc hoảng loạn xung quanh mô hình Kimi, cho rằng chính sách điều tiết nhẹ tay của Tổng thống Trump đang phát huy hiệu quả và Mỹ sẽ tiếp tục dẫn đầu nếu không tự gây khó khăn bằng các quy định không cần thiết.

Bên cạnh đó, Jensen Huang, CEO của Nvidia, công ty cung cấp cơ sở hạ tầng trung tâm cho AI dù là mã nguồn mở hay các mô hình độc quyền của Mỹ, đã lên tiếng ủng hộ việc sử dụng các mô hình AI Trung Quốc. Ông nhấn mạnh rằng các mô hình này rất xuất sắc và công ty Mỹ nên được phép sử dụng chúng. Quan điểm này góp phần làm rõ cuộc tranh luận đang diễn ra trong nội bộ ngành công nghiệp công nghệ Mỹ và quốc tế về cách tiếp cận AI cạnh tranh và hợp tác.

Vấn đề về AI và cạnh tranh công nghệ hiện đang trở thành tâm điểm chính trị và kinh tế của Mỹ trong bối cảnh căng thẳng với Trung Quốc ngày một gia tăng, đặc biệt liên quan đến sở hữu trí tuệ và an ninh quốc gia.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.