Giám đốc Loom Rooms: Nigeria cần xây dựng doanh nghiệp sáng tạo thay vì chỉ tập trung vào nghệ sĩ

Shola Bamidele, người sáng lập và giám đốc điều hành của Loom Rooms, công ty quản lý hệ sinh thái sáng tạo tại Nigeria, chia sẻ với phóng viên FELIX OLOYEDE về thực trạng ngành công nghiệp sáng tạo Nigeria. Theo ông, hiện tượng Afrobeats và Nollywood chinh phục thị trường toàn cầu không phải do Nigeria có hệ thống sáng tạo hoàn hảo, mà là nhờ người Nigeria có bản lĩnh vượt qua nhiều thử thách trong môi trường thiếu hoàn chỉnh.

Ông Bamidele nhấn mạnh rằng đằng sau các chương trình cháy vé, các buổi ra mắt phim trên Netflix, giải Grammy hay thành công trên bảng xếp hạng quốc tế là những năm tháng đầy khó khăn. Nhiều nhà sản xuất phải sáng tạo trong điều kiện mất điện, các nhà làm phim vắt kiệt ngân sách hạn hẹp, và nhiều người trẻ phải tự mày mò kiến thức hợp đồng pháp lý. Đây là thực tế mà giới truyền thông thường không nhắc tới.

Trong quá trình làm việc với các nhà sáng tạo tại Loom Rooms, ông Bamidele nhận thấy rằng Nigeria chưa từng thiếu tài năng, nhưng lại thiếu một hệ thống hỗ trợ giúp họ phát triển bền vững. Theo ông, phần lớn thời gian tài năng tiêu tốn vào việc giải quyết các vấn đề thường nhật thay vì tập trung phát triển kỹ năng chuyên môn. Điều này khiến nền kinh tế sáng tạo không phát triển một cách hiệu quả.

Đáng chú ý, ông cũng nhận ra sự gia tăng vai trò của nữ giới trong các lĩnh vực âm nhạc, điện ảnh, thời trang và truyền thông. Phụ nữ ngày càng đảm nhận các vị trí lãnh đạo, sản xuất và quản lý, từ đó mở rộng phạm vi kể chuyện và khả năng sáng tạo trên toàn ngành.

Thế hệ tiếp theo của ngành công nghiệp sáng tạo Nigeria cần chuyển hướng từ việc chứng minh tài năng sang xây dựng hệ thống dựa trên cơ hội, tính chuyên nghiệp và những tổ chức bền vững hỗ trợ hiện thực hóa các ý tưởng thành doanh nghiệp lâu dài.

Bamidele cho biết khi nhắc đến "cơ sở hạ tầng", người ta thường nghĩ tới đường sá và điện lực, tuy nhiên với ngành sáng tạo, khái niệm này rộng hơn nhiều. Nó bao gồm khả năng tiếp cận không gian làm việc giá rẻ, internet ổn định, tư vấn pháp lý, nguồn vốn, cố vấn và mạng lưới chuyên nghiệp. Những yếu tố này mới quyết định được một người có thể xây dựng sự nghiệp hay từ bỏ.

Loom Rooms được thành lập tại Egbeda, thuộc khu vực Alimosho ở Lagos – khu vực hành chính đông dân nhất bang Lagos – với mục tiêu tạo ra một cộng đồng sáng tạo không giới hạn chỉ ở các khu trung tâm thương mại chính thống. Tại đây, các nhà sản xuất, đạo diễn, nhà thiết kế thời trang, nhiếp ảnh gia, nhạc sĩ, nghệ sĩ hoạt hình thường xuyên kết nối, tạo ra các dự án, doanh nghiệp và sự nghiệp lâu dài.

Theo Bamidele, Nigeria xuất sắc trong việc tạo ra cá nhân nổi bật, nhưng chưa có nhiều tổ chức bền vững phát triển vượt qua từng cá nhân đó. Ngành công nghiệp sáng tạo của nước này vẫn còn phụ thuộc nhiều vào các ngôi sao cá nhân. Khi họ rời đi, nhiều cơ cấu cũng biến mất theo.

Ông phân tích nguyên nhân đến từ môi trường cạnh tranh gay gắt và áp lực kinh tế cá nhân khiến những người sáng tạo khó mơ tới các kế hoạch dài hạn, bền vững. Việc xây dựng tổ chức đòi hỏi sự kiên nhẫn và tư duy đầu tư lâu dài, điều mà nhiều người hiện vẫn chưa làm được.

Ông cũng lưu ý ngành sáng tạo Nigeria cần học hỏi và tôn vinh các thế hệ đi trước để tạo ra sự liên tục về kiến thức và kinh nghiệm, thay vì phải luôn bắt đầu lại từ con số 0, giúp tiến trình phát triển nhanh hơn.

Bamidele thừa nhận rằng vẫn có thực trạng nhiều bạn trẻ sáng tạo bị khai thác với thời gian làm việc dài, không có hợp đồng hay công nhận xứng đáng. Ông cho rằng việc gọi đó là "hustle" (nỗ lực) là quá lãng mạn hóa sự bóc lột. Tình yêu nghề không nên là cái cớ để bỏ qua các tiêu chuẩn nghề nghiệp nghiêm túc.

Ông khẳng định kiến thức về hợp đồng, sở hữu trí tuệ, thương thuyết và kinh doanh là hình thức bảo vệ quan trọng nhất dành cho các bạn trẻ trong ngành. Đồng thời các doanh nghiệp và nhà đầu tư phải minh bạch trong các thỏa thuận và tạo môi trường công bằng, trong khi nhà nước cần củng cố hệ thống pháp lý bảo vệ quyền lợi người sáng tạo.

Bamidele cho biết Loom Rooms không đơn thuần là một không gian làm việc chung, mà là môi trường phát triển toàn diện cho các nhà sáng tạo tại Nigeria. Họ tập trung xây dựng cộng đồng, kết nối những người làm nghệ thuật lại với nhau, tạo điều kiện gặp gỡ và hợp tác giữa các nhà sản xuất, đạo diễn, nhạc sĩ, nhà thiết kế, nhiếp ảnh gia.

Ông cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc gắn kết sáng tạo và kinh doanh, giúp các nghệ sĩ nhìn nhận doanh nghiệp như một phần không thể tách rời của sự nghiệp. Việc này sẽ giúp họ duy trì hoạt động lâu dài thay vì chỉ chăm lo sản phẩm nghệ thuật.

Bamidele cho rằng thành công của Loom Rooms không đo đếm bằng tỷ lệ lấp đầy không gian làm việc mà nằm ở việc các dự án và sự nghiệp từ cộng đồng do họ phát triển sau khi rời khỏi không gian này. Ông đặc biệt tự hào khi chứng kiến những câu chuyện khởi nghiệp, hợp tác và phát triển thương hiệu sáng tạo ra đời tại Egbeda, một địa phương ít được coi là trung tâm sáng tạo.

Loom Rooms muốn không chỉ đóng góp cho kinh tế sáng tạo Nigeria mà còn trở thành một phần tích cực trong bối cảnh sáng tạo của châu Phi và toàn cầu. Họ học hỏi thị trường quốc tế nhưng phát triển dựa trên bản sắc Nigeria, không sao chép mô hình nước ngoài mà thích ứng với thực tế địa phương.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.