Chăm sóc sức khỏe trên Mặt Trăng trong kỷ nguyên khám phá không gian mới

Mặt Trăng không có khí quyển nên môi trường ở đây có độ nguy hiểm rất cao. Một căn cứ trên Mặt Trăng sẽ chịu sự chiếu xạ trực tiếp từ ánh sáng mặt trời và bức xạ vũ trụ, cùng nguy cơ va chạm bụi thiên thạch nhỏ. Trọng lực chỉ bằng 1/6 Trái Đất khiến cơ thể con người gặp rất nhiều tác động tiêu cực.

Biến động nhiệt độ cực đoan từ 121°C vào ban ngày đến -246°C vào ban đêm, bụi Mặt Trăng độc hại và phơi nhiễm bức xạ lâu dài đều đe dọa sức khỏe. Ngoài ra, sự cô lập và hạn chế giao tiếp trong môi trường khép kín cũng gây ra nhiều vấn đề tâm lý như rối loạn giấc ngủ, stress, trầm cảm và suy giảm khả năng nhận thức.

Thêm vào đó là nguy cơ bức xạ vũ trụ, trong đó bức xạ trên Mặt Trăng gấp 78 lần mức nền của Trái Đất. Các ion năng lượng cao có thể phá hủy cấu trúc tế bào, làm tổn thương DNA, tăng nguy cơ ung thư suốt đời, cũng như gây suy giảm thần kinh và khả năng nhận thức, biểu hiện như bệnh Alzheimer sớm.

Việc chăm sóc y tế trên Mặt Trăng sẽ phụ thuộc vào cơ sở vật chất, nguồn năng lượng, thức ăn, hệ thống vận chuyển và bảo trì. Việc hồi phục bệnh nhân như trên Trái Đất khó thực hiện, vì thời gian trở về có thể mất đến 30 ngày.

Do đó, nhân sự không chuyên sẽ phải được đào tạo kỹ lưỡng về y tế và thực hành kỹ năng điều trị.

Các thách thức cụ thể gồm: hạn chế thiết bị và vật tư y tế, tác động của bức xạ gây giảm hạn sử dụng thuốc và vật tư, cũng như việc khó khăn trong phẫu thuật do trọng lực thấp khiến dịch cơ thể nổi lên, gây ô nhiễm không khí trong cabin. Hơn nữa, các thiết bị chẩn đoán nặng như CT và MRI rất khó mang ra ngoài không gian, làm giảm khả năng chẩn đoán hình ảnh.

Trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) từ năm 2000, các vấn đề sức khỏe như bệnh lý mắt, huyết khối tĩnh mạch sâu, phát ban da, đau đầu, rối loạn nhịp tim và bí tiểu đã được theo dõi và điều trị với sự hỗ trợ từ Trái Đất. Đầu năm 2023, NASA cũng tiến hành một phi vụ hồi hương y tế khẩn cấp khi kết thúc sớm chuyến bay của nhóm phi hành gia SpaceX Crew-11 do thành viên gặp vấn đề sức khỏe chưa công bố.

NASA đang hướng đến việc tái cử người lên Mặt Trăng trong những năm tới nhằm phục vụ nghiên cứu khoa học và phát triển thương mại trong không gian, đồng thời chuẩn bị cho các sứ mệnh đến sao Hỏa. Tuy nhiên, cách chăm sóc y tế hiện tại chưa đủ đáp ứng nhu cầu của cư dân hay khách thăm Mặt Trăng tương lai. Công nghệ mới và đào tạo chuyên sâu sẽ là trọng tâm ưu tiên.

Những người tham gia các chuyến thám hiểm không gian cần được trang bị kiến thức về y học không gian kết hợp với kỹ thuật hàng không vũ trụ, mở ra lĩnh vực mới cần đầu tư và nghiên cứu sâu rộng.