Chính quyền Thành phố New York ra mắt chuỗi cửa hàng tạp hóa với giá chiết khấu 30%

Ngày 27/7/2026, Thị trưởng New York Zohran Mamdani thông báo kế hoạch mở 5 cửa hàng tạp hóa do thành phố sở hữu, với mục tiêu cung cấp các mặt hàng thiết yếu như rau củ, thịt và các nhu yếu phẩm với mức giảm giá 30%. Các cửa hàng này sẽ được đặt tại mỗi khu vực quận (borough) của thành phố, trong đó cơ sở đầu tiên dự kiến hoạt động vào cuối năm 2027. Mục đích là giúp người dân giảm bớt chi phí bởi giá thực phẩm đã tăng 33% trong vòng 7 năm qua, trở thành gánh nặng lớn thứ ba chỉ sau nhà ở và giao thông.

Ông Mamdani, người theo chủ nghĩa xã hội dân chủ, cho biết tại buổi họp báo rằng giảm giá 30% sẽ tạo ra sự khác biệt đáng kể về tài chính cho người dân New York. "Trong thành phố giàu có nhất nước Mỹ và trên thế giới, không ai nên phải lo lắng về khả năng mua thực phẩm cho gia đình mình", ông nói. Trước đó vào năm 2025, khi đề xuất ý tưởng còn trong giai đoạn thăm dò, Mamdani từng chia sẻ rằng nếu kế hoạch không thành công thì ông sẽ chấp nhận thất bại.

Mặc dù kế hoạch nhận được sự quan tâm, nhiều chuyên gia cảnh báo mô hình này tiềm ẩn rủi ro với ngân sách công và các doanh nghiệp địa phương. Theo Adam Lehodey, chuyên viên phân tích chính sách tại Manhattan Institute, khoản giảm giá 30% thực chất là ảo ảnh vì người nộp thuế sẽ phải đóng góp hàng triệu đô la để trợ cấp cho các cửa hàng này, trong khi các cơ sở này thuê mặt bằng nhà nước miễn phí.

Ông nhấn mạnh chi phí sẽ được chuyển sang thuế, chứ không phải giảm trực tiếp tại quầy tính tiền.

Kelly Loeffler, người đứng đầu Cục Quản lý Doanh nghiệp Nhỏ, cũng chỉ trích mạnh mẽ dự án khi bà cho biết New York sẽ phải chi 70 triệu USD để xây dựng các cửa hàng và tiếp tục cấp ngân sách trợ cấp dài hạn để duy trì hoạt động, gây áp lực lên các doanh nghiệp nhỏ xung quanh. "Một vấn đề của chủ nghĩa xã hội là cuối cùng bạn sẽ hết tiền của người khác", bà Loeffler nhận xét trên mạng xã hội.

Mamdani thể hiện sự lạc quan và dường như không bị dao động trước các phản đối. Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng chính sách này có thể làm tổn hại sự cạnh tranh thị trường tự do tại New York, ảnh hưởng đến nguồn thu nhập của các chủ cửa hàng tạp hóa và cơ sở kinh doanh nhỏ khác. Ý tưởng này là một phần trong quan điểm chống thị trường tự do của Đảng Dân chủ Xã hội Mỹ (DSA), được cho là ảnh hưởng ngày càng rõ nét trong chính sách địa phương.

Bên cạnh đó, quan điểm đảm bảo giá cả thấp được đề xuất cũng từng xuất hiện trong các chương trình của phó Tổng thống Kamala Harris khi bà tranh cử tổng thống, nhưng nhiều người cho rằng các chính sách kiểm soát giá không thể giải quyết vấn đề lạm phát cơ bản.

Nước Mỹ vẫn được xem là nền kinh tế thị trường tự do, được bảo vệ bởi các nguyên tắc của các Nhà sáng lập. Việc áp dụng các mô hình kinh tế xã hội chủ nghĩa như kế hoạch của Mamdani bị chỉ trích là gây tổn thương nền kinh tế thị trường, làm suy yếu khả năng tự chủ của người dân và kinh doanh các cửa hàng địa phương.

Bài học từ những quốc gia từng thử áp dụng các chính sách tương tự, như Venezuela, được nhắc đến như cảnh báo về những rủi ro về sự sụp đổ kinh tế và xã hội. Trong khi New York đang thử nghiệm mô hình giảm giá thực phẩm được trợ giá bởi nhà nước, câu hỏi đặt ra là liệu dự án này có thể duy trì lâu dài và tác động đến nền kinh tế địa phương ra sao.

Dự án cửa hàng tạp hóa do thành phố sở hữu, với mức giảm 30% trên các mặt hàng thiết yếu, nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí cho người dân trong bối cảnh giá thực phẩm tăng cao. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng chi phí phát sinh có thể khiến người dân phải chịu thiệt hại gián tiếp qua thuế và đe dọa sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ cạnh tranh với cửa hàng do nhà nước điều hành.

Kế hoạch của Mamdani đại diện cho mô hình chính trị mới mà một số thành phố Mỹ đang thử nghiệm, song cũng mở ra cuộc tranh luận về tính bền vững của các biện pháp can thiệp giá cả trong nền kinh tế thị trường.