Lãnh đạo Ceuta cáo buộc Maroc liên quan đến khủng hoảng vượt biên quy mô lớn

Lãnh đạo vùng lãnh thổ Ceuta thuộc Tây Ban Nha trên bờ biển Bắc Phi lên tiếng mạnh mẽ chỉ trích Maroc có trách nhiệm liên quan đến cuộc khủng hoảng người di cư quy mô lớn xảy ra tuần trước. Ông Juan Jesús Vivas, lãnh đạo bảo thủ lâu năm của Ceuta, khẳng định sự kiện vượt biên số lượng lớn "không chỉ là khủng hoảng di cư mà còn là một cuộc tấn công vào toàn vẹn lãnh thổ Tây Ban Nha". Ông cáo buộc Maroc nếu không dàn dựng thì ít nhất cũng đã khuyến khích hoặc cho phép sự việc xảy ra.

Bộ Nội vụ Tây Ban Nha cho biết tổng số người vượt biên vào Ceuta khoảng 50.000 người trong vài ngày, gần 48.300 người trong số đó đã được trả về Maroc. Thành phố nhỏ bé với dân số chỉ khoảng 84.000 người bị quá tải nghiêm trọng. Tại nhà xác địa phương, 88 thi thể đã được phát hiện và theo lời ông Vivas còn có thêm nhiều nạn nhân ở phía bên kia biên giới.

Ông Vivas cho biết người dân địa phương chứng kiến sự kiện với cảm xúc mâu thuẫn gồm đau buồn, lo âu và bất an. Ông nhắc lại sự kiện tương tự hồi tháng 5/2021 khi Maroc nới lỏng kiểm soát biên giới trong bối cảnh căng thẳng ngoại giao giữa Rabat và Madrid, cho phép khoảng 10.000 người vượt biên vào Ceuta trong hai ngày.

Tình báo Tây Ban Nha nghi ngờ sự kiện vượt biên không phải kế hoạch trực tiếp của giới chức Maroc song nước này đã thiếu kiểm soát để ngăn chặn dòng người và có thể có những hành động tạo điều kiện cho người vượt biên. Nguyên nhân sâu xa được cho là do một tin đồn lan truyền nhanh trên mạng xã hội, sau phán quyết của Tòa án Tối cao Tây Ban Nha về việc không được trục xuất nhanh người di cư đến bằng đường biển.

Khi tin đồn lan rộng, giám sát biên giới Maroc giảm dần và cuối cùng bị bỏ hoàn toàn, dẫn đến việc dòng người vượt biên ào ạt đổ về Ceuta. Đến thứ Hai, nhiều người vẫn phải ngủ ngoài trời trên bãi biển hoặc gần các nhà thờ Hồi giáo của Ceuta.

Những người vượt biên kể lại cuộc hành trình khắc nghiệt. Ashraf, người Maroc 28 tuổi, cho biết anh bất chấp lời cảnh báo của mẹ để vượt biên sau khi thấy tin trên mạng xã hội nói biên giới đã mở. Anh mô tả cảnh tượng hỗn loạn trên biển với nhiều người đuổi nhau, cảnh sát Maroc đẩy họ vào nước với lời thúc giục “bơi đi, bơi đi”.

Có những người vẫn đang tìm kiếm người thân mất tích. Một người mẹ nói cô đã tìm kiếm con trai 13 tuổi và con gái 16 tuổi nhiều ngày ở Ceuta nhưng vẫn chưa có tin tức sau khi cả ba vượt biên bằng đường biển và bị dòng nước xiết mạnh kéo tung.

Cuộc khủng hoảng ở Ceuta đã châm ngòi tranh cãi trong EU khi một số quốc gia đề nghị đình chỉ Tây Ban Nha khỏi khu vực Schengen. Ngoại trưởng Tây Ban Nha José Manuel Albares cáo buộc có chiến dịch quốc tế đồng bộ nhằm làm nhiễu loạn tình hình và tung tin giả về hành động của Tây Ban Nha cũng như toàn bộ Schengen.

Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen trong thư gửi Thủ tướng Pedro Sánchez đánh giá cao phản ứng nhanh của Tây Ban Nha và cho biết cuộc họp cấp bộ nội vụ EU sắp tới là cơ hội để rút kinh nghiệm và tăng cường kiểm soát các cửa ngõ biên giới trọng yếu.

Theo thông tin từ một cuộc họp các quốc gia thành viên vào thứ Bảy, Italy và Đan Mạch cùng một số quốc gia khác đã chỉ trích Tây Ban Nha, đồng thời có nghi vấn sự kiện không phải là tai nạn mà có tính toán phối hợp. Một nguồn tin cho biết mối quan hệ hợp tác giữa Tây Ban Nha và Maroc để kiểm soát di cư và an ninh là rất cần thiết, khiến việc đổ lỗi hoàn toàn cho Maroc là không hợp lý.

Bên cạnh đó, các quốc gia EU cảnh báo về nguy cơ Nga lợi dụng sự kiện này để truyền bá thông tin sai lệch, gây căng thẳng trong khối. Ngoại trưởng tạm quyền Ukraine, Andrii Sybiha, cho biết đã phát hiện hơn 1.500 bài đăng trong mạng lưới ủng hộ Nga liên quan đến Ceuta nhằm tạo ra chiến dịch tuyên truyền nhằm làm mất ổn định châu Âu.

Dòng người vượt biên quy mô lớn nhất trong khu vực đã tạo nên áp lực không nhỏ với Ceuta. Ngoại trưởng Tây Ban Nha khẳng định Madrid sẽ kêu gọi sự đoàn kết từ các thành viên EU sau khi cho rằng một số nước chưa đáp ứng kỳ vọng trong hỗ trợ.

Thời gian tới, EU sẽ tăng cường các biện pháp kiểm soát biên giới và đối phó với các chiến dịch thông tin sai lệch nhằm bảo vệ ổn định và an ninh nội khối.