Vatican và Bắc Kinh đồng thuận bổ nhiệm giám mục mới tại Trung Quốc sau 20 năm để trống

Ngày 22/3, Joseph Chang Yanfeng được phong làm giám mục giáo phận Chifeng thuộc khu tự trị Nội Mông, Trung Quốc. Sự kiện này được đánh giá là bước tiến quan trọng trong quan hệ ngoại giao phức tạp giữa Vatican và Bắc Kinh về quyền bổ nhiệm giám mục, vốn là vấn đề nhạy cảm trong nhiều năm qua. Theo Vatican News, Giáo hoàng Leo XIV đã phê chuẩn bổ nhiệm Chang từ ngày 15/6 theo thỏa thuận tạm thời được ký năm 2018 giữa Tòa Thánh và chính quyền Trung Quốc.

Giáo phận Chifeng đã không có giám mục chính thức từ năm 2006, khi giám mục tiền nhiệm Andreas Zhu Wenyu qua đời. Ông này từng được phong mà không có sự cho phép của Giáo hoàng, gây tranh cãi suốt thời gian dài, theo AsiaNews, cơ quan tin tức truyền giáo Công giáo có trụ sở tại Ý.

Cha Chang, 42 tuổi, từng giữ chức quản lý giáo phận Chifeng từ năm 2021 đến nay. Lễ phong chức do giám mục Paul Meng Qinglu, phó chủ tịch Hiệp hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc, chủ trì, theo trang web chính thức của tổ chức này. Buổi lễ có sự tham gia của khoảng 400 người gồm các linh mục, tu sĩ và đại diện giáo dân tại Nội Mông.

Joseph Chang sinh năm 1984 tại Chengde, tỉnh Hà Bắc. Ông theo học tại Chủng viện Chính tòa Thẩm Dương và nghiên cứu thần học Kinh thánh ở Hàn Quốc, được phong linh mục năm 2010. Từ đầu sự nghiệp, ông đã phục vụ trong nhiều vai trò mục vụ và quản lý tại giáo phận Chifeng.

Trước khi công bố bổ nhiệm, ông Chang cam kết đưa giáo phận tuân thủ Luật thúc đẩy đoàn kết và tiến bộ dân tộc của Trung Quốc, một chính sách thường bị các nhóm nhân quyền chỉ trích vì ảnh hưởng tiêu cực đến văn hóa, ngôn ngữ các dân tộc thiểu số.

Quyền bổ nhiệm giám mục là điểm nóng trong quan hệ giữa Vatican và Bắc Kinh, nhất là khi Tòa Thánh vẫn là quốc gia châu Âu duy nhất công nhận Đài Loan, nơi Trung Quốc xem là lãnh thổ cần thống nhất bằng mọi giá. Phần lớn quốc gia, trong đó có Mỹ, không thừa nhận Đài Loan là quốc gia độc lập, nhưng phản đối mọi hành động dùng vũ lực nhằm chiếm đoạt hòn đảo tự trị này và cam kết cung cấp vũ khí cho Đài Loan.

Thỏa thuận tạm thời được ký kết năm 2018 và được gia hạn đến năm 2028 nhằm hàn gắn khoảng cách giữa Hiệp hội Công giáo Yêu nước do nhà nước kiểm soát và các cộng đồng Công giáo dưới lòng đất trung thành với Vatican. Theo đó, Trung Quốc đề xuất danh sách ứng viên giám mục, trong khi Giáo hoàng giữ quyền phủ quyết cuối cùng.

Kể từ khi thỏa thuận có hiệu lực, khoảng hai chục giám mục đã được bổ nhiệm hoặc chính thức công nhận, góp phần đưa phần lớn giáo phận Trung Quốc vào trong sự hiệp nhất với Tòa Thánh. Việc phong chức của Joseph Chang là một phần trong chuỗi bổ nhiệm liên tục dưới thời Giáo hoàng Leo, người kế nhiệm Giáo hoàng Francis từ năm ngoái.

Tuy nhiên, thỏa thuận cũng gặp nhiều chỉ trích. Một số nhóm nhân quyền, nhiều tín đồ Công giáo Trung Quốc và các nhân vật như Hồng y Joseph Zen Ze-kiun từng là giám mục Hong Kong cho rằng thoả thuận trao cho Đảng Cộng sản Trung Quốc quá nhiều ảnh hưởng lên giáo hội và có thể hạn chế tự do mục vụ, biến Giáo hội trở thành công cụ chính trị.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.