Hồng y Joseph Chang Yanfeng được phong chức giám mục tại Nội Mông qua thỏa thuận Vatican-Trung Quốc

Ngày 26 tháng 6 năm 2026, Joseph Chang Yanfeng chính thức được phong chức Giám mục giáo phận Chifeng thuộc khu tự trị Nội Mông, miền bắc Trung Quốc. Sự kiện này đánh dấu bước tiến quan trọng trong mối quan hệ ngoại giao đầy thách thức giữa Vatican và chính quyền Trung Quốc, đặc biệt là trong việc bổ nhiệm giám mục Công giáo, một vấn đề nhạy cảm lâu nay.

Theo Vatican News, Đức Giáo hoàng Leo XIV đã phê chuẩn việc bổ nhiệm Chang vào ngày 15 tháng 6 trong khuôn khổ thỏa thuận tạm thời 2018 giữa Tòa Thánh và Bắc Kinh. Lễ phong chức được tổ chức dưới sự chủ trì của Giám mục Paul Meng Qinglu đến từ Hohhot, phó chủ tịch Hiệp hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc, theo công bố trên trang web chính thức của tổ chức này.

Việc phong chức giám mục cho Chang đã lấp đầy khoảng trống hơn 20 năm tại giáo phận Chifeng kể từ khi Giám mục Andreas Zhu Wenyu qua đời năm 2006. Ông Zhu từng được phong chức giám mục mà không có sự chấp thuận của Đức Giáo hoàng, theo AsiaNews, cơ quan tin tức truyền giáo Công giáo có trụ sở tại Ý.

Joseph Chang, sinh năm 1984 tại Chengde, tỉnh Hebei, đã được thụ phong linh mục năm 2010 sau quá trình đào tạo tại Chủng viện lớn Shenyang và nghiên cứu thần học Kinh Thánh tại Hàn Quốc. Suốt sự nghiệp linh mục, ông phục vụ tại giáo phận Chifeng với nhiều vị trí mục vụ và quản lý khác nhau. Từ năm 2021, Chang giữ vai trò quản lý tạm thời giáo phận trước khi được phong chức chính thức.

Trước khi được bổ nhiệm, ông Chang từng cam kết sẽ đưa giáo phận hòa hợp với Luật thúc đẩy sự đoàn kết và tiến bộ các dân tộc của Trung Quốc, chính sách gây tranh cãi vì bị cáo buộc làm suy giảm ngôn ngữ và văn hóa của các dân tộc thiểu số, theo AsiaNews.

Việc bổ nhiệm giám mục vẫn là điểm gây tranh cãi trong quan hệ giữa Vatican và Bắc Kinh. Vatican là quốc gia châu Âu duy nhất công nhận Đài Loan, trong khi Trung Quốc coi hòn đảo này là lãnh thổ không thể tách rời, sẵn sàng dùng vũ lực để thống nhất nếu cần. Điều này khiến quan hệ ngoại giao giữa Vatican và Trung Quốc trở nên căng thẳng hơn.

Trong khi Tòa Thánh muốn duy trì quyền quyết định cuối cùng về giáo dục và bổ nhiệm nhân sự giáo hội, Bắc Kinh yêu cầu kiểm soát chặt chẽ các hoạt động tôn giáo, đảm bảo cộng đồng tôn giáo phải tuân thủ chính sách và giữ lòng trung thành với nhà nước.

Thỏa thuận tạm thời ký năm 2018 và được gia hạn đến năm 2028 nhằm thu hẹp khoảng cách giữa Hiệp hội Công giáo Yêu nước do nhà nước bảo trợ và các cộng đồng Tin lành trung thành với Roma. Theo đó, chính quyền Trung Quốc đề xuất ứng viên giám mục, nhưng Đức Giáo hoàng có quyền phủ quyết cuối cùng.

Kể từ khi thỏa thuận có hiệu lực, việc bổ nhiệm hoặc hợp pháp hóa vị trí giám mục đã diễn ra với khoảng hai chục ứng viên, bao gồm nhiều giáo phận tại Trung Quốc với hơn 90 giáo phận ước tính. Tất cả giám mục hiện tại đều được đưa vào sự hiệp thông toàn diện với Tòa thánh Roma.

Việc phong chức cho Joseph Chang tiếp tục tiến trình này dưới thời Đức Giáo hoàng Leo XIV, người đã phê chuẩn nhiều giám mục Trung Quốc kể từ khi kế vị Giáo hoàng Phanxicô vào năm 2025. Đây là lễ phong chức giám mục đầu tiên trong năm 2026, sau hai lễ phong chức năm 2025 cho Ignatius Wu Jianlin tại Thượng Hải và Francis Li Jianlin tại Tân Hương, theo AsiaNews.

Thỏa thuận Vatican - Trung Quốc được nhận định là một sự thỏa hiệp có tính toán. Những người ủng hộ coi đây là giải pháp thực tế duy nhất để củng cố vị thế của Giáo hội Công giáo tại Trung Quốc. Tuy nhiên, các nhóm nhân quyền, một số cộng đồng Công giáo tại Trung Quốc và Hồng Kông, cũng như Hồng y Joseph Zen Ze-kiun đã lên tiếng phản đối, cho rằng thỏa thuận trao quá nhiều quyền lực cho Đảng Cộng sản Trung Quốc, làm giảm tự do mục vụ và đặt Giáo hội dưới áp lực chính trị mạnh mẽ.

Việc đồng thuận bổ nhiệm giám mục như trường hợp Joseph Chang phản ánh sự phức tạp trong mối quan hệ ngoại giao và tôn giáo đang tiếp tục diễn ra giữa Vatican và Bắc Kinh, cũng như những nỗ lực dung hòa quyền lực giữa Tòa Thánh và nhà nước Trung Quốc đối với các cộng đồng tín hữu Công giáo trong nước.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.