Txai Suruí - Tiếng nói trẻ cho sự bảo vệ rừng Amazon và biến đổi khí hậu

Txai Suruí, 29 tuổi, là một luật sư và lãnh đạo người bản địa người Brazil đến từ bang Rondônia, nổi tiếng toàn cầu vì những nỗ lực bảo vệ rừng Amazon và đấu tranh chống biến đổi khí hậu. Năm 2021, lúc chỉ mới 24 tuổi, bà đã trở thành người bản địa đầu tiên phát biểu tại lễ khai mạc Hội nghị về Biến đổi Khí hậu của Liên Hợp Quốc (COP), một cột mốc quan trọng trong sự nghiệp hoạt động môi trường của bà. Trước các nhà lãnh đạo thế giới, Txai đã kiên quyết kêu gọi bảo vệ môi trường và quyền lợi của người dân bản địa nơi đây.

Vị trí của bà trên trường quốc tế được tiếp tục củng cố khi tạp chí Time công nhận Txai là một trong 100 lãnh đạo trẻ đầy tiềm năng vào năm 2023. Một năm sau, bà được Liên Hợp Quốc bổ nhiệm vào Nhóm Tư vấn Thanh niên trực thuộc chương trình về biến đổi khí hậu, ghi dấu tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của bà trong vấn đề toàn cầu này.

Bà lớn lên trong gia đình có truyền thống đấu tranh bảo vệ đất đai và môi trường. Bố là trưởng làng, mẹ là chuyên gia bảo vệ quyền lợi người bản địa. Sau khi tốt nghiệp ngành Luật tại Đại học Liên bang Rondônia, Txai đã sáng lập và lãnh đạo phong trào Thanh niên người bản địa Rondônia nhằm kết nối và bảo vệ cộng đồng mình. Bà còn phối hợp với nhiều nhóm dân tộc khác để duy trì sự an toàn vùng đất và đảm bảo an ninh lương thực cho các cộng đồng bản địa.

Dù đang mang thai ở tháng thứ sáu, Txai vẫn dành tâm huyết cảnh báo về những hậu quả kinh tế và môi trường từ các biến đổi khí hậu không thể đảo ngược. Bà nhắc lại sự kiện năm 2019 khi thành phố São Paulo bị bóng tối bao phủ cả ngày do khói từ cháy rừng Amazon cách hơn 2.000 km, một minh chứng rõ ràng cho mối liên hệ giữa rừng Amazon và đời sống người dân đô thị. Tuy nhiên, điều đó chưa dẫn đến những biện pháp đủ mạnh để ngăn chặn cháy rừng tiếp diễn.

Txai Suruí chỉ ra những thay đổi nghiêm trọng trong khí hậu trên toàn cầu như mưa lớn bất thường, mùa hè nắng nóng kỷ lục và tình trạng hạn hán nghiêm trọng. Dù sự việc được biết đến rộng rãi và nhiều người quan tâm, các chính phủ vẫn chưa có những hành động đủ quyết liệt. Bà cho rằng có sự hiểu nhầm về "điểm không thể quay lại" trong việc bảo vệ hệ sinh thái Amazon, và nhấn mạnh rằng mọi cấp chính quyền cần chuẩn bị kế hoạch ứng phó sớm, tăng cường ý thức cộng đồng cũng như nâng cao khả năng chống chịu của các thành phố trước các tác động từ biến đổi khí hậu.

Bên cạnh những nỗ lực vận động chính sách và xã hội, Txai còn khởi xướng các hoạt động kết hợp nghệ thuật và sinh thái nhằm thu hút nhiều tiếng nói mới của người bản địa trong các vấn đề môi trường. Bà không ngừng nhắc tới những thách thức từ việc các nhà làm luật ở Quốc hội Brazil đang cố gắng làm suy yếu các đạo luật bảo vệ môi trường, thay vì tăng cường tạo lập thêm các khu bảo tồn tự nhiên cũng như phân định lại đất đai dành cho người bản địa và cộng đồng quilombolas.

Phản đối mạnh mẽ chủ nghĩa phủ nhận biến đổi khí hậu, Txai nhấn mạnh rằng các hội nghị COP trước đây chưa đạt kết quả như mong muốn do các chính phủ đặt lợi ích kinh tế lên trên sự sống của thiên nhiên và con người. Theo bà, thiên nhiên là nền tảng cho mọi hoạt động kinh tế, minh chứng là tác động của hiện tượng El Niño dự kiến ảnh hưởng nghiêm trọng đến nông nghiệp và nguồn nước. Trong khi đó, những lãnh đạo người bản địa luôn đặt mối quan tâm thiết thực đến các cộng đồng và vùng đất của họ.

Những tiếng nói kiên định và sứ mệnh của Txai Suruí đang góp phần tạo nên sự thay đổi trong cách thế giới nhìn nhận và hành động với vấn đề biến đổi khí hậu và sự tồn vong của rừng Amazon, đưa các giá trị và quyền lợi của người bản địa ngày càng được nâng cao và bảo vệ.