Tổng thư ký LHQ Guterres thăm Damascus đánh dấu bước ngoặt quan hệ với Syria sau 17 năm

Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres sẽ tới Damascus vào ngày thứ Sáu theo lời mời của chính phủ Syria, đánh dấu lần đầu tiên kể từ năm 2009, một người đứng đầu LHQ quay trở lại quốc gia Trung Đông này. Lần gần nhất là vào năm 2009, khi cựu Tổng thư ký Ban Ki-moon có chuyến thăm chính thức tới Syria. Bộ Ngoại giao Syria xác nhận, trong chương trình chuyến thăm, ông Guterres sẽ có các cuộc gặp với Tổng thống Ahmad al-Sharaa và Ngoại trưởng Asaad al-Shaibani, cũng như các đại diện xã hội dân sự và các tổ chức cộng đồng địa phương.

Chuyến thăm không chỉ là một hoạt động mang tính lễ nghi mà còn thể hiện sự tái thiết quan hệ cấp cao giữa Liên Hiệp Quốc và Syria, đánh dấu sự trở lại trực tiếp của Syria trong đối thoại quốc tế. Đây là bước tiến mới đưa vụ việc Syria từ việc quản lý khủng hoảng qua các đặc phái viên lên tầm lãnh đạo cao nhất của tổ chức quốc tế.

Việc Guterres gặp gỡ các lãnh đạo cao cấp Syria nhằm củng cố sự hỗ trợ của Liên Hiệp Quốc dành cho giai đoạn chuyển tiếp mới tại Syria, nhấn mạnh các nguyên tắc về chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia này. Chuyến thăm còn gửi đi thông điệp chính trị tới các thế lực khu vực và quốc tế rằng Liên Hiệp Quốc công nhận các thể chế nhà nước chính thức của Syria là đối tác then chốt trong tiến trình chính trị, góp phần giảm dần sự cô lập ngoại giao quốc tế của Damascus.

Trong khuôn khổ chuyến đi công tác, Tổng thư ký Guterres sẽ đi thực địa để giám sát lực lượng quan sát viên rút quân (UNDOF), hiện đóng tại khu vực Cao nguyên Golan đang bị chiếm đóng. Đây là lực lượng được Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc thành lập năm 1974 nhằm giám sát thỏa thuận ngừng bắn và các cam kết rút quân giữa Syria và Israel. Thỏa thuận này là kết quả của cuộc chiến tranh năm 1973, trong đó một vùng đệm đã được thiết lập để tránh các cuộc đối đầu trực tiếp.

Tuy nhiên, sau khi chế độ Bashar al-Assad sụp đổ vào tháng 12/2024, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu công bố thỏa thuận rút quân đã tan vỡ và ra lệnh cho quân đội chiếm đóng vùng đệm cùng nhiều vị trí của Syria, bao gồm cả phía Syria của núi Hermon. Kể từ đó, các lực lượng Israel thường xuyên tiến hành xâm nhập vào miền Nam Syria, trong khi Liên Hiệp Quốc vẫn liên tục kêu gọi Israel tuân thủ thỏa thuận năm 1974 và tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Syria.

Theo giới quan sát, chuyến thăm của ông Guterres còn nhằm chuyển hướng từ các hoạt động cứu trợ khẩn cấp sang một khuôn khổ rộng lớn hơn tập trung vào phục hồi sớm và tái thiết cơ sở hạ tầng, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc trở về lâu dài của người tị nạn và dân di cư. Việc khảo sát trực tiếp tình hình tại Damascus sẽ giúp hồi sinh các nỗ lực vận động tài trợ quốc tế, khuyến khích các nước tài trợ tập trung vào các dự án phát triển bền vững.

Về mặt xã hội, các cuộc gặp của Tổng thư ký với các nhóm đại diện xã hội dân sự và tổ chức về quyền phụ nữ cũng thể hiện tầm nhìn của Liên Hiệp Quốc trong việc thúc đẩy một tiến trình chính trị toàn diện, tạo điều kiện cho mọi thành phần xã hội tham gia xây dựng hiến pháp mới cũng như quản lý giai đoạn chuyển tiếp nhằm đảm bảo ổn định lâu dài cho Syria.

Phát ngôn viên Liên Hiệp Quốc Stephane Dujarric cho biết ông Guterres sẽ tái khẳng định cam kết của tổ chức trong việc hỗ trợ Syria trong thời kỳ chuyển tiếp, nhấn mạnh sự cần thiết phải tôn trọng chủ quyền, sự thống nhất, độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia này. Ngoài ra, ông Guterres cũng sẽ được giới chức Syria cập nhật về tiến trình chuyển đổi, các nỗ lực phục hồi cũng như tác động của nhiều năm xung đột.

Chuyến thăm của Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres đánh dấu một bước ngoặt ngoại giao có ý nghĩa, góp phần đặt nền móng cho sự trở lại của Syria trên trường quốc tế sau thời gian bị cô lập và bất ổn kéo dài.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.