Luật sư liên bang vừa nhậm chức bị Tổng thống Trump sa thải sau 54 phút và cuộc chiến pháp lý chưa từng có

Roger Rogoff vừa được bổ nhiệm làm luật sư liên bang cho quận Tây Washington sau khi một hội đồng các thẩm phán tòa quận, gồm cả người do đảng Dân chủ và Cộng hòa bổ nhiệm, đồng thuận chọn ông để lấp đầy vị trí trống. Tuy nhiên, chính quyền Tổng thống Trump đã sa thải ông chỉ sau 54 phút kể từ khi ông tuyên thệ nhậm chức. Đây được xem là một trong những sự kiện hiếm hoi khi một luật sư liên bang bị cách chức ngay lập tức và dẫn đến vụ kiện pháp lý chưa từng có về phạm vi quyền sa thải của tổng thống.

Rogoff không đồng ý với việc sa thải, vì theo ông, luật liên bang quy định rằng sau khi thời hạn 120 ngày của luật sư liên bang tạm thời do Bộ Tư pháp bổ nhiệm hết hiệu lực, tòa án quận địa phương có quyền bổ nhiệm người thay thế cho đến khi Thượng viện phê chuẩn một nhân sự chính thức. Do đó, ông lập luận rằng ông không thể bị sa thải tùy tiện trước khi người kế nhiệm được Thượng viện chấp nhận.

Cuộc chiến pháp lý này trở thành thách thức đối với quyền lực tổng thống trong việc sa thải các luật sư liên bang do tòa án bổ nhiệm, đồng thời thử nghiệm tính hợp pháp của quy định cho phép Tổng thống sa thải những công tố viên này mà không cần chờ Thượng viện phê chuẩn người thay thế.

Đại diện Bộ Tư pháp cho biết việc sa thải phù hợp với quyền hạn của Tổng thống và không cần sự phối hợp với Tòa án trong quyết định này. Trong khi đó, Rogoff cho rằng nếu Tổng thống có thể loại bỏ bất cứ luật sư liên bang nào không được Tổng thống ủng hộ thì điều đó sẽ làm suy yếu quy trình phê chuẩn của Thượng viện và tạo điều kiện cho chính quyền bỏ qua quy trình này trong thời gian dài.

Luật sư Roger Rogoff có kinh nghiệm lâu năm, từng làm công tố viên tiểu bang 20 năm, công tố viên liên bang 6 năm, rồi làm thẩm phán tiểu bang trước khi được bổ nhiệm trở lại vị trí luật sư liên bang. Ông thừa nhận biết trước khả năng bị sa thải ngay lập tức nhưng vẫn nhận lời vì coi đây là vị trí tốt nhất có thể đảm nhiệm.

Sự kiện này là phần mới nhất trong một chuỗi các vụ sa thải các luật sư liên bang trong chính quyền Trump, xảy ra ở nhiều địa phương như New Jersey, New York và Virginia. Điều đặc biệt là đây là lần đầu tiên một luật sư liên bang bị cách chức ngay lập tức khởi kiện ngược lại chính phủ.

Luật sư liên bang là người đứng đầu công tố viên liên bang trong khu vực, phụ trách các vụ truy tố hình sự liên bang và đại diện nước Mỹ trong các vụ kiện dân sự. Họ cũng điều hành các văn phòng công tố viên liên bang địa phương và phối hợp các ưu tiên thực thi luật liên bang.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp kiêm quyền Bộ trưởng Todd Blanche khẳng định trên mạng xã hội rằng các thẩm phán tòa quận không phối hợp với chính quyền trong quá trình lựa chọn, và việc sa thải diễn ra phù hợp với quyền lực truyền thống của Tổng thống trong việc quản lý công tố viên liên bang.

Trong khi đó, có nhiều luật sư liên bang kỳ cựu đã rời khỏi Bộ Tư pháp dưới thời chính quyền Trump, chuyển sang làm việc cho các bang do đảng Dân chủ quản lý, mang theo nhiều năm kinh nghiệm pháp lý. Rogoff cũng trích dẫn các tuyên bố từ chính quyền về việc loại bỏ những công tố viên không được Tổng thống ủng hộ làm lý do kiện.

Phía Nhà Trắng từ chối bình luận và chuyển câu hỏi sang Bộ Tư pháp, trong khi các luật sư của Rogoff không phản hồi yêu cầu bình luận từ Fox News.

Vụ kiện của Roger Rogoff không chỉ liên quan đến cá nhân ông mà còn mở ra một cuộc tranh luận sâu sắc về quyền lực hành pháp và sự độc lập của các cơ quan liên bang được bổ nhiệm tư pháp. Kết quả vụ kiện có thể sẽ quyết định liệu Tổng thống có thể sa thải các công tố viên do tòa án lựa chọn mà không bị hạn chế hay không, đồng thời ảnh hưởng đến cách thức bổ nhiệm và kiểm soát các vị trí trọng yếu trong hệ thống tư pháp liên bang.

Việc này cũng đặt câu hỏi về sự cân bằng quyền lực giữa các nhánh chính phủ và quyền hạn của Tổng thống trong việc quản lý nhân sự thuộc các cơ quan độc lập, có thể dẫn đến thay đổi sâu rộng về luật pháp và thực tiễn hành chính trong tương lai.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.