Tăng trưởng kinh tế Bắc Triều Tiên nhờ hỗ trợ kinh tế quân sự từ Nga

Bắc Triều Tiên đang có những chuyển biến tích cực về kinh tế, đặc biệt là tại thủ đô Pjongjang, nơi xuất hiện nhiều dịch vụ và sản phẩm mới như pizza nướng bằng lò đá và xe điện phục vụ khách hàng qua ứng dụng tương tự Uber. Theo Wall Street Journal, việc đợi xe giao dịch giờ không còn lâu như trước đây. Các sản phẩm nhập khẩu như trái cây cũng có mặt trên thị trường, cùng với nông sản được trồng quanh năm trong các nhà kính hiện đại như dâu tây, cà chua và dưa hấu. Thịt đỏ trước đây hiếm gặp cũng trở nên phổ biến hơn trong sách nấu ăn và nhà hàng, phản ánh nguồn cung đã được cải thiện.

Giáo sư kinh tế học Munseob Lee từ Đại học California nhận định sự phát triển này không chỉ là bề ngoài mà thực sự diễn ra tại Pjongjang. Ông nêu bật việc tăng ánh sáng đêm tại thành phố này như một dấu hiệu gián tiếp đo được sự gia tăng hoạt động kinh tế, khi nghiên cứu cho thấy ánh sáng ban đêm có mối liên hệ rõ ràng với GDP. Ân cũng ghi nhận tăng trưởng kinh tế Bắc Triều Tiên trong năm 2024 đạt 3,7%, là mức tăng nhanh nhất trong vòng tám năm.

Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc cũng đưa ra đánh giá tương tự, nêu ra sự phát triển mạnh mẽ trong công nghiệp nặng và hóa chất. Nguồn nguyên liệu thiết yếu, năng lượng và ngoại tệ chủ yếu đến từ Nga – quốc gia này cũng nhận được hỗ trợ quân sự từ Bắc Triều Tiên với hàng vạn lính và hàng triệu đạn dược gửi sang trong các năm gần đây. Sự hợp tác càng sâu sắc góp phần củng cố kinh tế của Bắc Triều Tiên.

Dù Bắc Triều Tiên vẫn duy trì mô hình kinh tế kế hoạch tập trung, nhưng phần lớn hoạt động hàng ngày vẫn vận hành qua các thị trường phi chính thức. Giá lúa mì – chủ yếu nhập khẩu từ Nga – đã giảm, cho thấy nguồn cung lương thực cải thiện, giúp người dân tiếp cận hàng hóa thiết yếu dễ dàng hơn. Tuy vậy, mức sống vẫn rất thấp đối với phần lớn dân số, với hơn một nửa trong số 26 triệu người sống trong cảnh nghèo đói nghiêm trọng và gần 11 triệu người bị suy dinh dưỡng.

Theo đánh giá của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc, thu nhập bình quân đầu người của Bắc Triều Tiên năm 2024 chỉ đạt hơn 1.000 USD, bằng khoảng 3% so với Hàn Quốc, phản ánh khoảng cách lớn về mức sống giữa hai nước.

Dù Bắc Triều Tiên không công bố số liệu chính thức, các chuyên gia vẫn thu thập dữ liệu qua nhiều kênh khác nhau, trong đó có việc phân tích các bài báo tuyên truyền chính thức của đảng cùng hình ảnh vệ tinh. Qua đó, các nhà nghiên cứu nhận thấy từ năm 2010, sản lượng công nghiệp giảm do các biện pháp trừng phạt, còn gần đây các nhà máy sản xuất mặt hàng quân sự xuất khẩu sang Nga lại hoạt động mạnh mẽ trở lại, phản ánh sự tăng trưởng kinh tế.

Phân tích của giáo sư Lee cho thấy sự dựa dẫm vào Nga và Trung Quốc vẫn là nền tảng chính giúp Bắc Triều Tiên vượt qua các biện pháp trừng phạt quốc tế. Dù chiến tranh ở Ukraine có thể kết thúc trong tương lai, hợp tác kinh tế và quân sự giữa Bắc Triều Tiên và Nga khó có thể gián đoạn vì nhiều lý do chiến lược. Bắc Triều Tiên còn được cho là đã sử dụng các hoạt động như buôn bán ma túy và tấn công mạng liên quan đến tiền mã hóa để kiếm nguồn ngoại tệ lớn.

Tiền thu được được dùng để ưu đãi nhóm ưu tú trong quân và đảng với các phần thưởng như rượu whisky và xe điện. Tổng thể, tình hình quốc gia này khá ổn định, với sự cai trị của cùng một gia đình kéo dài hơn 60 năm và khả năng cao không có sự sụp đổ trong thập kỷ tới.

Cuối cùng, kết quả này cho thấy hiệu quả của các lệnh trừng phạt quốc tế đang giảm đi rõ rệt, và việc duy trì quan hệ kinh tế với Nga, Trung Quốc đã giúp Bắc Triều Tiên nối dài khả năng tồn tại và phát triển.