Duy trì nguyên tắc trong mọi hoàn cảnh qua hai quyết định của Nabi Muhammad (SAW)

Sau chiến thắng tại Makkah, Nabi Muhammad (SAW) đã gửi một số đoàn nhỏ đến các khu vực lân cận nhằm truyền bá đạo Hồi. Một trong những đoàn do Khaleed ibn Walid (RA) dẫn đầu được cử đến bộ tộc Juzaymah với nhiệm vụ chỉ truyền bá giáo lý mà không được phép tiến hành chiến đấu. Bộ tộc Juzaymah trước đó đã theo đạo Hồi, nhưng vì không thể phát âm đúng câu tuyên bố, họ nói một cách sai lệch khiến Khaleed tưởng rằng họ từ chối đạo Hồi và phát động cuộc tấn công. Kết quả là có người chết và nhiều người bị bắt làm tù binh.

Ngày hôm sau, Khaleed ra lệnh giết những người bị bắt dù một số Sahabah đã từ chối chấp hành. Khi sự việc được báo cáo lên Nabi Muhammad, ông giơ tay lên trời và cầu nguyện để tránh trách nhiệm cho mình về hành động của Khaleed. Tuy thế, ông không dừng lại ở lời thanh minh mà còn cử Hazrat Ali đến để bồi thường đầy đủ, thậm chí vượt quá mức quy định, cho những gia đình bị hại về máu và tài sản.

Việc này thể hiện sự rõ ràng và minh bạch của Nabi khi không bao che sai sót dù người phạm lỗi là tướng lĩnh quan trọng và người thân tín, và nhấn mạnh rằng nguyên tắc công bằng phải được duy trì đối với mọi trường hợp, kể cả sai lầm của bên mình.

Trong thời Nabi Muhammad (SAW), một thành viên bộ tộc Banu Hanifa tại Yamama tên là Musailama tự xưng là tiên tri. Vào cuối năm thứ mười thời Tiên tri, Musailama đã gửi thư cho Nabi, tuyên bố rằng trách nhiệm truyền đạo phải được chia đôi giữa ông và Nabi, đồng thời đề nghị chia sẻ lãnh thổ giữa hai bên.

Khi hai sứ giả đem thư đến Nabi, họ đã công khai nhận Musailama là sứ giả của Allah thay vì thừa nhận Nabi Muhammad. Đây là sự khiêu khích lớn nhất có thể xảy ra khi một kẻ tự xưng tiên tri yêu cầu thừa nhận công khai tại triều đình của Nabi. Mặc dù có thể đáp trả mạnh mẽ ngay lập tức, Nabi đã kiềm chế và bảo vệ tính mạng cho các sứ giả, cấm giết họ dù có cơn giận dữ dâng lên.

Phản hồi của Nabi rất rõ ràng rằng vương quyền thực sự thuộc về Allah và Người sẽ chọn người kế vị theo ý muốn, đồng thời khẳng định kết quả tốt đẹp sẽ thuộc về những ai kính sợ Allah. Qua đó, ông thể hiện nguyên tắc kiên định là không dùng biện pháp bạo lực vượt giới hạn dù bị khiêu khích nghiêm trọng.

Cả hai tình huống đều cho thấy Nabi Muhammad (SAW) đã chọn con đường kiên định trong nguyên tắc dù những cách xử lý dễ dàng hơn có thể là giữ im lặng trước sai sót của người thân hoặc trả thù đối với kẻ thù gây khiêu khích. Nguyên tắc không phải chỉ là nói điều đúng trong thời điểm khó khăn mà còn đòi hỏi trách nhiệm khi người trong phe phạm sai và kiểm soát cơn giận dù bị kích động mạnh.

Thông điệp rút ra là nguyên tắc thực chất là sự công bằng toàn diện và kiềm chế không phạm giới hạn dù trong hoàn cảnh phức tạp và đầy thách thức.

Mahmud Hasan Fahim - giảng viên tại Baitul Akram Mosque và Madrasah Complex, Tongi.