Chuyên gia năng lượng cảnh báo về dự án đường ống khí đốt trị giá 27 tỉ USD tại châu Phi

Chuyên gia năng lượng Dan Kunle vừa gửi thư ngỏ lần thứ ba trong vòng ba tuần tới Tổng thống Nigeria Bola Tinubu, đề nghị hoãn mọi cam kết tiếp theo liên quan đến dự án đường ống khí đốt African Atlantic Gas Pipeline với giá trị khoảng 27 tỉ USD (tương đương khoảng 43,2 nghìn tỷ Naira). Ông Kunle cho rằng dự án hiện chưa đủ nền tảng thương mại và có nguy cơ trở thành tài sản quốc gia đắt đỏ nhưng mang lại lợi ích kinh tế hạn chế.

Trong bức thư gửi ngày 23/7, ông nhấn mạnh Nigeria cần ưu tiên sử dụng khí đốt trong nước trước khi triển khai các kế hoạch xuất khẩu khu vực đầy tham vọng cho đến khi các vấn đề then chốt về nguồn cung, tài chính và nhu cầu thị trường được giải quyết rõ ràng.

Dự án đường ống khí đốt African Atlantic Gas Pipeline đã nhận được sự đồng thuận cao từ các nước thành viên Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) vào ngày 19/7 sau khi ký kết Thỏa thuận Liên Chính phủ tại Lungi, Sierra Leone. Tuy nhiên, ông Kunle cảnh báo đây có thể chỉ là một “Bản ghi nhớ hiểu lầm” khác, phản ánh sự khác biệt giữa mục tiêu chính trị và thực tế kinh tế.

Ông cho biết dự án cần phải thành lập công ty điều hành, huy động nhà đầu tư và đưa ra quyết định đầu tư cuối cùng trước khi có thể tiến hành xây dựng theo tính thương mại.

Dù Nigeria sở hữu hơn 200 nghìn tỉ feet khối trữ lượng khí đã chứng minh, ông Kunle nhấn mạnh lượng khí chưa khai thác chưa đồng nghĩa với việc có khí đã được xử lý và sẵn sàng thương mại. Nigeria hiện đang gặp khó khăn trong việc cung cấp khí cho các nhà máy điện và ngành công nghiệp trong nước, điều này đặt dấu hỏi nghiêm trọng về việc ưu tiên đầu tư vào hạ tầng xuất khẩu khí đốt đường dài trong khi nguồn cung trong nước vẫn thiếu hụt.

Khác với dự án Đường ống Khí Đốt xuyên Sahara chỉ đi qua ba quốc gia, dự án African Atlantic Gas Pipeline dự kiến sẽ đi qua hoặc kết nối hơn một chục quốc gia Tây Phi với hệ thống quy định, chế độ tài chính và tình hình chính trị khác biệt đáng kể. Theo Kunle, một đường ống dài gần 7.000 km chỉ mạnh bằng thỏa thuận, cơ quan pháp lý và nhà đầu tư yếu nhất trong chuỗi tham gia.

Ông đặt câu hỏi về khả năng huy động vốn cho khoản đầu tư cực kỳ lớn này và ai sẽ là bên gánh chịu nếu các quốc gia không thực hiện đúng trách nhiệm tài chính của mình.

Chuyên gia này đề xuất Nigeria nên tập trung hơn vào việc sử dụng khí đốt để sản xuất điện và các sản phẩm công nghiệp như phân bón, hóa dầu, methanol và thép thay vì tập trung xuất khẩu nguồn nguyên liệu thô. Theo ông, quốc gia này đã trải qua hàng thập kỷ xuất khẩu dầu thô trong khi phải nhập khẩu các sản phẩm lọc dầu và không nên tiếp tục sai lầm tương tự với khí đốt.

Ông cũng cho rằng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) là một lựa chọn linh hoạt và phù hợp thương mại hơn so với việc xây dựng một đường ống cố định qua lục địa, khi có thể điều chỉnh vận chuyển theo nhu cầu thị trường.

Ông Kunle đề nghị Tổng thống Tinubu chỉ đạo Lực lượng Đặc nhiệm Cải cách Dầu khí và Tối ưu Hoá Giá trị do ông Fola Adeola đứng đầu tiến hành một cuộc đánh giá độc lập về mặt thương mại, tài chính và chiến lược của dự án.

Ông nhấn mạnh chỉ nên thực hiện dự án khi có nguồn vốn tư nhân, các thỏa thuận thương mại có thể thực thi và chứng minh được lợi ích vượt trội cho Nigeria so với các khoản đầu tư khác.

Cuối cùng, ông đề xuất chính phủ nên công bố một kế hoạch khí đốt quốc gia độc lập nhằm minh bạch cách Nigeria đáp ứng nhu cầu cho các nhà máy điện, công nghiệp và các nghĩa vụ quốc gia trong nhiều thập kỷ tới, đồng thời chỉ xuất khẩu khí vượt mức được phát triển và sẵn có trên thị trường thương mại.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.