Trump khẳng định thỏa thuận hạt nhân Mỹ-Saudi phụ thuộc việc Riyadh gia nhập Abraham Accords

Ngày 23/7, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo rằng thỏa thuận về hạt nhân dân sự giữa Mỹ và Saudi Arabia sẽ chỉ có hiệu lực nếu Saudi Arabia chính thức gia nhập Abraham Accords, thỏa thuận bình thường hóa quan hệ với Israel được coi là thành công và uy tín. Trump nhấn mạnh rằng thỏa thuận hạt nhân này chỉ áp dụng cho mục đích dân sự, không bao gồm việc làm giàu uranium để phục vụ mục đích quân sự.

Thỏa thuận được công bố ngày 22/7 cho phép Saudi Arabia phát triển năng lượng hạt nhân dân sự với công nghệ của Mỹ, trong đó có khả năng làm giàu uranium và xây dựng các nhà máy điện hạt nhân. Tuy nhiên, thỏa thuận không bao gồm các cuộc kiểm tra bất ngờ theo tiêu chuẩn mà Mỹ đã từng yêu cầu đối với Iran. Hiện tại, thỏa thuận vẫn cần được Quốc hội Mỹ phê duyệt để chính thức có hiệu lực.

Saudi Arabia vẫn giữ lập trường lâu dài là sẽ không ký kết Abraham Accords nếu không có một kế hoạch rõ ràng về việc thiết lập nhà nước Palestine. Điều này khiến thỏa thuận hạt nhân trở nên phức tạp hơn khi Riyadh đặt điều kiện chính trị cho sự hợp tác hạt nhân với Mỹ.

Đại sứ quán Saudi Arabia tại Washington chưa có phản hồi ngay lập tức trước tuyên bố của Trump trên mạng xã hội Truth Social. Saudi Arabia – quốc gia xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới – nhấn mạnh thỏa thuận giúp đa dạng hóa nguồn năng lượng và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế cao nhất về an toàn, an ninh hạt nhân và không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Abraham Accords lần đầu tiên được ký kết vào năm 2020 dưới thời Tổng thống Trump, khiến Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Bahrain trở thành các quốc gia Arab đầu tiên công nhận Israel sau 25 năm. Maroc và Sudan cũng đã tuần tự gia nhập thỏa thuận này. Thỏa thuận hạt nhân Mỹ – UAE ký năm 2009 đã từ bỏ quyền làm giàu uranium và tái xử lý chất thải hạt nhân – hai công đoạn có thể dẫn đến phát triển vũ khí hạt nhân. Nhưng Saudi Arabia được phép làm giàu uranium và xử lý chất thải, mở ra những lo ngại tiềm tàng về an ninh khu vực.

Chính quyền Trump cho biết thỏa thuận hạt nhân với Saudi Arabia tuân thủ các quy định trong Đạo luật Năng lượng Nguyên tử của Mỹ, một trong những quy định chặt chẽ nhất thế giới về kiểm soát phổ biến hạt nhân. Điều này nhằm đảm bảo rằng các hoạt động hạt nhân của Saudi Arabia phục vụ mục đích hòa bình và không bị lạm dụng cho các chương trình vũ khí.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.