Arthur 'Slim' Halliday và cuộc đào tẩu nổi tiếng khỏi nhà tù Boggo Road năm 1946

Boggo Road Gaol nằm trên đỉnh đồi ở phía nam Brisbane, Australia, với kiến trúc cũ kỹ đầy uy nghiêm, như một dấu tích không thể xóa nhòa của lịch sử trừng phạt hình sự. Nhà tù này đã giam giữ nhiều tội phạm khét tiếng của Queensland và từng chứng kiến nhiều cuộc bạo loạn, ngược đãi, thậm chí là các cuộc tuyệt thực của tù nhân. Nơi đây cũng nổi tiếng với các vụ vượt ngục gây chấn động trong quá khứ trước khi chính thức đóng cửa vào năm 1992.

Arthur 'Slim' Halliday bị giam giữ tại Boggo Road từ năm 1939 với tội danh đột nhập nhà. Theo Jack Sim, nhà viết sử về Boggo Road và tác giả chuyên về tội phạm thật, Halliday là một người có trí thông minh sắc bén và tính cách hiếu động, luôn muốn di chuyển và không chịu ngồi yên một chỗ. Điều này khiến ông trở thành mối đe dọa đối với hệ thống căn tù và sớm có lần đầu tiên vượt ngục chỉ một năm sau khi bị bắt.

Với những công cụ tự chế, Halliday leo qua tường rào của nhà tù và biến mất trong một khoảng thời gian trước khi bị bắt lại sau vài tuần. Hành động này khiến ông bị gán danh là nguy hiểm, kéo dài thêm thời gian giam giữ và khiến nha tù phải tăng cường giám sát ông chặt chẽ hơn từ năm 1940 trở đi.

Trong suốt Thế chiến II, Halliday được cho là đã nhận được lời hứa nếu giữ cư xử tốt sẽ được giảm án. Ông cũng được giao nhiệm vụ làm việc gần kho lưu trữ của nhà tù, đổ bê tông trong một đường hầm – vị trí thuận lợi gần khu vực ông từng leo tường vượt ngục trước đây. Tuy nhiên, sau chiến tranh, Halliday không nhận được bất kỳ khoản giảm án nào. Điều này đã khiến ông bất mãn và quyết định thực hiện một cuộc đào tẩu lớn hơn vào năm 1946.

Với danh hiệu "Houdini của Boggo Road", Halliday lập kế hoạch trốn thoát lần nữa, lần này có sự hỗ trợ của đồng phạm. Ông kết bạn với Victor Travis, người làm việc trong kho lưu trữ nhà tù, nơi cất giữ nhiều vật dụng hỗ trợ bỏ trốn như dây thừng, đinh và quần áo cũ. Ngoài ra, để chuẩn bị cho cuộc đào tẩu, Halliday còn liên kết với Derwent Arkinstall, một tử tù bị xem là "kẻ bị cả Queensland căm ghét" sau khi giết một tài xế taxi nổi tiếng.

Sự lựa chọn đồng hành với Arkinstall được đánh giá là sai lầm nghiêm trọng khi hắn gây nhiều rắc rối cho kế hoạch, thu hút sự chú ý của nhà tù và cảnh sát. Bố của Arkinstall đã bí mật đưa tiền vào nhà tù để hỗ trợ nhóm này. Trong nhiều tháng, cả ba chuẩn bị thang tự chế, quần áo dân sự và lên kế hoạch quan sát ca trực của lính canh.

Ngày 11/12/1946, họ thực hiện kế hoạch vượt tường xuất sắc, nhanh chóng leo qua phần tường chưa được cải thiện về an ninh và bắt taxi tẩu thoát tới khu vực Nundah, phía bên kia thành phố, nơi cả ba trốn thoát khỏi sự phát hiện ban đầu của nhà tù.

Sau khi cuộc đào tẩu bị phát giác, nhà chức trách đã tiến hành một chiến dịch tìm kiếm rộng lớn. Riêng người bạn Victor Travis nhanh chóng rút lui và bị bắt lại tại trại lính Redbank sau hai tuần. Trong khi đó, Halliday và Arkinstall ẩn mình trong khu vực ngập mặn quanh Nundah Creek.

Họ bị phát hiện bởi hai thanh niên câu cá ở một hòn đảo nhỏ gần cửa Nundah Creek và bị cảnh sát bắt giữ khi đang ngụp lặn trong đầm lầy đầy muỗi với đầu chỉ nhô lên khỏi mặt nước. Trong quá trình bị áp giải, Arkinstall còn cố gắng giành lấy súng của một sĩ quan cảnh sát nhưng thất bại và được nghe câu bình luận chua chát: "Bạn không thể trách một người khi cố gắng".

Mặc dù lựa chọn đồng hành cùng Arkinstall đã khiến cuộc đào tẩu thất bại, Halliday vẫn được coi là một trong những kẻ vượt ngục nổi tiếng nhất trong lịch sử Australia. Ông tiếp tục bị giam giữ và sau đó bị kết án giết người tài xế taxi Athol McCowan vào năm 1953 trên bờ biển Gold Coast.

Hoàn cảnh khó khăn trong tuổi thơ và những thất bại trong cuộc sống đã tạo nên con người Halliday – một nhân vật gây nhiều tranh cãi và là hình mẫu trong huyền thoại của thành phố Brisbane. Sau khi rời trại giam, ông từng là hàng xóm và trông trẻ cho nhà văn Brisbane Trent Dalton. Halliday còn được tái hiện trong bộ phim truyền hình dựa trên tiểu thuyết bán chạy Boy Swallows Universe do diễn viên Bryan Brown thủ vai.

Nhà sử gia Jack Sim nhận xét: "Hầu hết các loại tội phạm từng diễn ra tại Queensland đều có liên quan đến những kẻ nằm trong bức tường gạch đỏ của nhà tù này. Chúng ta vẫn còn gắn bó với quá khứ và các hạn chế đã ràng buộc từ lâu trong huyết quản."

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.