26 nhân viên Meta kiện công ty vì bị sa thải bất thường khi nghỉ thai sản, nghỉ ốm theo luật bảo vệ

Meta bị kiện vì áp dụng AI trong quyết định sa thải gây thiệt hại nhân viên nghỉ bảo vệ

Vào cuối tháng 5, Meta công bố kế hoạch cắt giảm khoảng 8.000 nhân viên, tương đương 10% lực lượng lao động, nhằm tái cấu trúc hoạt động của tập đoàn. Tuy nhiên, ngày 14/7 năm 2026, một nhóm 26 nhân viên của Meta đã đệ đơn kiện công ty tại tòa án liên bang ở Oakland, California, tố cáo Meta đã sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) nội bộ để lựa chọn đối tượng bị sa thải, dẫn đến việc lựa chọn không công bằng đặc biệt đối với những người đang trong thời gian nghỉ thai sản, nghỉ ốm hoặc nghỉ gia đình được bảo vệ theo luật pháp.

Theo đơn kiện, Meta áp dụng nhiều công nghệ như theo dõi thao tác bàn phím, giám sát hoạt động, bảng điều khiển sử dụng token AI và các hệ thống xếp hạng hiệu quả làm việc dựa trên thuật toán để xác định đối tượng bị sa thải. Tuy nhiên, các chỉ số và điểm đánh giá này không được thiết kế để áp dụng chính xác với những nhân viên đang trong thời gian nghỉ bảo vệ, khiến họ bị đánh giá thấp hơn so với đồng nghiệp làm việc đầy đủ.

Người nghỉ thai sản và nghỉ ốm trở thành nhóm bị ảnh hưởng nặng nề

Trong số 26 nhân viên kiện, tất cả đều từng nghỉ thai sản, nghỉ ốm hoặc nghỉ để chăm sóc gia đình và đều đã yêu cầu hoặc nhận các hỗ trợ hợp lý cho tình trạng sức khỏe hoặc hoàn cảnh cá nhân. Một số người trong nhóm đã nghỉ thai sản hoặc nghỉ dưỡng sức sau sinh, trong khi những người khác nghỉ bệnh do điều kiện sức khỏe nghiêm trọng, được xác nhận bởi bộ phận y tế của Meta.

Điều đáng chú ý là một nhân viên cho biết đã bị quản lý trực tiếp cảnh báo rằng việc xin nghỉ bảo vệ sẽ làm tăng khả năng bị chọn trong đợt sa thải. Meta không cung cấp bất kỳ hỗ trợ nào thích hợp cho trường hợp mắc bệnh của nhân viên này, dấu hiệu vi phạm quyền lợi lao động được bảo vệ.

Các khía cạnh pháp lý và sự phản hồi từ Meta

Đơn kiện cho biết các biện pháp sa thải của Meta vi phạm nhiều đạo luật liên bang của Mỹ như Đạo luật Bình đẳng Tai nạn và Gia đình (FMLA), Đạo luật Người khuyết tật Mỹ (ADA), Đạo luật Chống Phân biệt Thai sản và Đạo luật Công bằng cho Công nhân Mang thai. Ngoài ra, đơn kiện cũng viện dẫn nguyên tắc "tác động không công bằng" (disparate impact), cho rằng chính sách sử dụng AI của Meta mặc dù trung lập về mặt bề ngoài nhưng lại khiến phụ nữ và những người nghỉ thai sản bị thiệt thòi hơn đa số nam giới.

Đây là một khía cạnh pháp lý quan trọng bởi chính quyền trước đây của Tổng thống Donald Trump từng nỗ lực giảm thiểu việc thực thi khái niệm tác động không công bằng, nhằm bảo vệ nguyên tắc năng lực và coi các sai lệch về giới tính, chủng tộc là kết quả tự nhiên của lựa chọn độc lập. Tuy nhiên, hệ quả là các vụ kiện vẫn có thể được cá nhân nhân viên tiếp tục đệ trình nếu Ủy ban Cơ hội Việc làm Bình đẳng (EEOC) từ chối xử lý, đồng thời nhiều bang ở Mỹ vẫn cấm phân biệt đối xử dựa trên tác động không công bằng.

Meta lên tiếng phủ nhận và hậu quả tiềm tàng với nhân viên

Meta phản hồi rằng các quyết định về nguồn nhân lực được đưa ra bởi con người, không phải AI, và cho rằng các cáo buộc thiếu cơ sở và không dựa trên thực tế. Trong khi đó, luật sư của các nguyên đơn khẳng định mục tiêu của vụ kiện là giữ nguyên hiện trạng để các nhân viên được tiếp tục làm việc chờ quá trình hòa giải và đảm bảo quyền lợi chưa bị mất đi như bảo hiểm y tế trong thai kỳ, quyền nghỉ bệnh hạn chế thời gian, các quyền lợi tài chính chưa được chuyển giao và các vấn đề liên quan đến nhập cư.

Tính đến thời điểm hiện tại, 26 nhân viên này vẫn nằm trong biên chế của Meta, mặc dù đã nhận thông báo bị sa thải với ngày chấm dứt công việc dự kiến từ 22/7/2026.

Vụ kiện này mở ra những điểm đáng chú ý về việc sử dụng AI trong quản lý nguồn nhân lực, đặc biệt liên quan đến các quyền lợi được bảo vệ của người lao động và những rủi ro pháp lý có thể phát sinh nếu công nghệ được áp dụng thiếu tinh tế và tuân thủ pháp luật.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.