Nghiên cứu mới hé lộ nguyên nhân cái chết của nàng thơ Botticelli có thể do tổn thương não sau cưỡng hiếp

Simonetta Vespucci và tầm ảnh hưởng trong nghệ thuật Phục hưng

Simonetta Vespucci, một biểu tượng sắc đẹp nổi bật tại Florence thế kỷ 15, đã truyền cảm hứng cho các tác phẩm danh tiếng của Sandro Botticelli như "The Birth of Venus" và "Primavera". Vẻ đẹp, sự duyên dáng cùng trí tuệ của bà đã làm say lòng nhiều nghệ sĩ đương thời, giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử hội họa Phục hưng. Dù chỉ sống đến 23 tuổi, Simonetta đã để lại dấu ấn sâu đậm qua hình ảnh được lưu giữ trong các bức tranh kinh điển.

Những dấu hiệu sức khỏe bất thường và cái chết bí ẩn

Simonetta qua đời năm 1476 sau thời gian dài chịu đựng các triệu chứng như đau đầu dữ dội, nôn mửa, sốt cao và ảo giác. Dù trong quá khứ, các y bác sĩ thời đó cho rằng bà bị lao phổi, nghiên cứu mới đây lại hé lộ khả năng Simonetta mắc một khối u tuyến yên đã vỡ, gây ra những biểu hiện lâm sàng nghiêm trọng.

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Queen Mary London khẳng định nguyên nhân dẫn đến vỡ khối u này có thể là do một vụ tấn công tình dục bạo lực hoặc động tác mạnh khiêu vũ, kích thích chuyển động bạo lực làm tổn thương vùng sọ não. Giáo sư Paolo Pozzilli, tác giả chính của nghiên cứu, nhận định: "Chuyển động mạnh trong vụ cưỡng hiếp có thể đã làm vỡ lớp bảo vệ của tuyến yên vốn đã có khối u, góp phần dẫn tới cái chết của Simonetta".

Chứng lác mắt đặc trưng trong tranh mô tả bệnh lý tuyến yên

Phân tích chi tiết năm chân dung của Simonetta bằng thuật toán nhận diện khuôn mặt, nhóm nghiên cứu phát hiện nhiều dấu hiệu liên quan đến u tuyến yên, trong đó có chứng lác mắt (strabismus) - yếu tố nổi bật trong bức "The Birth of Venus". Dấu hiệu này từng được coi là biểu tượng của sự thuần khiết và vẻ đẹp nhưng theo nghiên cứu, nó có thể bắt nguồn từ khối u trên tuyến yên này.

Tác giả Paolo Pozzilli cho biết: "Chứng lác mắt của Simonetta có thể là kết quả trực tiếp của việc khối u tuyến yên ảnh hưởng đến cấu trúc não".

Phát hiện thêm các triệu chứng ẩn trong tranh họa

Tác phẩm "Allegorical Portrait of a Woman" của Botticelli còn thể hiện hình ảnh Simonetta đang cho con bú, mặc dù bà không có con. Đây là một dấu hiệu hiếm gặp của u tuyến yên khi nó gây ra hiện tượng tiết sữa (lactation) không do mang thai hoặc cho con bú.

Tiến sĩ Domiziana Nardelli, đồng tác giả nghiên cứu, giải thích: "Mô tả Simonetta đang cho con bú là cách nghệ thuật thể hiện các biểu hiện thực tế của khối u tuyến yên tiết prolactin và hormone tăng trưởng".

So sánh với các nghiên cứu về bệnh lý ẩn sau nghệ thuật cổ điển khác

Nghiên cứu này không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học phát hiện ra những dấu hiệu bệnh lý được ẩn giấu trong các tác phẩm nghệ thuật cổ điển. Năm 2024, nhóm nghiên cứu tại Đại học Paris-Saclay phát hiện nhiều bằng chứng cho thấy một phụ nữ trong bức tranh "The Flood" của Michelangelo tại Nhà nguyện Sistine có dấu hiệu ung thư vú, bao gồm chỗ đầu vú biến dạng và khối u nhẹ ở ngực.

Nhóm nghiên cứu Paris-Saclay nhận định rằng việc Michelangelo đưa vào biểu tượng này là nhằm truyền tải thông điệp về sự không tránh khỏi của cái chết.

Tương tự, nghiên cứu về Simonetta Vespucci giúp hiểu rõ hơn những yếu tố y học và lịch sử đằng sau cái chết của nàng thơ Botticelli, từ đó mở rộng nhận thức về mối liên hệ giữa nghệ thuật và sức khỏe con người trong bối cảnh lịch sử.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.