60 năm sau cuộc đảo chính gây chia rẽ Nigeria: Hành trình hàn gắn vết thương lịch sử

Năm 2026 là dịp kỷ niệm 60 năm kể từ cuộc đảo chính tháng 7/1966 ở Nigeria, thường được gọi là cuộc đảo chính phản công. Sự kiện này không chỉ đánh dấu bước ngoặt tiêu cực trong lịch sử đất nước mà còn dẫn đến một cuộc nội chiến kéo dài 30 tháng, để lại dấu ấn cay đắng trong ký ức nhiều thế hệ người Nigeria. Cuộc đảo chính này xuất phát từ một cuộc đảo chính khác diễn ra sáu tháng trước đó, vốn bị coi là không cân xứng về cách thức thực hiện mặc dù có thể không phải là ý đồ ban đầu.

Cuộc đảo chính đầu tiên đã gây ra hậu quả nghiêm trọng khi xóa sổ thế hệ lãnh đạo phía Bắc và nhiều lãnh đạo miền Tây Nam một cách tàn bạo, nhưng lại để lại những lãnh đạo miền Đông Nam gần như nguyên vẹn. Sự kiện này làm mất cân bằng quyền lực tinh tế trong quốc gia, khi người miền Đông Nam nhanh chóng chiếm vị trí chủ chốt trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Điều này càng gây ra sự nghi ngờ bởi vì phần lớn những người tham gia cuộc đảo chính được xem như các sĩ quan Igbo trẻ tuổi mang tinh thần dân tộc, dẫn đến việc cuộc đảo chính đầu tiên bị gọi là "cuộc đảo chính của các sĩ quan Igbo".

Để phản ứng, một cuộc đảo chính thứ hai, hay còn gọi là cuộc đảo chính phản công, đã được tiến hành do các sĩ quan người miền Bắc lãnh đạo. Họ đã chờ đợi suốt sáu tháng để thấy phản ứng quyết liệt từ Tổng tư lệnh lúc đó cũng là người Igbo đối với những người thực hiện cuộc đảo chính tháng 1, nhưng thay vào đó lại gặp phải sự do dự và trì hoãn. Chính điều này đã dẫn đến việc người miền Bắc tự mình hành động nhằm tái lập trật tự quyền lực.