Ông Alex Otti và vai trò trong cuộc chiến chính trị Nigeria trước bầu cử 2027

Trước thềm cuộc bầu cử tổng thống Nigeria năm 2027, sự phân hóa trong hàng ngũ đối lập càng trở nên rõ nét khi Thống đốc Abia, ông Alex Otti, thể hiện những quan điểm khác biệt so với các đồng minh của Peter Obi - ứng viên từng được đánh giá cao tại cuộc bầu cử năm 2023. Nếu các đồng minh của Obi duy trì tinh thần đối đầu và nhất quán trong chiến lược, thì thái độ thực dụng và cách tiếp cận cởi mở của Otti đã khiến khối đối lập trở nên phân tán và thiếu rõ ràng về mặt mục tiêu chung.

Sự khác biệt này không đơn thuần chỉ do ông Otti không chuyển sang NDC cùng Peter Obi, mà bởi cách ứng xử của ông khiến phe đối lập trông giống như một nhóm các thực dụng tập trung chính sách tại địa phương thay vì một lực lượng đối lập có kỷ luật và rõ ràng làm chính phủ thay thế.

Ông Hope Uzodinma, Thống đốc Imo, từng tuyên bố đoàn kết tất cả các Thống đốc người Igbo nhằm ủng hộ chiến dịch tái tranh cử của Tổng thống Tinubu. Mặc dù cư dân tại các bang thường bầu cử theo cách riêng không nhất thiết theo ý kiến của các lãnh đạo địa phương, hành động này vẫn gây tác động lớn trên chính trường. Tuy nhiên, Alex Otti nhanh chóng phủ nhận phát ngôn của Uzodinma, khẳng định ông không đồng tình và không để người khác đại diện cho mình.

Dù vậy, tại một buổi tiếp đón dành cho phu nhân Tổng thống Tinubu tại thành phố Aba, ông Otti đã không ngần ngại bày tỏ sự khen ngợi hết lời dành cho Tổng thống, khiến không ít người đặt câu hỏi liệu lời phủ nhận trước đó có chỉ là một chiêu trò chính trị không hơn không kém.

Bầu cử còn chưa đầy nửa năm, và đây là thời điểm có ý nghĩa quan trọng với các lãnh đạo nhằm thể hiện tinh thần trách nhiệm và sự minh bạch trong chính kiến của mình. Sự trung lập hiện tại của Alex Otti bị cho rằng đồng nghĩa với việc ủng hộ ngầm cho Tổng thống Tinubu. Nếu ông thực sự đánh giá cao thành quả của Tinubu, ông cần thay vì quanh co, hãy thể hiện rõ sự ủng hộ công khai. Ngược lại, nếu lo ngại rủi ro từ việc chỉ trích Tổng thống, Otti được coi là thiếu dũng khí và sự quyết đoán.

Phong trào Obidients vốn dựa trên sự rõ ràng về mặt đạo đức và ý chí đấu tranh nên khi một nhân vật cấp cao như Otti công khai bày tỏ sự khâm phục đối với Tổng thống, điều đó khiến nhiều người cảm thấy như phong trào mất đi sự gắn kết và mục tiêu chung. Nhiều người ủng hộ Peter Obi không khỏi cảm thấy bị phản bội khi chứng kiến Otti, hưởng lợi nhiều từ phong trào này, lại công khai hỗ trợ đối thủ.

Alex Otti được ghi nhận là một thống đốc có thành tích tích cực ở bang Abia, tuy nhiên ông cũng thừa nhận cần sự ủng hộ và hợp tác từ Tổng thống Tinubu để thu hút các dự án về cho bang mình. Mối quan hệ gần gũi với Tổng thống được ông giải thích là sự thực dụng nhằm phục vụ lợi ích địa phương.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng điều này không giúp ích cho chiến dịch của Peter Obi, thậm chí còn làm suy yếu vị thế của ông trong phong trào đối lập. Một số ý kiến cho rằng nếu Otti thực sự muốn trung thành với Tinubu thì nên chuyển hẳn sang đảng APC thay vì giữ vị trí trong đảng Lao động và mập mờ giữa hai bên.

Lạ thay, phong trào Obidients vốn rất nghiêm khắc và thường áp dụng văn hóa loại bỏ kẻ phản bội, lại không gán cho Otti các biệt danh như phản bội hay bán đứng. Điều này được lý giải bởi Otti có hiệu quả điều hành cao, khiến việc xa lánh ông gây mất mát không nhỏ về mặt chính trị. Thậm chí ông được coi là thống đốc người Igbo duy nhất đủ ảnh hưởng để mang lại nguồn phiếu lớn cho Tổng thống Tinubu tại khu vực Đông Nam, không cần đến gian lận bầu cử.

Dù vậy, nếu Otti được phép làm việc ủng hộ Tinubu ngay trong nội bộ Obidients, tổ chức đối lập sẽ mất đi sức mạnh đạo đức cần thiết để lên án những người khác cũng có thái độ mập mờ tương tự. Đây là phép thử lớn cho bản lĩnh chính trị của khối đối lập trước nguy cơ mất niềm tin từ cử tri.

Việc các vị thống đốc đối lập dành lời khen cho một Tổng thống mà nhiều người cho là không có lãnh đạo đạo đức minh bạch đang làm suy yếu vai trò kiểm soát của phe đối lập. Nếu không nỗ lực duy trì sự phản biện mạnh mẽ, Nigeria có thể tiến đến một chế độ độc đảng dân sự.

Quan điểm cho rằng một thống đốc phải trở thành 'người hầu' cho tổng thống để có được hợp tác và dự án đầu tư cho bang là biểu hiện tiêu cực, tạo ra văn hóa con người chính trị ngán ngại trách nhiệm đối lập. Điều này khiến vai trò của những lãnh đạo như Alex Otti trở nên nhạy cảm và cần được phản ánh công khai, minh bạch.

Ghi nhận thành tích lãnh đạo của ông Alex Otti tại Abia là cần thiết, nhưng cũng phải yêu cầu ông chịu trách nhiệm rõ ràng trước những nghi vấn về sự nhút nhát và thiếu rõ ràng trong chính kiến khi đại diện cho khối đối lập tại Nigeria.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.