Bầu cử Gombe 2027: Vị trí phó thống đốc quyết định cục diện chính trị bang

Với việc Ủy ban Bầu cử Quốc gia Độc lập (INEC) mở cửa cho các đảng tải danh sách phó thống đốc trong cuộc tổng tuyển cử năm 2027 ở Gombe, trọng tâm tại bang này đang chuyển từ ứng viên thống đốc sang vị trí phó thống đốc, vốn được đánh giá là quyết định mang tính chiến lược cao trong quá trình bầu cử. Không chỉ đơn thuần là nghĩa vụ hiến pháp, việc chọn ứng viên phó thống đốc đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng từ các lãnh đạo đảng, các tổ chức tôn giáo, thanh niên, phụ nữ cùng nhiều nhóm có ảnh hưởng khác nhằm bảo đảm cân bằng lợi ích và đại diện đa dạng trong chính quyền.

Ba ứng viên nổi bật cho vị trí thống đốc gồm Dr. Jamilu Isyaku Gwamna (đảng APC), Giáo sư Isa Ali Ibrahim Pantami (đảng PDP) và Bala Bello (đảng ADC) đang cạnh tranh quyết liệt, với các đảng phái cần lựa chọn người đồng hành phù hợp để gia tăng sức thu hút và hợp nhất các cộng đồng cử tri trong bang.

Ở bang Gombe, một bang Bắc Nigeria với sự đa dạng tôn giáo và khu vực, truyền thống lựa chọn phó thống đốc luôn là sự cân bằng giữa khu vực và tôn giáo. Cả ba ứng viên thống đốc đều theo đạo Hồi, điển hình cho sự thống nhất tôn giáo nhưng cũng đặt ra yêu cầu đưa người hòa hợp tôn giáo khác — đặc biệt là từ khu vực Gombe South, nơi có đa số tín đồ Thiên Chúa giáo, bao gồm các địa phương Balanga, Billiri, Kaltungo và Shongom.

Đối với đảng PDP, dự kiến sẽ lựa chọn một phó thống đốc là người Thiên Chúa giáo đến từ Gombe South nhằm mở rộng lực lượng ổn định cử tri. Tuy nhiên, câu hỏi nóng bỏng là ứng viên này sẽ đến từ đâu trong bốn địa phương của vùng này, với yêu cầu nổi bật dành cho Shongom – địa phương chưa từng có đại diện giữ chức phó thống đốc kể từ khi nền dân chủ trở lại năm 1999. Cá nhân như Iliya Samuel Laro nhấn mạnh rằng, các số liệu lịch sử cho thấy trong 27 năm qua, phó thống đốc đến từ Gombe South thường thuộc Balanga, Billiri hoặc Kaltungo, trong khi Shongom chưa từng có người đảm nhiệm vị trí này, tạo nên sự mất cân bằng chính trị cần được sửa đổi.

Ngược lại, không phải ai cũng ủng hộ luồng quan điểm lấy lịch sử để định đoạt ứng viên, bởi nhiều nhân vật chính trị cho rằng năng lực, số phiếu và sức hút tại địa phương mới là yếu tố quyết định thắng lợi chứ không phải luân phiên theo vùng.

Đối với đảng cầm quyền APC, việc chọn phó thống đốc gặp nhiều sự cân nhắc căng thẳng hơn. Mặc dù nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục duy trì sự cân bằng tôn giáo truyền thống giữa Hồi giáo và Thiên Chúa giáo, một số thành viên lại ủng hộ khả năng tạo thành cặp đôi Hồi giáo-Hồi giáo, phản ánh những biến đổi trong chính trị hiện tại. Song đa phần vẫn nghiêng về duy trì sự hòa hợp tôn giáo như một yếu tố chính trị chiến lược nhằm giữ gìn hòa bình cộng đồng.

Địa lý cũng là yếu tố được quan tâm khi chủ tịch bang của APC đến từ địa phương Kaltungo, kéo theo các đề xuất chuyển vị trí phó thống đốc về Billiri hoặc Shongom để tránh tập trung quyền lực vào một địa phương. Tuy vậy, ông Abubakar Kumo, một lãnh đạo APC, đề xuất ưu tiên Balanga vì đây là nơi chiếm đa số phiếu tại miền Nam bang, dù nhiều ứng viên có tiếng tăm đến từ các địa phương khác.

Ông Kumo tiết lộ một cái tên được nhắc đến trong nội bộ đảng là cựu Phó Tư lệnh Bộ Quốc phòng Nuhu Jiddere, người từng giữ vị trí cao tại Bộ Quốc phòng ở Abuja, cho thấy tầm nhìn lựa chọn đồng hành của APC đang hướng đến cả sự năng lực lẫn chính trị.

Đảng đối lập ADC cũng đứng trước quyết định quan trọng về người đồng hành với ứng viên Bala Bello. Khác với hai đảng lớn, ADC tận dụng cơ hội lựa chọn phó thống đốc để khẳng định lập trường đổi mới, bao gồm tôn trọng sự đa dạng giới tính và vùng miền nhằm tạo dấu ấn khác biệt trong cuộc bầu cử. Chủ tịch ADC tại bang, Keftin Amuga, thuộc vùng Billiri, việc lựa chọn phó thống đốc có thể tập trung sang một địa phương khác nhằm mở rộng sức ảnh hưởng của đảng.

Nhà phân tích Cliff Stanley đề xuất ADC nên cân nhắc nữ ứng viên Naomi Lasara, một lãnh đạo nữ nổi bật từ Gombe South, nhằm thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong chính trường, một bước đi vẫn còn mới mẻ tại Gombe khi chưa từng có phụ nữ giữ chức phó thống đốc nào từ trước đến nay.

Qua các đảng APC, PDP và ADC, vị trí phó thống đốc không chỉ là ghế phụ trợ; nó thể hiện tính toán cân bằng giữa quyền lực, sự đại diện vùng miền, tôn giáo và khả năng thu hút phiếu bầu cho ông lớn thống đốc. Những quyết định cuối cùng về đối tác tranh cử mang theo trọng trách định hình chiến lược chính trị, củng cố niềm tin và mở rộng liên minh đủ sức để chiếm lấy Nhà Chính phủ Gombe trong năm 2027.

Chính vì vậy, giai đoạn lựa chọn phó thống đốc hiện đang là tâm điểm trong các cuộc đàm phán nội bộ bên trong từng đảng, phản ánh những bước đi cuối cùng trước khi chốt danh sách tham gia cuộc đua Tổng tuyển cử năm 2027 của bang.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.