Mỹ áp thuế 25% với hàng hóa Brazil gây căng thẳng thương mại mới

Bắt đầu từ ngày 21/6, Mỹ áp dụng thuế nhập khẩu 25% đối với một số hàng hóa Brazil, do Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) tiến hành điều tra dựa trên Mục 301 của Luật Thương mại năm 1974. Mỹ cho rằng Brazil có những chính sách làm hạn chế thương mại của Mỹ, trong đó có hệ thống thanh toán tức thời Pix, quy định tiếp cận thị trường ethanol, biện pháp chống khai thác rừng trái phép và các vấn đề liên quan đến bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, Brazil phản đối các cáo buộc này và cho rằng chúng không có cơ sở kỹ thuật.

Bộ trưởng Ngoại giao Brazil Mauro Vieira đã gửi thư đến Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer, khẳng định rằng chính quyền cựu Tổng thống Donald Trump không chứng minh được cáo buộc, gọi cuộc điều tra là "áp đặt" và là biểu hiện của chính sách "gây áp lực kinh tế rộng rãi" từ phía Washington.

Chính phủ Brazil và nhiều tiếng nói trong nước cho rằng quyết định của Mỹ ngoài lý do thương mại còn mang động cơ chính trị, nhất là trong bối cảnh kỳ bầu cử tổng thống Brazil dự kiến diễn ra vào tháng 10. Sử dụng các biện pháp đơn phương được cho là làm suy yếu các quy tắc thương mại quốc tế đã được Tổ chức Thương mại Thế giới (OMC) hỗ trợ trong nhiều thập kỷ.

Chuyên gia luật quốc tế Paulo Borba Casella từ Đại học São Paulo nhấn mạnh Mỹ có chủ ý làm suy yếu hệ thống giải quyết tranh chấp của OMC khi phong tỏa việc chỉ định thành viên Ban Thẩm định trong nhiều năm, làm tổ chức này mất đi công cụ quan trọng để đối thoại thương mại. Ông cho rằng chính sách thuế quan của thời chính quyền Trump là một hình thức "tống tiền thuế quan", ưu tiên áp lực kinh tế hơn đàm phán ngoại giao và làm suy yếu nguyên tắc quốc gia có ưu đãi thương mại lớn nhất.

Mỹ loại trừ hơn 2.000 sản phẩm Brazil khỏi diện áp thuế do tính chiến lược đối với nền kinh tế Mỹ, bao gồm thực phẩm, khoáng sản, nhiên liệu, dược phẩm, máy bay, linh kiện điện tử và các nguyên liệu thô khác. Tuy nhiên, theo Liên đoàn Công nghiệp Quốc gia Brazil (CNI), thuế mới sẽ ảnh hưởng đến xuất khẩu của Brazil khoảng 11 tỷ USD, chiếm 26,2% giá trị xuất khẩu sang Mỹ.

Trên 60% khối lượng hàng hóa bị ảnh hưởng là sản phẩm trung gian dùng trong sản xuất các nhà máy Mỹ, điều này dự kiến làm tăng chi phí sản xuất cho các doanh nghiệp tại Mỹ. Ngành có nguy cơ chịu ảnh hưởng lớn gồm công nghiệp gỗ, khoáng sản phi kim loại, hóa chất, thực phẩm, ôtô, bột giấy, giấy và máy móc.

Các hiệp hội doanh nghiệp Brazil bày tỏ lo ngại về việc giảm sức cạnh tranh, sụt giảm đầu tư và tác động tiêu cực tới việc làm. Chính phủ Brazil đã tăng cường đối thoại với các ngành bị ảnh hưởng và đang chuẩn bị gói hỗ trợ bao gồm các khoản vay tín dụng, nới lỏng cơ chế thuế cho nhà xuất khẩu, khuyến khích giữ chân người lao động cũng như đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Phó tổng thống Brazil Geraldo Alckmin nhấn mạnh việc áp dụng Luật Đáp trả Kinh tế của Brazil không phải là hành động trả đũa, mà nhằm điều chỉnh thiệt hại gây ra. Ông cảnh báo rằng chính sách trả miếng có thể gây tổn thương cho cả hai bên nếu không được cân nhắc kỹ lưỡng.

Cơ quan Xúc tiến Xuất khẩu và Đầu tư Brazil đang thúc đẩy các chuyến công tác thương mại đến Ấn Độ, Mexico, Nhật Bản, Singapore và các thị trường châu Á khác. Chính phủ Brazil cũng tích cực hợp tác với các đối tác trong Mercosur để ký kết các thỏa thuận nhằm giảm sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ.

Tuy nhiên, căng thẳng thương mại có nguy cơ tăng cao khi đại diện thương mại Mỹ cho biết Washington sẽ sớm công bố gói thuế mới với khoảng 60 quốc gia về cáo buộc sử dụng lao động cưỡng bức. Brazil nằm trong số các quốc gia trong diện xem xét và có thể đối mặt với mức thuế bổ sung lên tới 12,5% cho một số mặt hàng.

Trong trường hợp các biện pháp mới được thực hiện, một số mặt hàng xuất khẩu Brazil có thể bị cộng gộp thuế vượt 37%, gây áp lực lớn lên các ngành công nghiệp nước này phụ thuộc thị trường Mỹ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.