Phong trào Huthi do Iran hậu thuẫn đe dọa phong tỏa biển Saudi-Arabia gây lo ngại cộng đồng quốc tế

Phong trào vũ trang Huthi, được hỗ trợ bởi Iran và hoạt động tại Yemen, mới đây đã tuyên bố áp đặt phong tỏa hàng hải đối với Saudi-Arabia ở khu vực Biển Đỏ. Ngay trong ngày thứ Hai, phát ngôn viên quân sự của Huthi, Jahja Saree, khẳng định lệnh phong tỏa này có hiệu lực ngay lập tức, mặc dù chưa cung cấp chi tiết cụ thể về cách thức thực hiện phong tỏa.

Saudi-Arabia, nhà xuất khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc vận chuyển dầu mỏ, nhất là khi tuyến đường eo biển Hormuz bị phong tỏa chặt chẽ. Việc phong tỏa vùng biển ngoài khơi Saudi-Arabia tại Biển Đỏ sẽ gia tăng đáng kể áp lực lên hoạt động xuất khẩu dầu của quốc gia này.

Liên Hợp Quốc đã lên tiếng bày tỏ mối lo ngại sâu sắc về các lời đe dọa mới đây từ Huthi nhắm vào Saudi-Arabia, nhấn mạnh rằng sự việc có thể tác động tiêu cực đến tự do vận tải biển trong khu vực Biển Đỏ. Theo người phát ngôn của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, Stéphane Dujarric, tình hình hiện tại có nguy cơ làm leo thang một cách nghiêm trọng xung đột trong khu vực Đông Bắc Phi và Trung Đông.

Trước đây, phong trào Huthi từng cố gắng chặn đứng tuyến đường biển Bab-al-Mandab ở phần dưới Biển Đỏ, nơi có tầm quan trọng chiến lược trong giao thông vận tải toàn cầu. Cảng Yanbu của Saudi-Arabia nằm ở ven Biển Đỏ giúp quốc gia này xuất khẩu dầu mỏ mà không cần phải đi qua eo biển Hormuz, và vì vậy lệnh phong tỏa có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh tế và an ninh năng lượng khu vực.

Động thái này xuất phát từ căng thẳng leo thang trong tháng 7 vừa qua, khi chính phủ Yemen do Saudi-Arabia hậu thuẫn tấn công sân bay Sana'a nhằm ngăn chặn một máy bay xuất phát từ Iran hạ cánh. Máy bay này chở đoàn đại biểu Huthi trở về từ lễ tang của lãnh tụ tối cao Iran, Ayatollah Ali Khamenei. Đây được xem là sự vi phạm nghiêm trọng đến thỏa thuận tạm ngừng bắn dân sự vốn được duy trì kể từ năm 2022.

Ngay sau đó, lực lượng Huthi đã đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái vào sân bay Abha thuộc miền nam Saudi-Arabia. Các cuộc giao tranh này được đánh giá là trầm trọng nhất từ khi thỏa thuận ngừng bắn từng đạt được vào năm 2022 chính thức kết thúc nhưng được duy trì một cách không chính thức.

Cuộc nội chiến Yemen bắt đầu từ năm 2014 và được xem là một phần của cuộc cạnh tranh vùng ảnh hưởng giữa Iran và Saudi-Arabia trong khu vực. Phong trào Huthi được coi là bên đại diện của Iran trong cuộc xung đột này, trong khi chính phủ Yemen nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ Saudi-Arabia.

Việc gia tăng căng thẳng giờ đây không chỉ đe dọa trực tiếp đến an ninh và kinh tế của Saudi-Arabia mà còn tạo ra nguy cơ lan rộng xung đột trên phạm vi khu vực, ảnh hưởng tiêu cực đến các hoạt động thương mại quốc tế, đặc biệt là hàng hải qua Biển Đỏ - tuyến đường huyết mạch nối liền châu Âu, châu Á và châu Phi.

Hiện tại, cộng đồng quốc tế, đặc biệt là Liên Hợp Quốc, đang theo dõi sát sao diễn biến tình hình với hy vọng tránh được một cuộc khủng hoảng khu vực nghiêm trọng hơn.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.