Người dân vùng ‘pilot zone’ ở Nam Lebanon bắt đầu trở về giữa căng thẳng với Israel

Ngày 12/6, nhiều người dân tại các làng Froun và Ghandouriyeh thuộc khu vực Nam Lebanon đã bắt đầu trở về nhà sau thời gian sơ tán do cuộc chiến với Israel. Việc trở lại được thực hiện trong khuôn khổ dự án “pilot zone” mà Israel, Lebanon cùng Hoa Kỳ công bố, nhằm hiện thực hóa một phần thỏa thuận khung được ký tại Washington tháng trước. Theo đó, Israel sẽ rút khỏi một số khu vực nhỏ tại Nam Lebanon nhưng vẫn duy trì hiện diện ở những vùng khác trong cuộc chiến kéo dài từ tháng 3, khiến hơn 4.300 người thiệt mạng.

Froun được Mỹ xác nhận là một trong ba làng thuộc giai đoạn đầu của dự án “pilot zone”, trong khi Ghandouriyeh thuộc giai đoạn hai. Dự án nhằm mục tiêu tạo bước đệm để giảm căng thẳng dọc biên giới và mở rộng quyền kiểm soát của chính phủ Lebanon trong những khu vực trước đây bị tranh chấp.

Bất chấp sự kiện trên, cư dân địa phương và một số nguồn an ninh Lebanon cho rằng các làng Froun và Ghandouriyeh chưa từng bị Israel chiếm đóng, từ đó đặt nghi vấn về hiệu quả của thỏa thuận và việc Israel thực sự có rút lui hay không. Họ cho rằng việc đưa hai làng này vào dự án chỉ nhằm đánh lừa dư luận và cho phép Israel tiếp tục chiếm đóng ở vùng khác.

Làng Froun và Ghandouriyeh nằm trên các ngọn đồi nhìn xuống các thị trấn do Israel chiếm giữ trong các quận Nabatieh và Marjayoun, đối diện thị trấn Zawtar el-Gharbiya – một phần của giai đoạn đầu dự án. Đường nối hai làng có nhiều đoạn bị Israel theo dõi và bắn phá thường xuyên, khiến hành trình trở về của người dân gặp nguy hiểm.

Dù nguy cơ chiến sự vẫn còn, nhiều gia đình đã bắt đầu trở về từng bước. Anh Abu Ali Miqdad – một chủ máy móc nặng tại Froun – đã cùng con cháu dọn dẹp đống đổ nát của tòa nhà gồm căn hộ và kho chứa ở cửa làng, cố gắng tận dụng những vật liệu còn lại. Ông bày tỏ sự mệt mỏi vì phải liên tục di dời nhưng vẫn quyết tâm dựng lại nhà cửa dù trong điều kiện khó khăn và bom đạn vẫn có thể xảy ra.

Bên cạnh những khu vực bị phá hủy, có một số ngôi nhà còn nguyên vẹn. Bà Sumaya Haidar, một phụ nữ 70 tuổi trong trang phục truyền thống, ngồi bên cửa nhà cùng cháu trai mặc áo đội tuyển bóng đá Tây Ban Nha, cho biết bà cảm thấy may mắn và yên tâm khi được trở về nhà dù không có điện, nước và dịch vụ viễn thông. Cảnh tượng người dân sống sơ tán trong trường học đang diễn ra khắp nơi khiến bà lo lắng cho các thành viên gia đình đang tản cư khắp các thị trấn.

Đại diện quân đội Lebanon, thuộc Lữ đoàn Can thiệp thứ Năm, đã bắt đầu tuần tra thường xuyên tại Ghandouriyeh trong ba ngày qua, thể hiện quyền kiểm soát tại đây. Theo ông Mohammed Nader – lãnh đạo hội đồng địa phương – Ghandouriyeh chịu mức độ thiệt hại nặng hơn, với 250 trên 260 căn nhà bị hư hại toàn phần hoặc một phần.

Nader phản đối việc dự án “pilot zone” áp dụng cho làng của ông, cho rằng Israel chưa từng chiếm và “bán cho chúng ta những vỏ quả óc chó rỗng” như là sự nhượng bộ. Quân đội Lebanon đã xác nhận và cho Al Jazeera ghi hình các vị trí tại hai làng để khẳng định quyền kiểm soát và nhiệm vụ quân sự trong khu vực.

Việc mở rộng sự kiểm soát của nhà nước Lebanon dự kiến sẽ trở thành chủ đề chính khi Tổng thống Joseph Aoun gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Washington, DC. Dù Hezbollah vẫn kiên quyết giữ vũ khí riêng với lý do đối phó Israel, chính phủ Lebanon cố gắng củng cố quyền lực trong các khu vực tranh chấp này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.