Thị trường PC và smartphone giảm do thiếu hụt linh kiện và chuyển dịch sản xuất toàn cầu

Theo báo cáo của Semiconductor Intelligence, thị trường máy tính cá nhân (PC) và smartphone đang gặp phải sự kìm hãm nguồn cung. IDC ước tính trong quý 2 năm 2026, lượng xuất xưởng PC giảm 4,9% so với cùng kỳ, smartphone giảm 6,7%. Dự báo cả năm 2026, lượng PC xuất xưởng giảm 11,3% và smartphone giảm 13,9%.

Nguyên nhân chính không phải do giảm cầu mà do thiếu nguồn cung linh kiện, đặc biệt là chip bán dẫn. Apple trong báo cáo tài chính quý kết thúc tháng 3/2026 thừa nhận tình trạng thiếu linh kiện tối tân như chip tiên tiến, bộ nhớ NAND và DRAM. HP cũng thông báo chi phí bộ nhớ và lưu trữ tăng trong quý 2/2026 và dự kiến tiếp tục tăng trong nửa cuối năm. Dell cũng xác nhận tình trạng thiếu hụt linh kiện, không phải do thiếu cầu.

Cùng với sự giảm sút xuất xưởng, xu hướng nhập khẩu PC và smartphone của Mỹ cũng thay đổi đáng kể trong những năm gần đây do áp lực chính trị và thuế quan áp đặt lên Trung Quốc. Năm 2022 Trung Quốc chiếm tới 92% lượng PC nhập khẩu của Mỹ nhưng đến năm 2025 chỉ còn 19%. Thay vào đó, Việt Nam chiếm 60% lượng nhập khẩu PC từ Mỹ năm 2025. Nhiều nhà sản xuất PC lớn như HP, Lenovo, Apple, Asus và Quanta đã chuyển dịch sản xuất sang Việt Nam và các quốc gia khác.

Đối với smartphone, tình hình tương tự khi nhập khẩu từ Trung Quốc giảm từ 79% năm 2022 xuống còn 40% năm 2025. Trong khi đó, Ấn Độ tăng từ 2% lên 39% về tỷ trọng trong cùng khoảng thời gian này. Đáng chú ý, 5 tháng đầu năm 2026, giá trị smartphone nhập khẩu từ Ấn Độ cao gấp đôi Trung Quốc. Nhiều hãng như Apple, Samsung, Xiaomi, Oppo và Vivo đều sản xuất điện thoại ở Ấn Độ.

Một xu hướng thú vị khác là sự bùng nổ của danh mục sản phẩm HTS 84150 (đơn vị xử lý kỹ thuật số không hoàn chỉnh), chủ yếu là các bộ xử lý AI và máy tính chưa hoàn chỉnh. Giá trị nhập khẩu danh mục này đã tăng từ 37 tỷ USD năm 2023 lên tới 165 tỷ USD năm 2025, vượt quá tổng trị giá nhập khẩu PC và smartphone (109 tỷ USD) trong năm 2025. 49% nhập khẩu đến từ Mexico, 42% từ Đài Loan.

Danh mục này do Nvidia thống lĩnh với các bộ xử lý AI sản xuất bởi TSMC tại Đài Loan và được Foxconn lắp ráp tại Mexico. Các công ty mua các bộ xử lý này để tùy biến máy chủ cho các nhiệm vụ AI hoặc doanh nghiệp cụ thể, tích hợp thêm bộ nhớ, lưu trữ, mạng và phần mềm riêng sau khi nhập khẩu. Việc này cũng cho phép các công ty đa dạng hóa nguồn linh kiện nhằm giảm ảnh hưởng của thuế quan và chi phí.

Nhập khẩu và tiêu thụ chip AI gia tăng mạnh đang ảnh hưởng đến nguồn cung bộ nhớ và bộ xử lý cho các thiết bị khác, đặc biệt là PC và smartphone do sự phụ thuộc lớn vào linh kiện này. Nhu cầu chip cho AI hiện chưa có dấu hiệu giảm nhiệt, trong khi các công ty như Micron Technology và Samsung Electronics đều tăng gấp đôi chi tiêu đầu tư vào sản xuất bộ nhớ trong năm nay so với năm trước. Tuy nhiên, việc mở rộng năng lực sản xuất bộ nhớ cần thời gian, dự kiến phải mất ít nhất hai năm mới có thể giảm bớt tình trạng thiếu hụt hoặc cân bằng lại nhu cầu.

Như vậy, thị trường PC và smartphone sẽ còn tiếp tục chịu áp lực do thiếu hụt linh kiện trong thời gian tới, trong khi sự chuyển dịch sản xuất toàn cầu và sự phát triển nhanh chóng của AI tiếp tục định hình lại chuỗi cung ứng công nghệ cao.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.