Colossus: Máy tính điện tử đầu tiên hỗ trợ phá mã trong Thế chiến II

Một buổi hè năm 1941, một nhân viên radio Anh khi nghe sóng của Đức đã phát hiện loại tín hiệu mã hóa khác biệt, được mô tả là “giai điệu kỳ lạ mới”. Khác với Morse truyền thống của mã Enigma, đây là dòng tín hiệu nhị phân teletype tốc độ cao. Đây là thành quả của máy mã hóa Lorenz – hệ thống mới và phức tạp hơn nhiều so với Enigma, vốn đã được cấp bằng sáng chế từ năm 1920.

Điều này đặt ra bài toán lớn cho các chuyên gia giải mã Anh. Kiến trúc sư của đột phá là kỹ sư Tommy Flowers, người từng chế tạo thiết bị hỗ trợ phá mã Enigma cho Alan Turing. Ông tạo ra Colossus – máy tính điện tử kỹ thuật số lập trình quy mô lớn đầu tiên trên thế giới, đặt tại Bletchley Park, cách London khoảng 80 km. Chiếc máy lớn gần bằng một căn phòng và nặng khoảng một tấn.

Ban đầu, các chuyên gia tại Bletchley Park chỉ biết tới máy Lorenz qua tên mật danh “Tunny”. Một điểm quan trọng là tất cả tin nhắn đều bắt đầu bằng danh sách 12 tên người Đức phổ biến, được cho là gợi ý cách điều chỉnh 12 bánh mã hóa xoay phía trong máy. Qua phân tích hai tin nhắn giống nhau nhưng có vài điểm chỉnh sửa, John Tiltman cùng Bill Tutte đã phát hiện được nguyên lý hoạt động của máy Tunny, giúp đội mã hóa tiến gần hơn tới mục tiêu.